БУРХАНЫ ҮР

УНШААГҮЙ НЬ УНШААРАЙ, УНШСАН НЬ ДАХИН УНШААРАЙ

Нэгэнт уран зохиолын блог хөтөлж байгаа юм чинь энэ номын тухай бичье гэж бодсоор яваад жил гаруй болжээ. Даанч зав ч болсонгүй, бичих гээд суухаар нэг л нүсэрдээд, айгаад байсан юм. Тэгсэн харин нэгэн блог анд товчхон энэ номын тухай бичжээ. Үл таних энэ андад маш их талархаж байгаагаа илэрхийлье. Мөн бичсэнийг тань хуулж тавьсандаа хүлцэл өчье.
 Утга зохиол, урлаг сонирхдог хүмүүс энэ номыг уншаарай, уншсан байсан ч дахин уншаарай гэсэн дээ шүү.
Урлаг, утга зохиолын мөн чанарын тухай маш энгийн, ойлгомжтойгаар бичсэн үнэхээр сайхан ном. Дашрамд дуулгахад энэ номын хоёрдугаар дэвтэр бас ойрын үед хэвлэгдэх сураг байна лээ. Бүгд түүнийг хүлээе.

***

Номчин

Д.Батбаяр-Бүтээхүйн зүй тогтол

Энэ хүний нэрийг сонсохоор "Цахилж яваа гөрөөс" л санаанд ордог байлаа. Өөр зохиолыг нь угаасаа уншиж үзээгүйн байна. Номын дэлгүүрт тэнэж явахдаа Бүтээхүйн зүй тогтол гэсэн номыг санамсаргүй сонирхож үзээд авчихсан чинь манай нэг найзын надад өгөх гээд хэдэн сар болсон ч өгөлцөж авалцаж амжаагүй байсан ном болж таарсан. Гадарнаасаа ч, хуудсыг эргүүлээд харсан ч дэлхийн томоохон зохиол, бүтээлүүдээр жишээ авсан сонирхолтой санагдсан нь оносон байсан. Уншаад үзчих юмсан гэж бодогдохоор элдэв ном, зохиолуудын талаар дурьдсан байнаа. Зохиол гэж юу вэ, зохиолыг хэрхэн бичих вэ, зохиолыг хэрхэн урлах вэ гэсэн номны эхний үгс нь ном юун тухай болохыг бараг хэлээд өгч байна дөө. Миний хувьд эхний хэсэг нь гоё санагдсан. Энэ бүлгээс Японд байдаг Рёанзи хийдийн чулуун цэцэрлэгийн тухай уншаад очиж үзэхийг мөрөөдсөн. Элсээр хучигдсан 15 ширхэг том чулуу нь хаанаас нь ч харсан 14 болж нэг нь нэгнийхээ араар нуугдан нөгөө нь ил гардаг гэнэ. Ямар ч байрлалаас харсан шүү, сонин байгаа биз. "Хөдөлгөөнгүй гэдэг бол хөдөлгөөний хамгийн чухал зүйл гэж Хятадын гү ухаантан Лаоз хэлсэнчлэн хөдөлж явж байгаа хүний хөдөлгөөнөөр чулуунууд хөдлөхгүйгээр хөдлөж нэгнийхээ араар орно." Нууцыг бүтээхүй хэсэгт энэ тухай өгүүлдэг. Уран зохиолд ч мөн нууц хүний сэтгэлийг татдаг, за амьдралд ч гэсэн дээ.
Гайхамшиг гутамшигийн цогцлол хэсэгт тогосоор жишээ авсан байна. Тогос их гоё өдтэй хирнээ их муухай хөлтэй гэнэ, өд нь хэт гоё болохоор хөлний муухайг хэн ч анзаардаггүй...сонсож л мэддэг, сонсож мэдээд харсан хүнд бол тогосны хөл муухай л харагдана гэнэ. Хүн сэтгэлийн амьтан шт угаасаа кэкэ. Зохиол дээр сайхан сэтгэлтэй хүн ихэвчлэн царай муутай байдаг биз дээ, тэгээд сайхан сэтгэл нь дийлээд дуусдаг бээз кэкэ. Бүлэг бүр дээр сонирхолтой зүйлсээр жишээ авахын зэрэгцээ өөр зохиол, бүтээлүүдээр ч жишээ авсан байна.
Бас нэг таалагдсан зүйл нь суут хүмүүс 2 хязгаараас ангид байдаг тухай. Тэр нь ядуу ч биш, баян ч биш гэсэн үг. Ер нь оюунлаг хүмүүс мөнгө хураахаасаа илүүтэйгээр ном хураасан байдаг гэнэ. Уран бүтээлч болоход өсөх орчин бас чухал нөлөөтэй ба нэрт зохиолчдын гэр бүлд сайн номын сайн байх нь элбэг байдаг гэнээ, хүүхэд насанд нь шүү. Хүүхэд нас гэснээс бага настайгаа оршиж чадах нь мөн л чухал зүйл гэнээ. Суут хүн гэдэг мөнхийн хүүхэд гэж Таагүр хэлж байсан байна.
За тэгээл ер нь бүтээл бүтээхэд хэрэг болохуйц маш олон зүйл энд байна, заавал бүтээлч хүн гэхгүй зүгээр сонирхоод уншихад ч сайхан ном. Мэдрэмж, ойлголт, үнэлэмж, харьцуулалтаас эхлээд ноороглох, нэр өгөх, эхлэх төгсгөх талаар хүртэл өгүүлсэн байна. Уншаад үзээрэй.
Д.Батбаяр гуайн Мементог бүтээхүй, Ийнгаа миний хээр тал 2 нь шинээр хэвлэгдсэн байна лээ.

/ www.monkey.mn-аас авав. /