БУРХАНЫ ҮР

МИНИЙ ОХИНЫ БЭЛЭГ

Аавын баяр

Аавын баяр дөхөөд ирэхээр
Аятайхан бэлэг бэлдмээр
За байз бодьё доо
Заавал бэлэг бэлдье
Алаг цаастай чихэр өгвөл
Аав минь тоож авахгүй
Аймаар том машин бэлэглье!

Банзрагчийн Энхтуяа

Хэн хэнийхээ сэтгэлээс навч шиг л тасарлаа даа бидэн хоёр
Хэн хэнийхээ сэтгэлээс навч шиг л уналаа даа бидэн хоёр
Хэцүү л байна даа чамайгаа мартана гэдэг
Дураар салхин эрх чөлөөтэй цэнхэр орчлонд
Дуу болоод шүлгэнд минь оршихоос өөрөөр ирсэнгүй дээ наддаа
Уужимхан цэнхэр дэлхий эргэж л байхад
Ууч сэтгэлээр хандах ухаан хэнд нь дутав даа
Дэндүү уужим хорвоо бачуухан санагдахын цагт
Дэргэд байхгүй таныгаа дэмий л хайрласнаа ухаарах юм
Хэн хэнийхээ сэтгэлээс навч шиг л уналаа даа бидэн хоёр
Хэцүү л байна даа, чамайгаа мартана гэдэг

Баярхүүгийн Ичинхорлоо 

Дүн шөнөөр 
Гэв гэнэт 
Хуучин бишгүүрийн дуу хангинаж 
Цочсон шувууд 
Чиг зүггүй 
Шидсэн чулуу шиг бараа тасарлаа 
Мөрний захад 
Дурласан залуу 
Мөнгөн урсгалын гүн рүү ширтэн 
Амьтны тухыг 
Алдуулж буйгаа 
Анзаарах сэхээгүй бишгүүрээ үлээсээр л 
Дүн шөнөөр 
Гэв гэнэт 
Хуучин бишгүүрийн дуу тасарч 
Үүрэглэсэн мөрөн 
Уулгалан цохиход 
Эзэнгүй бишгүүр л эвийлэн гасаллаа. 

Цэвлээгийн Отгонжаргал

Хөнгөмсөг аальгүй харагдах ч бай
Хөл алдан чамдаа би гоёдог
Хонгор биеийг налалгүй удсан аж
Хайрын шаналалд автахын хүслэн аж

Нүд чинь сар шиг зүрх рүү шагайдаг
Нүүр ажиж эрүүнээс өргөдөг
Бурхад шиг олон мутаргүй атлаа
Бүхий л биед хүрдэг хачин гартай чи

Жадамбын Батцэцэг

НҮДЭЭ АНИАД Л

Нүдээ аниад
Аниад л
Ертөнц гэдэг чимээнээс
Зууртаа тасаръя
Гэрэл харанхуйг
Үл ялгахын тулд
Гэнэ сэрэггүй амьдралыг
Түр мартахын тулд
Алган дээрээ байгаа бүгдээсээ
Агшин зуур салахын тулд
Аяа, бас үнэ цэнэтэйг нь мэдрээд
Амиа тавьж хоргодохын тулд
Нүдээ анья
Сормуусаараа нүдээ хучаад
Сох амьдралыг орхиод
Сайн муу хоёр дэнсний
Сайн нь байх гэж
Санаархах
Шунаг сэтгэлээ мартъя
Харцаа нээхээр
Халуун их дуу чимээ
Сайхан муухай
Саваагүй дурсамжууд
Таних танихгүй зүс царай
Таатай таагүй үзэгдлүүд
Холилдон
Хорвоогоор нэг холхино
Ичмээр, огт ичмээрийг
Харахыг хүсч
Ахиад л нөгөө дурсамжууд
Ахиад л санах хүсэхийн зовлон
Ахиад л авах эдлэхийн шунал
Ахиад л алдаршин цуурайтахын хүсэл
Ахиад л мөнхрөн залуужихын горьдлогод
Ахиад л нүдээ аньж
Ангижран тасрах хүртлээ
Автагдана
Нүдээ аниад
Аниад л
Ертөнц гэдэг чимээнээс
Зууртаа тасаръя.

Доржпаламын Сумьяа

Нутаг амьтай аав

Талын гурван улаан минь
Тарж нэг хурж нэг тослоо доо
Тамхиа нэрээд аав минь
Таниад чиг инээгээд чиг байх шиг ээ

Газрын эмжээр хүнгүй минь
Галгиж нэг цалгиж нэг тослоо доо
Гандуу дээлтэй аав минь
Гаднаа чиг гэртээ чиг байх шиг ээ

Жирмийн сүлжээ харгуй минь
Жиндээ нэг аяндаа нэг хөтлөө юу
Жирвий саарлаараа аав минь
Жилдээ ч нэг сардаа ч нэг ирэх шиг ээ

Нүүдлийн олон шувууд минь
Нуураа нэг тойрмоо нэг эргэлээ дээ
Нутгийн хэдэн буурлаасаа би
Нуугдаж нэг зүүгдэж нэг уйллаа даа

Санжаажавын Оюун  
 
ЭХ

Алаг чихэр хүн өгөхөд
Амандаа хийсэнгүй хадгаллаа
Үртэй болсоных.

Арван төгрөг халаасанд явахад
Амттанаас өгсөнгүй хэмнэлээ
Эх болсоных.

Өдрийн ажлаа хийж дуусчихаад
Өрөө хэссэнгүй яаран гарлаа
Ардаа ажилтайнх.

Үеийн найзтайгаа гэнэт уулзсан ч
Үг сольсонгүй мэндлээд зөрлөө
Хүүдээ яарсных.

Өөр бусдын яриаг сонсоод
Үнэн сэтгэлээсээ уйлж суулаа
Өрөвч болжээ.

Үргэлж чөлөө авдаг цэвэрлэгчийг
Өөлж гомдоодгоо больжээ
Зовлон ойлгожээ.

Уянгат хөгжмийн ая сонсоод
Хөл хөнгөрдөг нас тогтжээ
Эх болсных.

Уяхан хаврын салхи сэвэлзэхэд
Уяран гэгэлздэг зүрх томоожжээ
Ээж болсных.

Амьдралын ухаанд үрийн тоогоор
Суралцаж төгслөө
Эх би.

Алаг үрдээ сурсны хэрээр
Захих болноо
Ээж би.

Шагдарын Дулмаа

АМЬДРАЛ ХАЙР ДЭЭР ТОГТДОГ

Ээжийн цайлган цагаан сэтгэл
Энхрий уяхан бүүвэйн дуу
Эрдмийн харгуйд өргөсөн цацал
Эмзэгхэн хайрыг нь мэдэрсэн зүрх
Амьдрал хайр дээр тогтдог гэж
Алагхан хорвоо хэлээд байх юм аа

Хүслийн тэнгэр алдрайхан ханиа
Хүний орчлонд хайрлан жаргааж
Бүхнээс онцлон уярч суугаа
Бүсгүй хүний энхрийхэн зүрх
Амьдрал хайр дээр тогтдог гэж
Алагхан хорвоо хэлээд байх юм аа

Тэнүүн байгалийн энгүй уудамдаа
Тэнгэрийн солонго харан баясаж
Барьж чадаагүй ч биширч явсан
Балчирхан насны минь ариун дуртгал
Амьдрал хайр дээр тогтдог гэж 
Алагхан хорвоо хэлээд байх юм аа

Хөх тэнгэрээ нар сартай нь
Хөхөмдөг талаа навч цэцэгтэй нь
Хөвч хангайгаа ан гөрөөстэй нь
Хүсэл хайраар дээдлэх зүрх
Амьдрал хайр дээр тогтдог гэж
Алагхан хорвоо хэлээд байх юм аа

Гүр.Нямдорж

Гүйцээ, бусдыг нь би бичнэ

Хэмингуэйн романыг уншиж, уншиж
Цонхоор харахад зүс бороо асгарч байдаг 
Пушкиний шүлгийг уншиж, уншиж босоход 
Гэрийн хаалгыг цасан шуурга дарсан байдаг

Нацагдоржийн зохиолоос бүрхээр тогоо хөлөрч 
Намрын мөнгөн хяруу гялав, цалав хийдэг
Гүлирансын шүлгээс сүмэн өвс анхилнам
Гүйцээ бусдыг нь би бичнэ
***
Ээжийгээ дурсахуй

Олон жил дэрлэсэн 
Энэ дээлийг угаа юу гэтэл 
Саалийн үнэр нь хайран 
  * * *

Стефан Цвейг 

ТАНИХГҮЙ ЭМЭГТЭЙН ЗАХИДАЛ
 
Уулын амралтад гурав хоног амраад Вена хотод өглөө эрт буцаж ирсэн нэрт зохиолч Р... галт тэрэгний буудлаас сонин худалдан авч сар өдрийг нь харахдаа өнөөдөр өөрийнхөө төрсөн өдөр гэдгийг гэнэт санав. Нэг л мэдэхэд дөчин нэг хүрлээ дээ гэж бодохдоо хөөрч догдолсон ч үгүй, гуньж гутарсан ч үгүй сониноо шажигнуулан эвхээд хөлсний тэрэг зогсоон гэр лүүгээ явлаа. Зарц нь түүнийг эзгүй хойгуур ирсэн болон утсаар ярьсан хүмүүсийн тухай ярингаа тавиуртай захидал цахилгаануудыг авчирч өгөв. Зохиолч захидлуудыг залхуу нь хүрсэн янзтай задлан үзэж, хаягийг нь унших зуураа дэндүү зузаан санагдсан үл таних эмэгтэйн захиаг хажуу тийш нь тавилаа. 
Тэрбээр зөөлөн сандалд тухлан суугаад зарцынхаа авчирсан цайг ууж, тамхи татангаа сонин уншиж, дараа нь өнөөх захидлыг задлав. Энэ нь захидал гэхээсэн илүү гар бичмэлтэй төстэй, бараг гуч шахам хуудас танихгүй эмэгтэй хүний гараар яарч сандран муруй хазгай бичсэн зүйл байсанд Р... өөрийн эрхгүй дугтуйд нь дагалдах зурвас байгаа үгүйг үзэхэд дугтуй нь юу ч үгүй хоосон, тэр ч бүү хэл ямар нэгэн нэр, гарын үсэг, буцах хаяг ч байсангүй. Зохиолч “гайхалтай юм” хэмээн өөртөө хэлээд захиаг уншиж эхлэв. “Намайг хэзээ ч танихгүй чамдаа” гэж эхэлсэн ядахдаа мэндийн үг ч үгүй захиаг их л гайхашран цааш уншлаа. Хэнд хандсан байж таарах вэ, надад уу эсвэл өөр хүнд үү? Энэ л асуулт зохиолчийн сонирхлыг хөдөлгөж, үргэлжлүүлэн уншихаар шийдлээ.  
... Миний хүү өчигдөр нас барлаа. Түүнийхээ үхэлтэй тэмцэж буй бяцхан биеийг аврах гэж гурван өдөр гурван шөнө сахив. Халуу шатсан духан дээр нь мөсөн жин тавьж, жижигхэн гарыг нь өдөр шөнөгүй атгаж, дөчин нэгэн цаг орноос нь ч холдолгүй биеийг нь хөртөл хамт байсан. Гурав дахь өдрийн шөнөөс нь миний тамир барагдаж өөрийн мэдэлгүй нүд анилдан хатуу сандал дээр суугаагаараа гурав дөрөвхөн цаг цурамхийх чөлөөнд үхэл хүүг маань аваад явчихсан юм. 
Одоо хүү маань өөрийнхөө нарийхан орон дээр намайг сэрэхэд хэвтэж байсан тэр л чигтээ цагаан цамцтайгаа, ухаалаг хархан нүд нь аниастай хэвтэж байна. Хүүгийн минь бяцхан нүүрэнд туссан лааны гэрэл хөдлөхөд тэр минь амьд ч юм шиг харагдан, одоохон босож ирээд хүүхдийн гэнэн хонгор дуугаар ээждээ ямар нэгэн юм хэлнэ дээ гэж итгэхэд ч бэлэн сууна. Гэвч хүүгийнхээ хэзээ ч сэрэхгүйг мэдэж байгаа болохоор өөртөө тэгж бүтэлгүй найдлага төрүүлэхгүйн тулд тийшээ харахыг ч би хүсэхгүй байгаа юм. Миний хүү өчигдөрхөн нас барж, одоо надад ганцхан чи, миний амьдралын тухай юу ч мэдэхгүй, амьдралаар ажиггүй тоглож яваа ганцхан чи л үлдлээ. Миний үргэлж хайрлаж явсан, намайг хэзээ ч мэдэхгүй ганцхан чи минь л надад байна. Би тав дахь лаагаа асааж, захидал бичиж буй ширээнээ тавив. Энэ аймшигт хоромд нас барсан хүүгийнхээ дэргэд уй гашуугаа хэнтэй ч хуваалцаж чадахгүй ганцаараа байхдаа чамаасаа өөр хэндээ ч хандах билээ. Одоо надад ганцхан чи л бүхнийг орлон үлдлээ. Би бүрэн гүйцэд ойлгуулж чадахгүй ч байж мэднэ. Яагаад гэхээр толгой минь өвдөж ухаан санаа минь самууран байна. Хэрвээ хүүгийнхээ адил томуу хүрээд халуурч байгаа бол айх ч юм алга, хүүгийнхээ хойноос яваад л өгнө. Байсхийгээд л нүд минь харанхуйлж захиагаа дуусгаж чадахгүй болов уу гэхээс айж байгаа ч намайг хэзээ ч таньж мэдэхгүй хайрт чамдаа бүхнийг ойлгуулах гэж эхний бөгөөд эцсийн удаа бичиж буй захиагаа ямар ч гэсэн гүйцээх л болно. Би чамдаа юуны өмнө чи хэзээ ч мэдээгүй атлаа бүхий л амьдрал нь хар нялхаасаа чамтай холбогдсон өөрийнхөө тухай ярих гэсэн юм. Харин чи миний энэ нууцыг надад хариу хэлэх ямар ч боломжгүй болж, намайг үхсэний дараа л мэдэх болно. Яагаад тэр вэ гэвэл халуундаа чичрэн байсан бие минь хөрч эхлээд хэзээ хэзээгүй үхэх гэж байгаагаа улам гүнзгий мэдэрсээр байна. Хэрвээ үхдэггүй юмаа гэхэд энэ захидлыг урж хаячихаад урьдынх шигээ хэнд ч юу ч хэлэхгүй үг дуугүй явах болно. Энэ захиа хэзээ нэгэн цагт чиний гарт ордог юмаа гэхэд өөрийнхөө бүхий л амьдралын турш сүүлчийн мөчөө хүртэл чамайг л гэж амьдарч байсан энэ эмэгтэй хорвоог орхиод явчихсан байна. Нэгэнт үхсэн хүн юу ч шаардаж баяр гуниг, дурлал хайр алийг нь ч хүсдэггүй болохоор чи миний үгнээс айх хэрэггүй ээ. Гагцхүү миний бичсэнд итгээрэй. 
Хорвоод ганцхан үрээ алдчихаад байгаа эх хүн яаж худлаа хэлэх вэ? Би чамаасаа энэ бүгдэд итгээрэй гэж залбиран гуйж байна. Би чамдаа өөрийнхөө амьдралынхаа тухай юу ч орхихгүй ярья. Чамайг харахаас өмнө миний амьдрал нэг л бүрхэг бүүдгэр мананд хучигдсан мэт өөрт минь тодорхой юу ч санагдахгүй юм. Миний амьдралын сүүлчийн амьсгал шингэсэн энэ захиаг уншиж буй одоо чиний амьдарч байгаа өрөөний чинь өөдөөс харсан шатны дэргэд би анх чамайг харсан юм. Тэгэхэд би дөнгөж арван гуравтай байлаа. Манайх танай өөдөөс харсан хаалганд амьдардаг байсан. Үргэлж л гашуудлын хувцастай явдаг түшмэлийн бэлэвсэн эхнэр, туранхай жаал охин хоёрыг чи одоо мартаа биздээ. Бид өөрсдийн хомс тарчиг амьдралыг бусдаас нуудаг байв. Магадгүй чи бидний нэрийг хэзээ ч сонсоогүй байх. Учир нь манай хаалганд нэртэй пайз ч байхгүй, манайхаар хэн ч ирдэггүй, биднийг хэн ч асууж сурдаггүй байсан билээ. Энэ бүхэн арван тав зургаан жилийн өмнө болсон болохоор чи мэдээж санахгүй л байгаа. 
Харин би бол огт санаад оромгүй жижиг зүйлийг ч өнөөдөр л болсон юм шиг тодхон санаж байна. Чиний тухай сонсож, чамайг анх харсан, миний өмнө бүхий л дэлхий ертөнц нээгдсэн тэр өдрийг би санахгүй байж яаж чадах юм бэ? Хайрт минь намайг бүр эхнээс нь ярихад битгий дургуйцээрэй. Бүхий л амьдралынхаа туршид чамд дурлаж, хайрласан сэтгэлийг минь бодож хэсэгхэн хором тэсвэрлэж сонсоорой. Чамайг нүүж ирэхээс өмнө танай байранд ой гутам хэрүүлч зодоонч айл суудаг байсан болохоор бид ч тэднийхтэй сайн харилцаатай байгаагүй. Гэрийн эзэн архичин хар юм эхнэрээ сав л хийвэл нударгална. Айл амьтан унтчихсан хойно сандал ширээ тачигнуулан аяга тавгаа хагачиж, төдөлгүй үс гэзэг нь сэгсийж цус нөжиндөө хутгалдсан эхнэр нь гарч зугтаах ба согтуу нөхрийх нь хараал зүхэл урсган элдэх чимээг сонсож тэднийг зохицуулахаар хөршүүд нь арга буюу сэргийлэх дууддаг байв. 
Ээж маань энэ эр эм хоёроос хөндий байж, намайг хүүхдүүдтэй нь ч ярихыг хориглодог байсан бөгөөд, тэд аятай тохиолдол бүрт надаас хариугаа авдаг байсан юм. Хүүхдүүд нь гудамжинд таарчихаад хүртэл араас харааж зүхнэ. Нэг удаа цасаар шидэхэд нь миний нүүр нил цасанд будагдаж билээ. Ойр тойрных нь айл амьтан ч тэднийхнийг нэг нүдээр хялайдаггүй байсан юм. Гэтэл нэг удаа яагаад ч юм бэ? Магадгүй нөхөр нь хулгайн хэргээр шоронд орж тэднийх гэр бүлээрээ нүүгээд явчихсан хойно л бид арайхийн чөлөөтэй амьсгалах болсон билээ. Түүнээс хойш хоёр гурав л хоносон байх, байрыг худалдах зарлал гарч, удалгүй нэгэн нэр цуутай зохиолч суухаар болсныг бид мэдсэн юм.
Тэгэхэд л би анх чиний нэрийг сонсож билээ. Дахиад хоёр гурав хоносны дараа засварчид ирж, өмнө нь байсан айлын тортог буртгийг цэвэрлэж, будаж янзлав. Тэд үргэлж хадаж, хусаж, нүдэж байсан ч ээж маань бузар булай хөршөөсөө салж амарсандаа баяртай байлаа. Чамайг харах цаг хараахан болоогүй бололтой. Бүхнийг чиний зарц дунд зэргийн нуруутай, бууралтсан үстэй, юмыг дээрээс нь доош нь нүдээ гүйлгэн ширтэж хардаг, ажилсаг байрын хүн жин тан болгож байв. Тэр ямар ч хүнтэй эелдэг зөөлөн харьцах ба хэнийг ч их бага гэж үздэггүй, бусад зарц нартайгаа элдвийн үг ярьдаггүй зөвхөн үүргээ л гүйцэтгэдэг онцгой чанар нь биднийг бишрүүлсэн юм. 
Анхны өдрөөсөө л миний ээжтэй яг л язгууртан эмэгтэйн адилаар хүндэтгэн мэндэлж, намайг бяцхан охин гэж үл тоомсорлолгүй үнэн санаанаасаа эелдэг харьцаж байлаа. Тэрээр чиний нэрийг хэлэхдээ гүн хүндэтгэлтэй биширмээр өгүүлж байгаа нь ердийн зарц нарын эзэндээ ханддагаас их л өөр байж билээ. Энэ эелдэг хөгшин Иоганид, чиний дэргэд үргэлж хамт байдагт нь би хэдийгээр атаархдаг байсан ч сүүлдээ түүнийг хайрлах болсон юм. Би яагаад ийм инээд хүрмээр жижиг зүйлийг хүртэл орхихгүй байгаа юм бэ? Гэвэл өөрийнхөө чамд ямар байсныг бүр эхнээс нь ойлгуулахын тулд л тэр шүү.
Чамайг миний амьдралд оролцохоос бүүр өмнө эргэн тойрон чинь бүрхүүлтэй мэт нэг л нууцлаг битүү, баялаг гэрэл гэгээнд хучигдан манай байрныхан чамайг бүгдээрээ л тэсэж ядан хүлээцгээж билээ. Манай байранд ямар сайхан хүмүүс амьдардгийг чи мэднэ. Намайг нэг удаа хичээлээсээ тараад ирж явтал манай байрны үүдэнд тавилга ачсан бүрхүүлтэй тэрэг зогсож байв. Зөөгч нар том юмнуудыг аль хэдийн дээш гаргачихсан дотор нь тавьдаг жижиг сажиг зүйлсийг л зөөж эхэлж байлаа. Би хаалга налан зогсоод хэзээ ч харж байгаагүй чамин ганган эд хогшлыг нүд салгалгүй ширтэж эхлэв. Энэтхэг бурхад, Итали баримлууд, том том гоёмсог зургууд, хамгийн сүүлд нь хэрвээ би өөрийнхөө нүдээр хараагүй бол итгэхийн аргагүй ховор нандин номууд байлаа. Зарц Иогани тэдгээрийг харж хандан зөөлгөж байв. Учиргүй сонирхсондоо зүрх минь догдлон хэдийгээр зарц намайг хөөгөөгүй, би өөрөө номуудыг үзэхийг хичнээн хүсэж байсан ч гэсэн нэг ч номд гар хүрч зүрхэлсэнгүй. Би зөвхөн нэрсийг нь л харж байв. Тэр номууд англи, франц, зарим нь миний огт мэдэхгүй хэлээр бичигджээ. 
Хэрвээ ээж намайг дуудаагүйсэн бол тэнд хэдэн цаг ч зогсох байсныг бүү мэддээ. Чамайг танихгүй мөртлөө тэр оройжингоо л би чиний тухай бодлоо. Надад өөрөө уншсаар байгаад ноорчихсон арваадхан ширхэг хямдхан номууд байдаг байв. Миний толгойд ийм олон ном уншсан, ийм олон хэл мэддэг боловсролтой чинээлэг ямар хүн байдаг бол гэсэн бодол орж ирлээ . Ийм хүн бурхан шиг л байдаг байх гэж бодлоо. Санаандаа чамайг газарзүйн багш шигээ урт цагаан сахалтай, нүдний шилтэй, түүнээс ч илүү эелдэг сайхан хүн байх ёстой гэж бодож байсан юм. Тэгээд тэр шөнөдөө чамайг анх удаа зүүдэлж билээ. Дараа өдөр нь чамайг ирэхэд зөндөө олон удаа сэмхэн шагайсан ч чамайг олж харж чадсангүй. Миний сониуч зан туйлдаа хүрэв. Гурав өдөр нь чамайг хараад хүүхдийн сэтгэлээр ургуулан бодож байсан нүдний шилтэй, сайхан сэтгэлт хөгшин биш харин хичнээн жил өнгөрсөн хойно ч ерөөс өөрчлөгдөөгүй одоогийн байгаа төрхөөрөө л чи харагдсан юм. Чи тэгэхэд цайвар хүрэн өнгийн гоёмсог биеийн тамирын хувцас өмсчихсөн залуу хүний сэвэлзсэн алхаагаар шатны гишгүүр алгасан харайсаар гарч ирсэн. Гартаа бүрх малгайгаа барьсан чиний цайвар үстэй сэргэлэн царайг би гайхан ширтэж билээ.
Үнэнийг хэлэхэд би гол шиг сайхан залууг хараад айх шиг болсноо санаж байна. Гайхалтай их юм уншсан, боловсролтой өөрийн уран бүтээлд хатуу чанд атлаа залуу хүний адал явдалт тоглоомд дуртай чиний хоёрдмол амьдрал намайг төдийгүй бусад хүмүүсийн гайхшийг төрүүлэх нь аргагүй юм байна гэдгийг би тэрхэн агшинд тун ч хурцаар мэдрэв. Би санамсаргүйгээр чиний хоёрдмол амьдралын нэг нь хүмүүсийн боддог шиг ил тод гадаад байдлаар чинь илэрхийлэгдэж байдаг, нөгөө нь бол зөвхөн чиний өөрөө л мэддэг нууцлаг битүү амьдрал гэдгийг арван гурван настай охины балчирхан ухаанаар ойлгосон юм. Одоо чи хүүхдээрээ шахуу надад ямар их гайхамшигтай сэтгэл татам оньсого шиг хүн санагдсанаа ойлгож байгаа биздээ. Хайрт минь? 
Хэн хүний мэдэх ном зохиол бичсэн хүндэтгэн биширч байсан хүн маань хорин тавхан настай ганган хээнцэр залуу байсан болохоор л тэр. Энэ өдрөөс л миний амьдарч байсан хүүхдийн ертөнц маань надад ямар ч сонирхолгүй болж, арван гуравхан настай охин намайг ганцхан чиний амьдрал, чиний тухай бодохоос өөр юу ч эзэмдэхээ байсан юм. Би чиний сонирхдог зүйлс,танайхаар ирдэг хүмүүсийн тухай сонирхон судалж, ялангуяа танайд янз бүрийн насны, есөн шидийн хүмүүс тасардаггүй нь миний сонирхлыг улам ихээр татдаг байв. Чиний танилууд зөвхөн театрт л харсан хатагтай нар, дохиур барьсан гараас нь өөр юм олж үзээгүй хөгжмийн нэрт удирдаач, худалдааны сургуулийн оюутан бүсгүйчүүд, даржин оюутнууд гээд л зөндөө хүмүүс хөл татрахгүй, тэр дундаа олон бүсгүйчүүд ирнэ. Би эдгээр бүсгүйчүүдийг огт гайхдаггүй тэр ч бүү хэл нэгэн өглөө хичээлдээ явахдаа танайхаас шигүү торон гивлүүртэй хатагтай гарч явааг хараад огтоос тоогоогүй билээ. Тэгэхэд дөнгөж арван гурав хүрч байсан би чамайг харуулдан дагаж, нуугдан хүлээдэг байсан хачин сонирхлоо хэмжээгүй дурлалынхаа эхлэл байсныг яаж мэдэх билээ дээ. Гэхдээ би бүх л сэтгэл зүрхээ чамдаа үүрд өгсөн өдөр цагийг тодхон санаж байна. Би найз охиныхоо хамт зугаалганаас буцаж ирээд орцныхоо үүдэнд дэмий ярин зогсож байтал бидний хажууханд нэгэн суудлын тэрэг ирж зогсов. Тэр машинаас чи нөгөө л өөртөө итгэлтэй хурдан шалмаг хөдөлгөөнөөр буугаад шат өөд хурдлан өгсөв. Би өөрийн мэдэлгүй чамд хаалга онгойлгож өгөхөөр ухасхийхдээ чамтай золтой л мөргөлдчихсөнгүй. Чи намайг зөөлөн энхрий дулаан харцаар харж нөхөрсөг намуухан дуугаар “Их баярлалаа бүсгүй минь” гэв.  
Ингээд л бүх юм гүйцсэн ч тэрхэн зуур чиний зөөлөн дулаан харцыг мэдрэхдээ 
өөрийгөө чинийх гэдгийг би ойлгосон юм. Гэвч би тун удалгүй чамайг бүх л хүмүүстэй тэр дундаа, худалдагч, үйлчлүүлэгч зэрэг эмэгтэй хүн бүхэнтэй харьцахдаа тийм эелдэг зөөлөн энхрий ялдам, чин сэтгэлийн наалинхай зангаар харьцдаг энэ нь ямар ч илүү зорилгогүй болохыг мэдсэн билээ. Гэсэн ч арван гурван настай жаахан охин би үүнийг огтхон ч сэжиглэлгүй, сэтгэлд минь нар гийх шиг л болсон юм. Тэр энхрий ялдам зан ганцхан надад зориулагдсан гэдэгт итгэж бүсгүй хүний зөн билэг маань үүрд чинийх байхсан гэдэг бодол төрүүлсэн юм шүү. Найз охин маань надаас “Энэ чинь хэн бэ?” гэж асуусан. Би түүний асуултад тэр дороо хариулж чадаагүй. Энэ аз жаргалтай хоромд би нэрийг чинь ч хэлж зүрхэлсэнгүй. “Манай байранд амьдардаг” юм гэж би ичингүйрэн бувтнав. “Тэгвэл чи яагаад улайж орхив” хэмээн найз маань хүүхдийн хорлонтой зангаар 
тавлан инээв. Намайг шоолж нууцыг минь мэдэх гэсэнд миний хүзүү хүртэл халуу оргин ичсэндээ түүнд хандан заналхийлсан дуугаар “Усан тэнэг” гэж хашгирлаа. Найз маань намайг шоолон улам чангаар хөхрөхөд би хэрвээ чаддагсан бол багалзуурдаад авмаар байсан ч хүч хүрэхгүйдээ бачимдан нүдийг минь нулимс бүрхэв. Тэгээд бушуухан эргэж дээшээ гүйлээ. Энэ учралаар л би чамд дурласан юм. 
Чамд ийм үг хэлсэн хүн зөндөө байгааг би мэдэж байна. Гэсэн ч надаас өөр хэн ч ингэж боол мэт үнэнчээр дурлаагүй гэдэгт итгээрэй. Миний энэ дурлал чамаас бусад хүүхнүүдийн адил юу ч улиглаж шаардаагүй, энэ дэлхий дээр өөр юугаар ч сольшгүй хүүхэд насны минь дүрэлзсэн халуун дурлал хэвээрээ чамд үнэнчээрээ үлдсэн юм. Бусад хүүхнүүд бол аль хэдийн хамаг юмаа хэнд ч хамаагүй чалчиж, зарим нь айдсаа бусдад нялзаахыг санаархдаг, тэд бүгдээрээ энэ тухай үе үе сонсож, уншиж мэдсэн байдаг бөгөөд энэ нь хэн бүхэн зайлшгүйгээр дайран өнгөрдөг зүйл билээ. Тэд дурлалыг тохуурхан дооглож, үүнийг эрэгтэй хүүхдүүд анх удаа тамхи татсанаа гайхуулдаг шиг сайрхан ярьцгаадаг. Би хэнд ч итгээгүй болохоор хэн ч надад зөвлөж болгоомжлуулсангүй. Ямар ч туршлагагүй гэнэхэн амьтан би харанхуй ангал мэт өөрийнхөө хувь заяа руу өөрөө л зүтгэсэн юм. 
Эцэг маань эрт нас барж, тэтгэврийн хэдээрээ амь зуудаг ядуу бэлэвсэн эхээсээ хөндий байдаг, сургуулийн хөнгөн зантай найз охид маань намайг ойлгодоггүй болохоор би ганцхан чамд өөрийн хүсэл мөрөөдөл болсон чамдаа л итгэдэг байлаа. Би чамд яаж тайлбарлахаа мэдэхгүй байна. Чи бол миний хувьд бүхнийг орлосон амьдрал минь байсан юм. Чамд хамаатай бүхэн сэтгэлийг минь эзэмдэж миний амьдралд нөлөөлөх боллоо. Хайхрамжгүй тааруухан сурч байсан би ангидаа тэргүүний сурагч болж чиний номд дуртайг мэдсэнээсээ хойш хэдэн зуун ч ном уншив . Мэдэхгүй. Чамайг хөгжимд дуртайг мэдээд төгөлдөр хуур хөгжмөөр уйгагүй хичээллэдэг болсон минь ээжийн гайхшийг төрүүлж билээ. Чиний нүдэнд арчаагүй муухай харагдахгүй гэж даашинзаа үргэлж цэвэрлэж индүүднэ. Ээжийн хуучин бошинзоор хийсэн дөрвөлжин нөхөөстэй хормогчноосоо хачин их ичдэгсэн. Энэ нөхөөсөө чамд харагдуулахгүйг хичээж номынхоо цүнхийг баруун гартаа барин шатаар гүйж гардаг байв. Чамайг харчих вий гэхээс ухаан алдталаа айна. Миний айдас ямар хөгийн байгаа вэ. 
Гэтэл чи намайг бараг хэзээ ч хараагүй шүү дээ. Би бүх л өдөржин чамайг харуулдаж өнжинө. Манай хаалганы зэс хүрээтэй шагайвчаар танай хаалга яг харагдана. Намайг шоолж инээх хэрэггүй хайрт минь. Тэгэх тусмаа одоо бүүр ч хэрэггүй, энэ нүх надад бүх л бүтэн ертөнцийг нээдэг байсан болохоор чамайг л харах гэж гартаа ном барин ээжийг мэдчих вий гэж айн айн өдөржин бээртлээ суудаг байв. Чамайг ойртон ирэхийг мэдмэгцээ би чивчирсэн хөгжмийн утас луугаа чичирч эхэлдэг байлаа. Би чамайг хэзээ ч орхилгүй чиний юу хийж буйг байнга ажиглаж яг л чиний дандаа хэрэглэж, үргэлж халаасандаа авч явдаг цагны чинь пүрш шиг үл анзаарагдах хэрнээ хэзээ ч хамт байсны минь мэдэхгүй. Чиний тухай бүгдийг өөрөөр хэлбэл юу сонирхдог, ямар ааш араншинтай, хэдэн зангиа, хэдэн костюмтай, тэр битгий хэл ямар өнгөтэй болохыг ч би мэддэг байсан. Удалгүй чиний танилуудыг хүртэл андахаа байж тэднийг өөртөө таалагддаг таалагддаггүй гэж хоёр хэсэгт хувааж билээ. Би арван гурваас арван зургаан нас хүртлээ чамтай хамт амьдарч чиний төлөө л төрсөн юм шиг байдаг байсан. Би ямар их тэнэг юм хийдэг байсан гэж чи санана. Чиний гар хүрсэн хаалганы бариулыг үнсэж, чиний татаад хаячихсан тамхины ишийг түүдэгсэн. Орой бүр ямар нэг шалтаг олж зөвхөн чиний гэрэлтэй цонхыг харж чамайг тэндээ сууж буй эсэхийг мэдэх гэж өчнөөн, төчнөөн удаа гудамжинд гүйж гараад л...  
Тэгээд чамайг аль нэг тийшээ явахаар болж, зарц хөгшин чиний шар чемоданыг доош нь буулгаж ирэхийг харахаараа зүрх минь базагдах шиг болж, олон арван хоногоор миний амьдрал утга учраа алдан хүйт даадаг байв. Гунигтай, дүнсгэр, уур уцаартай болсон миний нүдэнд нулимс цийлэгнэн хичнээн зовж шаналж байгааг ээж маань ч үл анзаарна. Би чамдаа хүүхдийн инээдэмтэй түүх ярьж байгаагаа мэдэж байна. Энэ бүхэн ичгэвтэр хэдий ч би хэзээ ч ичихгүй, яагаад гэхээр миний дурлал тэртээ хүүхэд ахуй цагийн минь бахархал болсон ариун нандин асаж дүрэлзсэн хэвээр байгаа билээ. 
Миний зүсийг ч бараг мэдэхгүй чамд тэр үед чиний төлөө амьдарч байсныгаа бүтэн цаг, бүх л өдөржин ярьсан ч чадна. Би чамтай шатан дээр таарчихаараа гал шиг харцтай чинь тулгарахаасаа айж толгойгоо гудайлган хажуугаар чинь галаас зугтан ус руу гүйж буй хүн шиг хурдхан өнгөрдөг сөн. Хэдийгээр би чиний тэр үеийн амьдралын тухай бүхэл өдөржингөө өчүүхэн ч зүйл орхилгүй ярьж чадах боловч чамайг зовоож залхууг чинь хүргэхийг хүсэхгүй байна. Би зөвхөн хүүхэд насныхаа аз жаргалтай мөчүүдийн тухай л дурсах гэсэн юм. 
Чи намайг битгий шоолоорой. Энэ явдал өчүүхэн зүйл боловч жаал охин надад хэмжээлшгүй их аз жаргал байсан юм шүү. Лав нэг сайн өдөр тохиолдсон санагдана. Тэр үед чи эзгүй, зарц чинь том хивс сэгсэрч цэвэрлээд, танай өрөөний хаалгаар оруулж яваа харагдсан. Хөгшин зарцыг хүч хүрэхгүй ядарч байхыг нь хараад шууд зориг гарган очиж, би хамжилцах уу гэж асуухад зарц өвгөн гайхсан боловч туслахад минь татгалзсангүй. Чиний өрөөнд би тэгэж анх удаа орж үзсэн юм. Өрөөнд чинь байгаа эд агуурс, чиний суудаг ертөнц, хөх ваартай цэцэг тавьсан чиний бичгийн ширээ, ном шүүгээг ямар их хайр хүндэтгэлтэйгээр элэгсэг дотно харж байснаа хэлэх үг олдохгүй байна. Чиний үнэнч зарц Иогани мэдээж намайг дэргэд нь очиж харахыг зөвшөөрөхгүй байсан болохоор чиний амьдралыг хальт хараад өнгөрч билээ. Харин ингэж цорын ганц удаа харахдаа би чиний тасалгааны юм болгоныг нүдэлж аваад энэ явдал чамайг хүсэн мөрөөдөж, өдрийн бодол шөнийн зүүд болж санаашран суухад сэтгэлийн тэжээл болдог байж билээ. Өчүүхэн энэ мөч, энэ явдал миний хүүхэд ахуйн амьдралд хамгийн аз жаргалтай нь байж.  
Намайг гэж танихгүй чи минь дэргэд чинь амьдралаа чамд зориулсан нэг хүн яаж уйтгарлаж, яаж тэсэж ядан байсныг мэдэж аваг гэсэндээ л үүнийг ярьж байгаа юм шүү. Чамд ярьж буй энэ явдлын дараахан өөр нэг аймшигтай явдал тохиолдсон юм. 
Би чамаас бусад юм болгоныг мартаж, ээжийгээ ч тоохоо больж, ер юуг ч анхаарахаа байсан гэж чамд хэлсэн шүү дээ. Инсбург хотоос ээжийн минь холын садан сүлбээ нэг хижээл насны худалдаачин манайхаар байсхийгээд ирж удтал ярьж суудаг байсныг би анзаарсангүй. Заримдаа тэр хүн ээжийг минь театрт юм үзүүлэхээр авч явахад нь би харин баярладагсан. Ганцаараа үлдээд ямар ч саадгүй чамайг бодож, чиний ирэхийг харуулдан суух нь миний ганц дээдийн жаргал байсан юм. Тэгтэл нэг өдөр ээж минь намайг өрөөндөө дуудаж аваачаад их чухал юм ярина гэхэд нь ямар нэг юм тааварлан, сэжиг аваагүй байгаа гэж айхаас царай минь хувхай цагаан болоод, зүрх хүчтэй цохилж эхлэв. Хамгийн түрүүнд л ертөнцтэй намайг холбож өгч байгаа нууц чи минь л бодогдов. Гэтэл ээж минь өөрөө сэтгэл зовсон байдалтай намайг их л энхрийлэн хэд хэд үнсээд (уг нь ер үнсдэггүй юмсан) зөөлөн вандан дээр хажуудаа суулган царай нь улайж түгдэрснээ өөрийн нь холын хамаатан бэлэвсэн эр сууя гэж гуйхад чамайг бодоод л суухаар шийдлээ гэж ярив. Зүрх минь улам ч хүчтэй булгилж, би юуны түрүүнд ганцхан чамайг л бодож “Би 
эндээ байх уу?” гэж арай ядан асуухад ээж минь “Үгүй ээ. Бид Инсбург руу нүүнэ. Тэнд Фердинандад сайхан байшин бий гэнэ” гэлээ. 
Би өөр юу ч дуулсангүй нүд минь харанхуйлаад явчихсан. Би муурч унаснаа сүүлд нь мэдсэн. Хаалганы цаана хүлээж байсан миний хойт эцэг болох гэж байгаа тэр хүнд намайг гэнэт гуйвалзан шалан дээр гараа алдлан савж ойчсон гэж ээжийнхээ хэлж байгааг сонслоо. Тэрнээс хойших хэдэн өдөр юу болж өнгөрсөн, арчаагүй жаал охин би томчуултай яаж тэмцэлдэж байснаа санахаас дотор арзасхийж одоо ч тэр тухай бичихэд гар минь салганаж байна. Тэгээд би нууцаа задалж хэрхэвч болохгүй байсан болохоор намайг тэнэг зөрүүд зан гаргаж байна гэж бодоцгоосон биз. Тэгээд надтай ярих хүнгүй болж, юм болгоныг надаас далдуур хийж, намайг сургуульдаа явсан хойгуур нүүхээр юмаа төхөөрч, сургуулиасаа буцаж ирэхэд минь нэг юм худалдчихсан, нэг юм алга болчихсон байдаг байлаа. Миний нүдний өмнө өрөө тасалгаа минь хоосорч, түүнтэй хамт амьдрал минь сарнин эвдэрч байлаа. Нэг өдөр сургуулиас ирэхэд гэрийн хэрэгсэл хогшлыг маань хүн аваад явчихжээ. Хов хоосон өрөөнд ачиж явуулахад бэлтгэсэн хэдэн авдар, ээж бид хоёрын эвхмэл ор үлджээ. 
Бид сүүлчийн ганц шөнийг өнгөрөөж, өглөө нь Инсбург тийш явах ёстой болсон байв. Би тэр сүүлчин өдөр чамаас хол амьдарч чадахгүйгээ гүйцэд тодорхой ойлгож, намайг аврах хүн ганц чи гэж бодсоон. Би чухам юу бодож байсан, цөхрөнгөө барсан тэр үедээ би ухаалаг зөв шийдсэн эсэхээ хэзээ ч мэдэхгүй юм. Харин ээжийгээ гараад явмагц би сургуулийнхаа хувцастай чигээрээ танайх руу гүйж очлоо. Үгүй. Үнэндээ би өөрөө очоогүй, харин ямар нэг далдын хүч намайг чиний хаалганы дэргэд түлхэн аваачихад хоёр хөл минь хөшиж хамаг бие дагжин чичирч байв. Би чухам яах гэснээ өөрөө ч сайн мэдэхгүй, би чиний хөлд сөхрөн унаж намайг боол, шивэгчин болгоод ч атугай гэртээ аваад үлдээч гэж сөхрөн гуйхад бэлэн байсаан. Арван тавхан настай охины хийрхүү занг чи шоолон элэглэх болов уу даа. Гэвч хонгор минь ээ, үүдний чинь хүйтэн шалан дээр яаж айн дагжиж, зогсож байсныг минь чи мэддэгсэн бол шоолохгүйсэн биз дээ. 
Чухам яахаа шийдэж ядан үүдэнд чинь зогссон тэр хэсэгхэн хугацаа надад бүхэл бүтэн үе өнгөрөх шиг санагдсан. Тэгээд нууц далдын ямар нэг хүний эрхээр чичирч салгалсан гараараа өөрийн эрхгүй чиний хаалганы хонхыг дартал хонх огцомхон жингэнээд чимээгүй болсон нь одоо ч чихэнд дуулдах шиг болж байна. Тэгээд чамайг хаалгаа тайлж өгөхөөр ирж явна уу, үгүй юу гэж сэтгэл түгшин чагнаж байхад цус минь гүйхээ болиод зүрхний минь цохилт зогсох шиг санагдаж билээ. 
Гэвч чи гарч ирсэнгүй. Хэн ч гарч ирсэнгүй. Чи лав гэртээ байгаагүй. Иогани хоршооноос юм авахаар явсан байсан биз. Тэгээд би эмх замбараагаа алдаж, хоосорсон өрөө рүүгээ салганан очоод баглаатай юман дээрээ тэгнэн унахад, хонхны чинь дуу чихэнд хадаастай үлдсэн юм. 
Дөрөвхөн алхам ингэж явахдаа би гүн хунгар дундуур хэдэн цаг явснаас илүү их ядарсан байж билээ. Гэвч ямар ч байсан хамаагүй намайг аваад явахаас нь өмнө чамайг олж харах, чамтай ярилцах хүсэл зориг улам улам бадарч байлаа. Надад миний ухаан санаанд чамаас өөр юу ч байгаагүйг тангараглая, чамд. Би чамайг бодохоос өөр юу ч мэддэггүй байсан юм шүү. Би зүгээр л чамайг олж уулзаад ойр дэргэд минь байгааг чинь мэдрэхсэн гэж хүсээд тэр, хайрт минь. 
Ээжийгээ дөнгөж орондоо зүүрмэглэмэгц би үүдний өрөөнд сэмээрхэн гарч ирж чамайг ирж байна уу, үгүй юу гэж чагнан зогсов. Би чамайг нэгдүгээр сарын тэсгэм хүйтэн тачигнасан тэр шөнийн турш ингэж хүлээж байхад, хамаг бие янгинаж жигтэйхэн их ядарлаа. Ядаж суух сандал ч байхгүй болохоор хүйтэн шалан дээр тэр чигээрээ хэвтэхэд хаалганы доогуур жавар үлээж байлаа. Хэрэв бие дулаацвал унтаж орхиод чиний ирэхийг мэдэхгүй өнгөрөөчихнө гэж айхдаа хатуу нүцгэн модон шалан дээр хөнжил нөмрөлгүй дан ганц дээлтэйгээ хэвтлээ. 
Би хөл гараа бүлээцүүлэхийн эрхээр өвдтөл нь үрж байсан даа. Тэр харанхуй хонгилын мухарт тэсэхийн аргагүй хүйтэн болохоор би жаахан ч болов бүлээцэхийн тулд бас ч холхиж эхлэв. Би өөрийнхөө хувь заяаг хүлээж байгаа юм шиг чамайг хүлээгээд л хүлээгээд л байлаа. 
Лав шөнийн хоёр гурван цагийн үед дор хаалга дуугарч, дараа нь шат өөд хүн өгсөх хөлийн чимээ сонсдов. Тэрхэн агшинд би хүйтнийг огт мэдрэхээ больж хамаг бие халуу оргиод явчихлаа. Би хаалгаа аяархан онгойлгоод, урдаас чинь гүйж очоод өлмий дор чинь унахад бэлэн байв... Тэгэхэд жаал охин би яаж тэнэглэх байсан бол, чухам бүү мэд. Хөлийн чимээ ойртож, гэрэл үзэгдэхэд чамайг мөн болов уу? гэж бодсоор хаалганыхаа бариулаас бариад чичрэн зогсож байв. Хайрт минь нээрээ чи мөн байж билээ. Харин ганцаараа биш нэг хүүхэн дагуулаад иржээ... 
Торгон хувцас шажигнаж, бачимдсан эмэгтэй хүний сөөнгө инээд, чиний намуухан дуу гарахыг би сонссон. Тэр шөнийг би яаж зовж тарчилж өнгөрөөснөө санахгүй байна. Өглөөний найман цагт намайг Инсбург хот руу аваад явлаа. Дахиад эсэргүүцэх сөгөө үнэндээ байсангүй... 
Балчир үр минь өчигдөр шөнө үхлээ. Хэрэв би амьд явах учиртай бол дахиад л гав ганцаараа үлджээ. Маргааш бараан хувцастай хар элгийн хүмүүс австай ирж хөөрхий муу ганц үрийг минь авсална. Найз нөхөд цэцэг аваад ирэх ч магадгүй дээ. Гэтэл авсны дэргэд цэцэг байх нь ямар хэрэгтэй юм бэ. Миний сэтгэлийг тайтгаруулах гэж элдэв үг ярина биз. Тэгээд надад ямар тус хүргэх юм бэ? Тэгсэн тэгээгүй би дахиад л ганцаараа боллоо гэдгээ мэдэж байна. Хүн амьтны дотор байгаа мөртлөө ганцаардахаас илүү аймшигтай юм байдаггүй гэдгийг би сайн мэднээ. Би үүнийг арван зургаатайгаасаа арван найм хүртлээ Инсбург хотод тамтаггүй хоёр жилийг өнгөрүүлэхдээ мэдсэн юм. Би тэгэхэд ёстой л торонд орсон болжмортой адилхан суудагсан. 
Миний хойт эцэг болох үг дуу цөөтэй, тайван зантай тэр хүн надад тун сайн байдаг байв. Ээж минь миний өмнө санамсаргүй буруу хэрэг үйлдчихээд түүнийгээ цагаатгах гэж байгаа мэт хүссэн бүхнийг минь биелүүлдэг байсан юм. Залуучууд надад нүүр талтай болох гэж яддаг байсан боловч би тэднийг огт хавьтуулахгүй түлхдэг байсан юм. Би чамаас алсад жаргалтай байхыг хүссэнгүй. Би өөрийгөө зориуд ганцаардуулж уйтгарын байдалд байсан. Ээжийнхээ авч өгсөн шинэ даашинзуудыг ч өмсдөггүй, театрт юм үзэх, зугаалгаар явахад нь хүртэл нэг ч удаа дагаж явдаггүй байлаа. Би гэрээс бараг гардаггүй болохоор бүтэн хоёр жил амьдарсан энэ жижиг хотын дөнгөж арваадхан гудамжийг мэднэ. Чамтай уулзахгүй байх гэдэг айдсаар өөрийгөө тарчилган, улам шаналж байсан. Гэхдээ би энэ айдсаа өөрөөсөө ор мөргүй зайлуулахыг хүсэхгүй байв. Учир нь зөвхөн чинийхээ төлөө л амьдармаар байлаа. Би гэртээ бүх л өдөржингөө юу ч хийлгүй чамайгаа л бодож өнгөрөөдөгсөн. Чамтай уулзсан тааралдсан тэр мөчүүдийнхээ тухай өчүүхэн ч юм орхилгүй дахин дахин бодож яг л жүжиг үзэж байгаа мэт санаандаа төсөөлнө. Тийм ч болохоор хүүхэд ахуй насандаа тохиолдсон бүх л учрал тохиолдлыг өчигдөрхөн болсон юм шиг тун ч тодорхой санаж байна. Тэр үед би зөвхөн чамтай амьдарч байв. Чиний номуудыг гарах бүрд нь худалдан авч хэрвээ сонин дээрээс нэрийг чинь олж уншвал бөөн баяр болно. 
Намайг чиний бичсэн бүх шүлгийг цээжээр мэддэг гэхэд чи итгэхгүй байх. Хэрвээ намайг шөнө дунд сэрээгээд аль нэг хэсгээс уншаач гэвэл би одоо ч гэсэн уншиж чадна. Хэдийгээр арван гурван жил өнгөрсөн боловч чиний үг болгон надад Евангели судрын амны уншлага шиг үнэтэй байсан болохоор хэзээ ч мартдаггүй. Бүхнийг чамтай холбон бодож сонин дээрээс шинэ жүжиг концертын тухай уншихдаа хүртэл түүнд минь таалагдаа болов уу, яагаа бол гэж санана. Орой болонгуут л чамайг санаандаа ургуулан одоо концертын танхимд орлоо. Хүмүүсийн дундуур явсаар суудалдаа суулаа гэж бодно. Нэг л удаа чамайг концерт үзэж байхыг харснаасаа хойш үргэлж л ингэж төсөөлдөг болсон билээ. Хэн ч хэзээ ч үл мэдэх хүүхэд насныхаа аймшигт ганцаардлын тухай, хэн ч мэдрэн ойлгоогүй юмны тухай ярьж байгаа минь хэнд хэрэгтэй юм бэ? Тэр үед би хүүхэд байсан гэж үү? Би чинь тэгэхэд арван долоо найм хүрчихсэн, гудамжаар явж байхад залуучууд өдөж хоргоохоор миний уур их хүрдэг байв. Өөр хэн нэг хүнд дурлана гэж би хэзээ ч боддоггүй, энэ бол яагаад ч байх боломжгүй, хэрвээ ийм юмтай орооцолдоход хүрвэл үхсэн минь дээр гэж боддог байлаа. Хүүхэд нас минь өнгөрөх тусамд чамд тэмүүлэн тачаадах минь улам гүнзгийрч илүү энхрий ялдам, бүр ч хүчтэй дүрэлзэхийг яана. Чам руу өөрийн эрхгүй тэмүүлж, бушуухан л үг дуугүй захируулах юмсан гэх бодлоор бялхсан байсан амьдралын наана цааныг мэдэхгүй охин нас минь өнгөрч, харин танай хонхыг дараад чамд өөрийгөө тушаах гэсэн ганцхан хүсэл намайг эзэмдэх боллоо. Ойр дотны хүмүүс намайг хулчгар, бүдүүлэг амьтан гэж тооцдог ч би шүд зуун нууцаа хадгалсаар байв. Би нэг юмыг хатуу шийдсэн. Ямар ч байсан Вена хотод буй чам руугаа очно гэж эргэлтгүй шийдэв. Би санасандаа хүрэхээр зориг шулуудаж, манай гэрийнхэн миний зан авирыг ойлгохгүй гайхшаа барна. Хойт эцэг минь намайг өөрийн төрсөн охин шиг хайрладаг байсан юм. Гэвч би өөрийнхөөрөө зүтгэж, ажил хийж өөрийгөө тэжээх хүсэлтэй байгаагаа эрс хамгаалсаар байв. Аргагүйн эрхэнд минийхээр болж, намайг өөрийнхөө хамаатны бэлэн хувцасны дэлгүүрт ажиллуулахаар Вена руу явуулах болов. 
Эцсийн эцэст миний зам намайг хөтөлсөөр намрын нэгэн бүрхэг орой Вена хотноо авчирсан гэдгийг чи минь хэлэлтгүй ойлгох бизээ. Галт тэрэгний буудалд чемоданаа орхичихоод танайх руу явдаг трамвайнд сууж хуучин байрандаа ирэв. Чиний цонх гэрэлтэй байгааг харуутаа л зүрх минь хэм алдан булиглав. Намайг хүйтэн хөндий дуу шуугианаар угтсан хот сая л нэг хөгжөөнтэй сайхан санагдаж, хүсэл санааг минь эзэмдсэн чиний тухай бодол амилж байгааг мэдэрлээ. Чамаасаа ямар ч олон уул тал, гол мөрнөөр алслагдаж, холын хол амьдарч байснаа, чиний гэрэлтэй цонхны шил л миний баярласан нүднээс чамайг тусгаарлаж байгааг хөөрч догдолсон би тэр даруйдаа ухаарсангүй. 
Зөвхөн өөрийн хуучин байшин, чинийхээ амьдардаг өрөөг л шуналтай харсаар удаан зогсов. Энэ жаргалтай мөчийг би бүтэн хоёр жил хүлээж одоо л нэг учирч байна. Намрын дуниартсан урт орой, чиний цонхны гэрэл унтартал зогссоор л байв . Дараа нь өөрийнхөө амьдрах газрыг хайхаар явсан. Орой бүр л чиний цонхон дээр зогсоно. Би дэлгүүр дээрээ оройн зургаан цаг болтол хүнд хүчир ажил хийдэг байсан бөгөөд чиний гэрэлтэй цонхыг харахаар миний зүдгүүртэй сэтгэлийн зовлон нимгэрсэн байдаг болохоор ажлаа баяртай хийдэг байсан юм. 
Миний ард төмөр самбар нижигнэн хаагдахад би танайх руу яардаг байлаа. Дахиад ганц удаа ч болсон чинийхээ царайг харж чамтай уулзахсан гэдэг миний цорын ганц хүсэл танайх руу хөтөлдөг байв. Долоо хоногийн дараа санамсаргүй байж байгаад чамтай тааралдав. Танай цонхны доор зогсож байсан чинь чи гудамж хөндлөн ирж яваа харагдлаа. Чиний харц над дээр тусахад би арван гуравтай жаахан охин байсан шигээ хацар минь халуу шатан ичингүйрч чиний дэргэдүүр толгойгоо бөхийлгөн өнгөрөв. Дараа нь ийм өчүүхэн зан гаргаж зугтаасандаа өөрөөсөө хүртэл ичив. Одоо бол би сургуулийн сурагч биш аль хэдийнээ насанд хүрсэн тэгээд ч чамтай л уулзах гэж, олон жилийн турш надад дурлаасай гэж хүсэж мөрөөдөж явсан биш билүү. Би орой бүр, тэр ч бүү хэл цасан шуургатай байсан ч танай гудамжинд очдог байсан боловч чи намайг олж харахгүй урт хугацаа өнгөрлөө. Би заримдаа бүтэн цагаар хий дэмий хүлээнэ. Заримдаа чамайг зочдоо гаргаж өгч байгааг харна. Азгүй би нэгэнт бяцхан охин биш болохоор энэ бүхний цаана ямар харьцаа байдгийг нарийн ойлгож чамайг өөр бүсгүйн гараас барьж явахыг хараад зүрх минь шархиран учиргүй их шаналдаг байв. Энэ бол надад тийм шинэ зүйл байгаагүй бөгөөд бага охин байхын л чамайг өөр бүсгүйчүүлтэй уулздагийг мэддэг байсан боловч миний шаналан зовох улам их болов. 
Нэг удаа хүүхдийн бардам шулуун зангаар хуучин байснаараа үлдэхээр шийдэж танай гадаа очилгүй өнжсөн. Тэр орой надад ямар хэцүү, хоосон ханхай байсан гэж чи санана. Маргаашнаас нь дахиад л очиж, нөгөө цонхон дороо чамайг хүлээдгээрээ хүлээж байхдаа чамайгаа олж харсан. Нэг л мэдэхэд би чамтай танилцах юмсан гэдэг хүслээ өөрөөсөө аль хэдийнээ зайлуулж зөвхөн харж л байх юмсан гэдэг хүсэлтэй болчихсон байв. Тэр үед гудамжаар ямар нэг юм ачсан цуваа өнгөрч чи аргагүй байдлаас болж над руу шахаж зогсох хэрэг гарав. Чи намайг харахад, чинийхээ нүднээс нөгөө л охин байхын танил энхрий ялдам харцыг олж хараад надад ямар хачин санагдсан гэж бодно. Энэ бол урин дуудсан, намайг хэзээний байлдан дагуулсан, чиний өнөөх гайхамшигтай, намайг чамд ухаан алдтал дурлуулсан тэр л харц байлаа. Дараагийн эгшинд чи аль хэдийнээ миний дэргэдүүр өнгөрөөд явчихсан байв. Зүрх минь галзуурсан мэт цохилж өөрийн мэдээгүй алхсан атлаа эргэж харахад чи бас зогсоод намайг эргэн харлаа. 
Чиний харж байгаа харцыг хараад би намайг танихгүй байгааг чинь эргэлзэхгүй ойлгов. Тэр үедээ ч дараа нь ч, чи намайг таниагүй билээ. Чамтайгаа учирчихаад жаргалтай байсан ч ямар их урам хугарснаа чамдаа би хэрхэн ойлгуулахаа мэдэхгүй байна. Хайрт минь, тэгэхэд л би анх удаагаа чамайг огт таньж мэддэггүй чигээрээ байсан болоосой гэж бодов. Ямар их урам хугарснаа чамд хэрхэн ойлгуулах билээ. Инсбургт би хоёр жил болохдоо чиний тухай үргэлж бодож , Вена хотод очоод чамтайгаа уулзах тэр баярт мөчийг хамгийн сайхан сэтгэл хөдөлмөөр, бас хамгийн гунигтайгаар дурсан дүрслэн боддог байсан юм. Би тэнд байхдаа чи намайг үзэн ядаж өөрөөсөө түлхэн зайлуулж байгаагаар төсөөлдөг асан. Яагаад гэхээр би дэндүү жижигхэн царай муутай амьтан билээ. Хөөрхий би зовон, чиний хөндий хүйтэн байдал хайхрамжгүй занг ухамсарлан тэвчдэг байлаа. Одоохон ингээд хагацах гэж байхдаа чамайг надад дурлахгүйг улам хурцаар мэдэрч байна. Гэхдээ энэ бүхнээс намайг хамгийн аймшигтай алж байгаа юм нь миний сэтгэлийг чи хэзээ ч ойлгоогүй явдал билээ.

Үргэлжлэл бий..

ТАНИХГҮЙ ЭМЭГТЭЙН ЗАХИДАЛ

Үргэлжлэл нь

Охид бүсгүйчүүдийн зүс царай олон жилийн дотор өөрчлөгдөн хувирч өмссөн хувцас нь хүртэл хүнийг өөрчилдөг болохоор бүсгүй хүнийг таних нь эрчүүдэд тийм ч амаргүйг би одоо л ойлгов. “Чи намайг юм ойлгодог болгосон юм”. Үнэнийг хэлэхэд ухаанаар л өөрийн хувь заяаг өөрчилж чадах ажээ. Би одоогийнхоосоо залуу байсан болохоор чиний мартамхайг эс тооцон намайг хаана ч гэсэн бодож хүлээж байгаа гэж чиний тухай сэтгэлээ хууран боддог байсан даа. Хэрвээ би өөрийгөө чиний тухайд юу ч биш тэр ч байтугай миний тухай хальтхан ч гэсэн бодох нь чамд ямар ч сэтгэгдэл төрүүлэхгүй гэдгийг мэдсэн бол амьд явж чадахгүй биз. Миний талаар юу ч санахгүй байгаа чинь надад илэрхий мэдэгдэж байсан болохоор энэ нь миний хувьд чамайг надтай холбож байсан тэр дурсамжийн нарийхан холбоог үгүй хийх шахсан амьдралд минь тохиолдсон анхны хүнд цохилт байсныг би үнэндээ тэгэхэд л ойлгосон. 
Тэгэж уулзахдаа чи намайг үнэхээр таниагүй. Хоёр өдрийн дараа чи бид хоёр дахин тааралдахад чи намайг хэдхэн хоногийн өмнө учирсан өнөөх аятайхан бүсгүй байна гэж бодсон болохоос намайг мөн л таниагүй билээ. Чи намайг гайхсан элэгсэг харцаар ширтэхдээ уруул дээр чинь инээмсэглэл тодрохыг би ажив. Чи дахиад л миний дэргэдүүр өнгөрөхөд аз жаргалдаа би чичрэн мансуурч чамайг надтай ярилцаасай гэж дотроо залбирч байлаа. Би аажуухан алхаж явахдаа чамаас зугтаасангүй. Харин анх удаагаа л чиний анхаарлыг татав гэдгээ мэдрэв. Мэгдэн сандарснаасаа болоод зүрх минь дэлсэн золтой л зогсчихоогүй байтал чи минь ашгүй гүйцээд ирлээ. Бид хуучин танилууд шиг хөгжилтэй ярилцсаар (бурхан минь чи намайг хараажаар ерөөсөө танихгүй, миний амьдралыг мэдэхгүй байв) гудамжны үзүүр хүртэл хамт явав. Чиний ил цагаан хөгжилтэй яриа миний сэтгэлийг татаж, чи юу асуусан ч хариулах хүч тэнхээ өгч байв. Чи надаас оройн зоог хамтдаа идэх үү? гэхэд би татгалзсангүй. Чамд би яахин татгалзах билээ. Бид нэгэн жижигхэн ресторанд хооллосныг чи санаж байна уу. Нээрээ чи минь тиймэрхүү олон уулзалтаас зөвхөн тэр оройг л яаж ялгаж чадах билээ дээ. 
Би тэгэхэд чиний хувьд хэн ч биш байсан юм чинь. Гинжин хэлхээ адил тасралтгүй үргэлжилсэн олон зуун үдшийн л нэг шүү дээ. Юмыг яаж мэдэх вэ, чи миний тухай санаж ч магадгүй. Чинийхээ дэргэд дуу хоолойг чинь сонсож суухдаа дэндүү жаргалтай байсан болохоор би яриагүй. Энэ үнэтэй учралыг алдчихгүй гэсэндээ би ямар нэгэн асуулт тавьж илүү үг дуугарахаас айж байсан. Миний хүсэн мөрөөдөж явсан хүнийг чи энгийн өрөвчхөн, сэтгэлд нийцтэй зангаараа баталсныг би ямагт талархан дурсаж явдаг юм. Урьд нь би чамд өөрийн бүх амьдрал хүсэл сэтгэлээ зориулаагүй байсан ч гэсэн чи анхны хормоос эхлээд л надтай эелдэг зангийн үүднээс бус чин сэтгэлээсээ нөхөрсөг сэтгэл булаам зангаар харьцаж эхэлсэн нь намайг өөртөө татаж чадсан билээ. 
Миний таван жилийн турш хүлээсэн хүлээлтийг талаар өнгөрүүлэлгүйгээр чи миний ямар их хүсэл мөрөөдлийг биелүүлснээ яаж мэдэхэв дээ. Биднийг ширээний араас босоход хэдийнэ орой болчихсон байлаа. Рестораны үүдэнд очоод чи надаас “Завтай юу, эсвэл яарч байна уу?” гэж асуув. Чамтайгаа хамт явахад бэлэн байгаагаа би хэрхэн нууж чадах билээ. Би завтай гэж хэллээ. Чи хэсэг зуур зогсосхийснээ “Манайд очиж жаахан ярилцах уу?” гэв. Дотоод сэтгэлдээ дийлдэн “дуртай зөвшөөрнө” гэж яаран хэлчихсэн хойноо л би тэрхэн дороо миний үг чамайг баярлуулаагүйгээр үл барам яс чинь хавтайх шиг болж чи үнэхээр цочирдсон. Одоо бол чиний гайхсаныг ойлгож байна. Эмэгтэйчүүд голцуу нууцхан хүслээ нууж, хамт явахаас айж буй дүр эсгэн шаргуу гуйсны дараа л сая зөвшөөрч ам тангараг авдаг гэдгийг би мэддэг болсон билээ. Ийм хурдан зөвшөөрөх нь явж сурсан янхан юмуу, эсвэл ямар ч туршлагагүй гэнэхэн охидын шинж байдаг. Гэхдээ миний хариулт бол уйтгар шаналгаатай олон өдрийн хүлээлтээс болж сэтгэл минь надад баригдалгүй өөрийн эрхгүй уруул даван гарчихсан бодлын минь үг гэдгийг чи хэрхэн тааварлах билээ. Тиймгүй бол миний чамайг сонирхож байгааг чи гайхахгүйсэн. Чи гайхсанаа нууж ядан намайг харж байгааг чинь би мэдэрсэн. Чиний өндөр мэдлэг, зөн билиг чинь энэ итгэмтгий аятайхан бүсгүйн үгийн цаана ямар нэгэн онцгой нууц байгааг чамд хэлээд өгөө биздээ. Болгоомжтой атлаа хэтэрхий шимтсэн асуултуудаас чинь энэ оньсогыг таахыг хүссэн сонирхол төрснийг би ойлгов. Би шууд хариулахаас татгалзаж, зайлсхийж чамд өөрийнхөө нууцыг дэлгэснээс тэнэг юм шиг санагдаад өнгөрсөн нь хавьгүй дээр гэж бодлоо. Чи намайг дагуулан гэртээ орлоо. Хайрт минь намайгаа уучлаарай. Гэхдээ танайд орохоор шатаар өгсөж явахдаа аз жаргалдаа бахардан үхэхээс наагуур догдолж явсныг чи ойлгохгүй л дээ. Одоо энэ тухай нулимс гаргахгүй санахад надад хүнд байна. Гэвч нулимс минь хатжээ. Чи бодоод үз л дээ. Тэнд миний хүүхэд нас, хачин дурлалтай холбоотой бүхэн байсан болоод л тэр. Олон удаа чамайг хүлээж зогссон орц, чамайгаа анх харж хөлийн чимээг чагнадаг байсан шат, гэртээ орон ортол чинь хардаг асан хаалганы шагайвар, үүдэнд чинь байнга хэвтдэг хөл арчдаг хивсэнцэр миний нэг удаа сөхрөн сууж байхдаа сонсоод босон харайсан түлхүүр цоожны харжигнах чимээ...Сэтгэлд минь гэрэлтэн үлдсэн хүүхэд ахуйн минь амьдрал энэ л давчуу газарт өнгөрч одоо ч энд миний бүх амьдрал эхэлж зөвхөн чамтайгаа хамт чинийхээ, өөрийнхөө гэрт ирлээ. Чи минь бод л доо. Миний хэлж байгаа бүхэн чихэнд минь чийртэй сонсогдож байж болох юм. 
Гэхдээ би өөрөөр хэлж чадахгүй. Миний хувьд танай хаалганаас наана байгаа бүх амьдрал нэгэн хэвийн үргэлжилсэн мохоо амьдрал байсан бол танай хаалганы цаанаас ид шидэт үлгэрийн хаант улс Алладины хаант улс эзэлж байлаа. Бидний одоо ирж байгаа энэ хаалгыг би хичнээн удаа гялалзсан нүдээр ширтдэг байсныг чи мэдэхгүй. Энэ агшин миний хувьд ямар агшин байсныг чи зөвхөн мэдэрч л чадахаас хэзээ ч ойлгож чадахгүй. Би танайд шөнийг өнгөрүүллээ. 
Өглөө нь явах гэж тун их яарав. Миний ажил эрт эхэлдэг болохоор дэлгүүр дээрээ цагтаа амжиж очих гэж яарснаас гадна чиний зарцад харагдахгүйн тулд бушуухан арилж өгөхийг хүслээ. Хувцасаа өмсчихөөд чиний дэргэд очиход чи намайг өөр лүүгээ татан тэвэрч царайг минь харцаа тогтоон удаан харсан. Тэртэээд болсон энэ явдал чамд цухасхан ч гэлээ санагдаж байгаа болов уу? 
Миний царай баярласнаасаа болоод сайхан харагдсан юм болов уу даа. Дараа нь чи миний уруул дээр үнссэн. Би чамаас аяархан хөндийрч хаалга руу эргэлээ. Чи надаас “Цэцэг авахгүй юм уу?” гэж асуув. Би “Тэгье” гэлээ. Чи бичгийн ширээн дээрх цэнхэр өнгийн болор цэцгийн савнаас дөрвөн ширхэг цагаан сарнай сугалж авлаа. Би энэ цэцгийн савыг бүр хүүхэд байхдаа танай өрөөнд харсан билээ. Чиний өгсөн тэр цэцэгнүүдийг би олон өдөр үнсэж билээ. Бид дахин уулзахаар болзов. Дахиад л бүх юм гайхамшигтай сайхан байлаа. 
Гурав дахь удаагаа уулзсаныхаа дараа чи томилолтоор хол явах гэж байгаагаа надад хэлэв. Хүүхэд байхдаа би ингэж аялан явахыг чинь үзэн яддаг байж билээ. Чи гэртээ эргэж ирүүтээ надад хэл дуулгана гэж ам гарлаа. Би чамд нэрээ хэлэхийг хүсээгүй учраас өөрөө хүлээн авахын хаяг өгөв. Би нууцаа алдахыг хүссэнгүй. Чи салахдаа надад дахиад сарнай бэлэглэв. Бүтэн хоёр сарын турш би өдөр бүр лавлаж...үгүй ээ үгүй энэ олон өдөр зовж шаналснаа би юунд бичих билээ. Чамайгаа би буруутгаж чадахгүй. Би чамд ямар их хайртай юм бэ? Би чамайг мартамхай итгэлгүй урьд нь ямар л байсан яг байгаагаар чинь хайрладаг байсан бөгөөд тэр л хэвээрээ үлдсэн юм. Чамайг аль хэдийн эргэж ирсэн гэдгийг би гэрэлтэй цонхоор чинь мэдэж байсан ч чи надад захиа бичсэнгүй. Надад чамаас ганц ч мөр захиа ирээгүй. Би чамд бүхий л амьдралаа зориулсан боловч сүүлчийн мөчийг хүртэл чамаас ганц ч зурвас авсангүй. Би цөхрөлгүй тэвчээртэйгээр хүлээсээр л байсан. Гэтэл чи намайг дуудаж нэг ч мөр юм бичсэнгүй. Нэг ч мөр юм... 
Өчигдөр миний хүү нас барлаа. Энэ хүү чиний хүүхэд байсан юм шүү. Үхэх гэж байгаа хүн худлаа хэлдэггүйг чи мэднэ шүү дээ. Хайрт минь энэ хүүхэд аз жаргалтай гурван шөнийн аль нэгэнд олдсон чиний хүүхэд гэдгийг тангараглая. Гэвч чи надаас айсандаа магадгүй гайхсандаа яагаад ийм олон жил юу ч хэлэлгүй байчихаад одоо түүнийг мөнхийн нойроороо нойрсож хэзээ ч эргэж ирэхгүй болчихсон хойно хүүгийн тухай ярьж байгаа билээ гэж асуух байх. Би чамд яаж хэлэх юм бэ? Дөнгөж гуравхан удаа уулзаж ямар ч эсэргүүцэлгүйгээр чамтай учирч нэрээ ч хэлээгүй танихгүй бүсгүй чамд үнэнч байж хүүхдийг чинь гаргасан гэхэд чи юу боллоо гэж итгэх юм бэ? Хэрвээ миний үгэнд итгээд нууцыг минь илрүүлж би чамтай холбоотой байж чи өөр хүний хүүхдийн төлөө санаа тавих хэрэгтэй болбол чи тийм байж чадах байсан гэж үү. Тэгсэн бол чи намайг сэжиглэж бидний дунд үл итгэхийн сүүдэр хүүшлэх байсан шүү дээ. Би үүнийг л хүсээгүй юм. Дараа нь би чамайг ойлгосон л доо. Чи өөрийгөө ч бараг мэддэггүй чамтай явж байсан хүүхнүүд хөнгөн сэтгэлтэй ийм тийм гэхгүй санаа амар бас тэгээд дурлалыг зугаа цэнгэл болгоод л өнгөрдөг байсан болохоор гэнэт хэн нэгний хувь заяанд холбогдож эцэг нэр зүүнэ гэдэг чамд бол бүтэшгүй зүйл гэдгийг ойлгосон юм. 
Эрх дураараа танхил явж сурсан чи надад уягдчихсан юм шиг болох байсан. Тэгвэл магадгүй нэг цаг, хэдэн минут ч чи намайг үзэн ядах байсан. Би бодохдоо миний тухай бүх л амьдралынхаа турш сэтгэл зовж, түгшилгүй дурсаж яваг гэж бодсон юм. Би чамд тээр болоод яахав. Бүгдийг өөрөө үүрч өнгөрөөе гэж шийдсэн. Чамд дурладаг бүх хүүхнүүдийн дотроос үргэлж хайрлан санаж явах ганц хүүхэн чинь байхыг л хүссэн. Гэтэл чи намайг огт дурсаж санасангүй. 
Бүр мартчихсан байжээ. Гэвч хонгор минь би чамайг хэзээ ч буруутай гэж боддоггүй. Үгүй, буруушаагаагүй шүү? Үгсийн минь завсраар уй гашуу шүүрсэн байвал намайг өршөөгөөрэй. Лааны сүүмгэр гэрэлд алаг үр, чи бид хоёрын хөөрхий үрийн хүүр хэвтэж байна. Бурхан тэнгэр өөд “Алуурчин” гэж гараа зангаж байлаа. Ухаан бодол минь бүр эргэчихлээ. Тоочиж байгаа зовлонг минь уучил, уучилж үз. Ингэж гомдож гашуудаж суугаа намайг уучилна биз. Чи цаанаа өрөвчхөн зөөлөн сэтгэлтэй хэнд ч тус болох хүн шүү. Зовлонд учирсан аль ч таних танихгүй хүн чам дээр очсон, тус болох сайхан санаатайг чинь би мэднээ. Тэр нь хойрго боловч дуртай хүн савныхаа хэмжээгээр хутган авч болох хэмжээгүй ихээ. Уучлаарай намайг, харин тэр чинь гуйлгуулж, гувшуулахыг хүлээж суудаг гэмтэй. Чи хүний туслаач гэж гуйсан, дуудсан цагт нь тус боллоо ч гэсэн хүнд тус болоход бэлэн байдаг сайндаа ч биш, харин айж ичсэндээ туслах хүн шүү дээ. Гачигдал зовлонд унасан хүнийг чи өөр шигээ эрх танхил аз жаргал эдэлж яваа хүнээс илүү өрөвдөхгүй. Чамд би үүнийг шууд хэлэх гэсэн юм. Чиний ижил ийм хүмүүсийн хамгийн сайхан санаатайгаас нь ч гуйхад хэцүү. Би жаахан байхдаа үүдэндээ юм гуйж ирсэн гуйлгачинд чиний юм өгч байхыг хаалганы завсраар нэг харсан. Чи түүнийг гуйхаас өмнө мөнгө гаргаж өгч байлаа. Их мөнгө өгсөөн. Гэвч чи түүнийг бушуухан нүд далд оруулах гэснээс өөр юмгүй байв. Чи тэр гуйлгачны нүүр өөд харахаасаа айж байх шиг санагдсан. Тэр гуйлгачинг талархлаа хэлэх гэхэд чи нүүрээ бушуухан буруулж байсныг би одоо мартдаггүй ээ. Ингээд л би чам дээр нэг ч удаа очоогүй юм даа. Намайг очсон бол туслахыг чинь сайн мэдэж байсан. Чи намайг тайтгаруулах байсан. Чи надад мөнгө ч өгөх байсан. Бүр их мөнгө өгөх байсан. Тэгэхдээ чи миний хүүг төрсөн үрээ гэж бодсондоо биш, харин энэ бузар булай амьтнаас яаж бушуухан салъя гэж хүссэндээ л тэгэх байсан шүү дээ. Тэр ч байтугай чи намайг хүүхдээ авахуул гэж лав гуйх байсан биз. Би чиний хэлсэнийг зөрчиж чадах уу? Үгүй? Яаж би чиний хэлсэн үгнээс гажих вэ? Энэ бүхэн намайг юунаас ч илүү айлгаж билээ. Аргагүй шүү дээ. Надад энэ хүүхдээс өөр харах хайрлах юм байсан биш дээ. Харин аварч чадаагүй энэ хүү минь чамтай адил сэтгэл хангалуун аз жаргалтай байж нэг ч үзээгүй нь мэдээж. Тэгэвч авьяас билигт ухаант хүн чи миний амьдралд салшгүй, бие цогцост минь шингэсэн гэж ямагт бодож явдаг билээ. Тэгэхлээр эцсийн эцэст би чамайг биедээ тээж явсан юм шүү дээ. Сэтгэл санаа цангасан цагтаа янаглан таалж, үнсэн тэвэрч, ундлан хооллож, ухаан санаанд минь чи амьдран боловсорч яваа юм шиг бүх бие цогцсоороо чамайг мэдрэн амьсгалдаг байлаа. Хонгор минь ээ чиний хүүхдийг тээж яваа гэж санах болгондоо яагаад тийм баяр баясгалантай болдог байсны учир энэ ээ. Би чамаас нууж явсны учир нь энэ ээ. Энэ хүүхэд чамайг үүрд авсантай адил байв. Хайрт минь ээ? Аз жаргалыг ухаан санаандаа төсөөлөн бодож явсан зөвхөн тэр сар жилүүдэд би зовж зүдрээд зогсоогүй ээ. Хүний бузар булай явдлаас ой гутаж, жигшиж, шаналж, тарчилж явсан удаа надад бас олон бий. Надад тун хэцүү байсаан. Бие давхар болсныг хамаатан садан маань мэдвэл эцэг эхэд маань захиа бичнэ гэж айгаад ажлаасаа арга буюу гарлаа. 
Ээжээсээ мөнгө нэхээд ч яах вэ гэж бодоод үлдсэн бага зэрэг үнэт зүйлээсээ зарж түүнийхээ мөнгөөр амь зууж байлаа. Төрөхөөс минь долоохон хоногийн өмнө юм угаадаг хүүхэн үлдсэн хэдэн кроныг маань хулгайлсан учир арга буюу тэтгэврийн төрөх газар хэвтэх боллоо. Тэнд гашуун зовлонд нэрвэгдэж амьдрах арга тасарсан хамгийн ядуу, хамгийн шоовдор хүмүүс очдог байсан. Чиний хүү, миний хүү тэр гуйлгачдын дотор төрсөн. 
Тэтгэврийн газрыг одоо ч санахад аюултай байна. Адилхан хэвтэж байгаа мөртөө бие биеэ ад шоо үзэх, үзэн ядах нь хязгааргүй байлаа. Гэвч нийтийн зовлон бид бүхнийг цөмийг маань тэр өмхий балиар цус нөжтэй хутгалдсан орилон гаслангаар дүүрсэн явцуу бүгчим тасалгаанд хөөж аваачсан байлаа. Зол заяагүй хүн бүхэнд тохиолддог тэр бүх зан суртахуун, бие махбодын дарлал доромжлолыг би тэнд байгаа янхан хүүхнүүдийн адил амсаж байлаа. Тэдэнтэй яах аргагүй хамт байгаадаа гутарч гуньж, хөөрхий асрах хүнгүй хүүхнүүдийн хөнжлийг сөхөж биенд нь хүрч эрдэмтэн хүний хоосон дүр үзүүлэн инээлдэх залуу эмч нар болон сахигчдын өлсгөлөн нүднээс айж дальдардаг байлаа. Тэнд ичиж зовох гэдэг хүний ёсыг мэдэхээ байсан газар. Нэрийг чинь бичсэн дөрвөлжин хавтас л чамаас үлдвэл гүйцэх нь тэр. Хэвтэж байгаа өвчтнүүд, тэр эмч нарт зөвхөн нэг таталдсан нүцгэн хэсэг мах, үзэж судлахад зориулан тавьсан үзвэрийн юмнаас өөрцгүй байв. 
Орон гэртээ хайр халамжтай хар хүндээ хүүхэд төрүүлэн өгч байгаа хүүхнүүд бол бараг лабораторийн ширээн дээр шахам төрдөг ганц бие, өчүүхэн ч халамжлал үзээгүй тэр хөөрхий хүүхнүүдийг мэдэхгүй. Тэр байтугай ном уншиж суухад “там” гэдэг үг дайралдвал зовж зүдэрсэн, гаслан гинших, орилж бахирах, зэрлэг бүдүүлэг инээд ханиад өмхий самхай үнэр дүүрсэн тэр өрөө, тэр ой гутам бузар булай явдал өөрийн эрхгүй санагдах юм. Уучлаарай намайг. Би үүнийг анхны бөгөөд эцсийн удаагаа л хэллээ. Хэзээ ч дахиад би энэ тухайд ярихаасаа өнгөрлөө. Арван нэгэн жил би дуугүй явлаа. Одоо мөдхөн үүрд дуугүй болно. Тэгэхээр амьдралдаа ганц ч удаа болсон зориг гаргаж орон дээрээ амьгүй хэвтэж байгаа алаг үрээ, амьдралын минь аз жаргал гэгээн нар болж байсан энэ хүүхдийг ямар их үнээр олж авсанаа хэлэх эрхтэй биш үү? Би хүүгийнхээ инээн баясахыг харж суухдаа энэ бүхнийг аль хэдийн мартсан байж. Одоо хүүгээ үхүүлчихээр урьдын амсаж явсан сэтгэлийн зовлон дахин ирлээ. Энэ тухай би үглэн тоочихгүй байж чадахгүй ээ. Хүн байна, ганц удаа боловч санаа сэтгэлээ ярьж хөнгөлж болно биз дээ. Гэсэн ч чамайг харааж зэмлэхгүй. Харин бүх эдэлсэн зовлонгий минь ямар ч агуулгагүй болгосон тэнгэр бурхныг зэмлэн яллаж байна. Би чамайг яасан ч зэмлэхгүй, хичнээн гомдож байсан ч хэзээ ч би чамайг буруутан болгохгүй. Хүүхдээ гаргах гэж зовон тэлчилж хэвтэхдээ ч, ухаан алдтал өвдөж шаналж байхдаа ч чамайг нэг ч удаа харааж зэмлэж байгаагүйг минь бурхан гэрчилнэ. Чамд өгсөн сэтгэл зүрхээ хэзээ ч би харааж зүхэж байгаагүй ээ. Чамд цаг үргэлж хайрлан дурласаар, чамтай уулзсанаа ямагт хүндэтгэж явдаг. Харин гуйлгачны төрөхийн тэр аймшигт явдлууд дахин давтагддаг юм гэлээ, Дараа нь эдлэх зовлонгоо мэдэж байлаа ч гэсэн чамтай тэгэж уулзахаар би дахиад л очих юм. Мянга дахин ч очихоос буцахгүй дээ хайрт минь. Хэзээ ч чиний мэдээгүй хөөрхий үр минь өчигдөрхөн нас барлаа. Хэзээ ч тохиодлын төдийд хоромхон зуур ч атугай чи төрсөн үрээ, цэцэглэж байсан тэр хөөрхөн амьтныг олж харахгүй. Би чамаас хүүгий чинь удаан хугацаагаар нууж явсан билээ. Одоо би чамдаа урьдынхаасаа ч илүүгээр хайрлан дурлаж байгаа юм шиг санагдах мөртөө энэ бүхэн миний тэсэшгүй зовлонг даанч хөнгөлж чадахгүй юм даа. 
Чам шиг аз жаргалтай хүний амьдрал надаас холуур өнгөрч би хоёр хүнд бус ганцхан хүүдээ, өөрийнхөө тэжээж өсгөх ёстой, тэврэн үнсч чадах ганц хүүдээ л өөрийгөө зориулахыг хүссэн юм. Би чамд дурласан сэтгэлээ буруутгалгүй харин ч хувь тавилангаас зайлсхийсэн мэт болж түүнээс хойш чи надад огт өөр хүн санагдаж, танай байшин руу ховорхон, дэндүү цөөхөн очдог болж билээ. Би харин жил бүр чиний төрсөн өдрөөр, бид хоёрын хамт өнгөрүүлсэн анхны шөнийн маргааш чиний надад бэлэглэсэн цагаан сарнайтай яг адил сарнайг чамд алгасалгүй илгээж байсан. Миний яг төрсөн өдрөөр, энэ сарнайнуудыг хэн надад хаанаас илгээгээд байна гэж арван гурван жил өнгөрөхөд ганц ч удаа болохноо өөрөөсөө асууж үзсэн үү? Хэн нэгэн бүсгүйд ийм цагаан сарнай бэлэглэснээ санасан ч байж магадгүй. Гэхдээ би хэзээ ч чиний хариултыг мэдэж чадахгүй л дээ. Жилд ганцхан удаа чамд цагаан сарнай илгээхдээ би тэр нэгэн учралыг дурсаасай гэж л хүсдэг байлаа. Чи хүүгээ хэзээ ч мэдээгүй. Хэрвээ мэдсэн бол чи хүүдээ хайртай байж болох байсан, чамаас хүүгээ нуусандаа одоо л гэмшиж байна. Чи хөөрхий хүүгээ хэзээ ч хараагүй. Яг л чинийх шиг бодлогоширсон том хар нүдээрээ хэрхэн инээдэг байсныг чи нэг ч хараагүй. Баяр хөөр гэрэлтсэн нүд нь надад бүхнийг оролдогсон. Тэр чинь ямар энхрий хөгжилтэй хүү байв даа. Чиний дүрэлзсэн шаргуу зан чиний юм бүхэн түүнд шингэсэн байлаа. Хүү минь бүтэн цагаар ч хамаагүй ямар нэгэн тоглоомоор өөрийгөө саатуулж (яг л чиний амьдралаар тоглодог шиг) дараа нь ном уншихдаа хөмсгөө зангидан анхаарлаа төвлөрүүлж удаан суудагсан. Хүү чинь чамайг дэндүү дуурайсан юм шүү. Хүүд минь хоёрдмол хөнгөн, буурьтай зан чанар аль эртнээс бүрдэж, миний ухаан алдан дурлаж байсан чамайг давтсан юм шиг санагддаг байсан. Хүү минь сайн сурдаг, францаар шаазгай шиг шулганадаг, дэвтрүүд нь хамгийн цэвэрхэн байдаг байлаа. Хар хилэн костюм, усан цэргийн цагаан хүрэмтэйгээ тун ч аятайхан харагддагсан. 
Градогийн наран шарлагын газар хүүгээ зугаацуулж явахад хүүхнүүд түүний минь шаргал үсийг илж, гуалиг сайхныг нь шагшдаг байсан. Земмерингэд чаргаар гулгахад нь хүмүүс түүнийг бахдан хардаг байв. Хүү минь тийм хөөрхөн энхрий амьтан байсан юм. Өнгөрсөн жил Терезанумын дотуур байртай сургуульд ороод, тэндээс тавьж өгсөн дүрэмт хувцсаа өмсч бяцхан сэлмээ зүүчихээд байгаа нь XYIII зууны үеийн язгууртны цэргийн сургуулийн сурагч шиг харагддаг байсан. Гэтэл одоо хөөрхий минь гараа цээжин дээрээ зөрүүлээд уруул нь хөхөрчихсөн хэвтэж байна. Чи надаас хүүгээ яаж тийм дээдсийн зиндааны хүмүүжлээр хүмүүжүүлж тийм санаа амар хөнгөн амьдралаар бялхуулж байсан юм бэ гэж асуух байх. Гэвч би чамтай нүүр тулж суугаад ярьж байгаа биш болохоор ичихгүй байна. Хайрт минь бүү айгаарай. Би биеэ худалдаж байсан юм. Чиний хүү баян тансаг амьдралд булхаж чиний зэрэгт өсч, чиний амьдарч байгаа тэр л хүрээнд амьдраасай гэж би хүссэн. 
Зөвхөн үүний төлөө л би биеэ худалдсан юм. Энэ явдлаа би бузар булай юм гэж бодоогүй. Учир нь миний биед ойртсон чи л надад хамаатай цорын ганц хүн байсан бөгөөд бусдын хувьд энэ бүхэн ямар ч ач холбогдолгүй. Ямар ч утга илэрхийлдэггүй байсан юм. Эрчүүд намайг үнэн сэтгэлээсээ хандан энхрийлж байсан ч би тэднийг хүндэтгэдэг байсан хэдий ч би өөрийнхөө хязгааргүй хайр сэтгэлээс өөрийг бодож тэвчдэггүй байлаа. Миний таньж мэддэг хүн бүхэн намайг хайрлаж хүндэтгэдэг байсан юм. Нэг хижээл насны бэлэвсэн гүнтэн намайг төрсөн охин шигээ хайрлаж хүүг минь Терезаниумын гулгуурын талбай руу авч явах гэж босгыг минь элээх шахдаг байлаа. Намайг гэрлэе гэж гурав дөрвөн ч удаа гуйсан. Хэрвээ тэгсэн бол би гүнтний хатан болж Тирол дахь үлгэрийн юм шиг харшид залран сэтгэл төвдөх юмгүй, хүү минь ч сайхан сэтгэлтэй хүндэт эцэгтэй, би тайван дөлгөөн сайхан ханьтай болж болох л байсан. 
Би түүний сэтгэлийг хүлээж аваагүйгээрээ хөөрхийг ямар их зовлонд унагаснаа харсаар байж зөвшөөрөөгүй. Хэрвээ би тэр үед чамтай хэзээ ч таарсан сул чөлөөтэй байх ёстой гэж бодож байгаагүй бол өдийд хаа нэгтэй газар амар жимэр сууж хүү минь ч ээжтэйгээ хамт байж л байх байсан даа гэж бодогдох юм. 
Хүүхэд наснаасаа мөрөөдсөн чамтайгаа хэзээ нэгэн цагт заавал уулзана, чи намайг дуудна гэдэг бодол сэтгэлийн минь мухарт үргэлж байсаан. Тиймээс чиний анхны дуудлагаар ч чам дээр очиход ямар ч татлаа түлхээгүй чөлөөтэй байхыг хүсч байв. Аль хүүхэд байхын л миний хүсэл бүх л амьдралынхаа туршид чамайг хүлээсэн хүлээлт байлаа. Хүсэн хүлээсэн цаг минь ч ирлээ. Гэвч тэрний тухай чи юу ч мэдэхгүй шүү дээ. Хайрт минь. Тэр үед чи намайг бас л таниагүй одоо бол бүр хэзээ ч мэдэхгүй. Би урьд нь чамтай театр, концерт, Нратергийн гудамжинд зөндөө л дайралдаж, дайралдах бүртээ зүрх минь шимширдэг байлаа. Чи намайг ердөө ч таньдаггүй байсан. Мэдээж миний гадаад төрх охин байсан үеийнхээсээ асар их өөрчлөгдөж үнэтэй тансаг хувцас өмссөн шүтэн бишрэгчид намайг хаа ч явсан хүрээлж байдаг байсан бөгөөд хүмүүс намайг сайхан хүүхэн гэдэг байсан юм. Тийм болохоор чи намайг бүдэг гэрэлтэй унтлагынхаа өрөөнд харсан туранхай хүүхэн гэж яаж мэдэхэв дээ. 
Намайг дагалдан явсан эрчүүдийн хэн нэг нь хааяа чам руу толгой дохин мэндлэхэд чи хариу мэхийхдээ намайг зүгээр л найрсаг зангийн үүднээс зэрвэс хараад өнгөрч байлаа. Чиний харц ямар хачин хөндий хүйтэн үл таних харц байдаг байсан гэж бодноо. Намайг танихгүй байдагт чинь би бараг дасаж байтал намайг тэсгэлгүй зовоосон нэг учрал болсныг би санаж байна . Театрт юм үзэхээр очоод лоожинд сууж байтал чи хажууханд сууж харагдав. Хөгжим эхэлж гэрэл унтрахад чиний царай надад харагдахаа болив. Гэвч тэр нэгэн шөнийх шиг чиний амьсгаа ойрхон сонсогдож чиний энхрий зөөлөн гар надаас хилэн хөшгөөр л тусгаарлагдаж байв. Намайг хэзээ нэгэн цагт энхрийлэн таалж байсан энэ гарыг бөхийгөөд шуналтайгаар үнсэх юмсан гэдэг тэсгэлгүй хүслэн намайг эзэмдэв. Сэтгэл түгшүүлэм хөгжмийн ая ухаангүй явдал хийх гэж байсан миний уруулыг чиний гарт хүрэхээс өмнө тогтоон барилаа. Нэгдүгээр бүлгийн дараа би хамт яваа хүнээсээ намайг хүргэж өгөхийг хүслээ. Би чамтай ийм ойрхон харанхуй газар тэвчин сууж чадсангүй. Гэхдээ хүссэн цаг маань ирсэн гэдгийг би түрүүн хэлсэн билээ. Миний нэрвэгдэн сүйдсэн амьдралд сүүлчийн удаа тэр цаг ирсэн гэдгийг би хэлэх гэсэн юм.  
Энэ бүхэн одоогоос жилийн өмнө чиний төрсөн өдрийн маргааш нь болсон билээ. Хачирхалтай нь би өдөржин чиний тухай бодсон. Яагаад гэвэл би чиний төрсөн өдрийг баяр шиг тэмдэглээд сурчихсан юм. Өглөө эрт сурсан зангаараа гэрээсээ гарч чамд зориулан цагаан сарнай худалдаж аваад тэртээд мартагдсан цагийн дурсгал болгон чамдаа илгээлээ. Өдөр нь хүүтэйгээ хамт гулгаад дараа нь Демелийн амттаны дэлгүүрт оров. Ямар нэгэн баяр тэмдэглэж байна гэдгээ хүүдээ мэдэгдэхгүйн тулд орой нь театрт очив. Маргааш орой нь би тэр үед найзалж байсан Брюинээс ирсэн үйлдвэрийн эзэн залуу найзтайгаа хамт концерт үзэв. Бид хоёр жилийн турш харьцаатай байсан боловч тэр намайг бусдын нэгэн адил хайрлан хүндэтгэж гэрлэхийг хүссэн мөртлөө ямар ч тодорхой шалтгаангүй татгалзсан хариу сонссон нэгэн байв. Надад тусалж, хүү бид хоёрт бэлэг өгч сайн сайхныг хүсдэг боломжийн сайн хүн байсан билээ. Бид концерт дээр танилуудтайгаа тааралдаж хамтдаа Рингштрассе зоогийн газар оройн хоол идэхээр явцгаав. Наргиан цэнгээнтэй байсан тул Габерены бүжгийн танхим руу очихыг би санал болгов. Би тиймэрхүү газар очихоос голдуу татгалздаг байсан учир нь тэнд дэндүү шуугиантай согтуучууд бөөнөөрөө байдаг байсан юм. Гэтэл намайг тайлбарлахын аргагүй нэг хүч тийш нь чангааж найз нар маань ч уухайн тас зөвшөөрлөө. Яагаад дургүй юмандаа дурлаад байгаа гэдгээ би өөрөө ч мэдээгүй боловч тэнд хэн нэгэн хүн намайг хүлээж байгаа ч юм шиг нэгэн үл үзэгдэх хүчин намайг тийш нь хөтөлж байлаа. Миний хамт явсан нөхдүүд намайг ихэд хүндэтгэдэг болохоор тэр дороо л босож Габарен руу явцгаав. Тэнд шампаан дарс ууж, би урьд хэзээ ч байгаагүй галзуу юм шиг аашлан хөгжиж байлаа. Ямар хөгжилтэй байсан гэж санана. Би уугаад л...шалиг дуу дагаж дуулаад л...хэрвээ жаахан л удсан бол босоод бүжиглэх юм уу, эсвэл танхим дүүрэн тачигнатал хөхрөхөд бэлэн байсан. Гэнэт би чамайг олж хараад галд хайрагдсан ч юм шиг, мөсөнд хайруулсан ч юм шиг зүрх минь хачин оргиод явчихыг мэдрэв. Чи хажуу талын ширээнд нөхөдтэйгээ суучихсан намайг өнөөх л сэтгэл зүрхийг минь булаасан хүсэл шингэсэн тэр л харцаараа шимтэн ширтэж харагдах нь тэр... 
Арван жилийн дараа чи намайг анх удаагаа дахиад л өнөөх өөртөө татсан тачаангуй харцаараа харав. Би дагжин чичирч барьж байсан хундагатай дарсаа золтой л унагачихсангүй. Аз болоход миний мэгдэн сандарсныг хөгжим инээд хоёрын чимээ шуугианаас болоод манай ширээнээс хэн нь анзааралгүй өнгөрөв. Чи намайг дүрэлзсэн харцаар тасралтгүй ширтэж би галд орсон юм шиг улайж орхив. Би дотроо чамайг намайг танив уу эсвэл чамд дахиад л танихгүй эмэгтэй харагдав уу гэдгээ ялган ойлгохыг оролдсон. Нүүр маань чинэрэн би нөхдийнхөө асуултанд хайнга дуугаар хариулж суулаа. Чиний харц намайг яаж догдлуулсныг чи мэдээгүй. Чи толгойгоо үл ялиг хөдөлгөн намайг үүдний өрөөнд гарч уулзъя гэж дохив. Тэгээд чи зориуд чанга дуугаар нөхөдтэйгээ салах ёс хийн тооцоогоо бодуулаад намайг хүлээж байна гэдгээ надад ойлгуулаад гарч одов. Би даарсан мэт чичрэн догдолж хөөрснөөсөө болоод нэг ч үг дуугарч чадсангүй. Яг энэ үед хос харууд шал товшин бүжиглэж, бүхний анхаарал шинэ маягийн бүжиг, хашгираанд татагдах тэр үед би цуг явсан хүндээ одоохон ирнэ гэж хэлчихээд чиний хойноос гарлаа. Чи үүдний өрөөн дэх өлгүүрийн дэргэд намайг хүлээн зогсож байснаа намайг ойртон очиход минь царай чинь гэрэлтээд явчихсан. Инээмсэглэсээр над руу ирэхдээ намайг өнөөх бүсгүй гэдгийг огтхон ч таниагүй. Анх удаагаа л учирч байгаа хүүхэн гэж бодож байгааг чинь би шууд л мэдэрсэн. “Та надад зориулан жаахан зав гаргахгүй юу?” гэж итгэлгүй дуугаар асуухад чинь намайг ганц оройг хамт өнгөрүүлэхийн тулд худалдаад авчихаж болдог тэр эмэгтэйчүүдийн нэг гэж бодож байгааг чинь би ойлголоо. “Тэгье” гэж догдлон өгүүлэхдээ яг л өнөөх нарийхан гудамжинд жаахан охин байхдаа уулзсан шигээ байдалд орчихов. Чи надаас “Хэзээ уулзах вэ?” гэж асуув. “Хэзээ ч яах вэ?” гэж хариулахдаа би чамаас ердөө ч ичсэнгүй. Чи тэртээ нэгэн цагт намайг өөртөө зөвшөөрөх үеийнх шигээ сонирхсон итгэлгүй харцаар гайхан харав. Чи шийдэж ядсан дуугаар “Одоо болох уу?” гэв. “Тэгье, явцгаая” гэж хэлэхдээ би өлгүүр лүү дээлээ авахаар очсон байлаа. Тэнд очсон хойноо л өлгүүрийн дугаар нөгөө хүнд маань байгааг санав. Буцаж очоод дугаараа авах боломжгүй, тэгвэл уртын урт тайлбар хэрэгтэй болж, энэ нь миний олон жил тэгтлээ их хүсэн хүлээж байсан чамтайгаа өнгөрүүлэх цагаас хороох учраас би хүссэнгүй. Би үдшийн гоёлдоо огтхон ч харамсаагүй агаад бүтэн хоёр жилийн турш гэрлэх гэж байгаа бүсгүй нь гэж яригдсан надад зөвхөн сайныг л хүсдэг тэр хүнээ ч юман чинээ бодолгүй дөнгөж уулзуутаа л чамтай хамт явахаар шийдэв. Би чамд тийм л хайртай байлаа. Гэвч энэ бүхнийг хэзээ хойно бүх юм өнгөрсөн хойно хэлж байгаадаа харамсаж байна. Хэрвээ хэвтэрт үхлүүт байхад чи минь дуудвал би чамайгаа дагаад явах л байсан байх гэж санагдах юм. Ийм хүч надаас гарах л байсан. Орцны үүдэнд машинаас бууж бид танайх руу орлоо. Би дахин чинийхээ дотно дууг сонсож хамт байгаагаа мэдэрч байхдаа бидний анхны учрал шиг жаргалдаа мансуурч явлаа. Арван жил өнгөрсөн хойно би нөгөө шатаараа ахиад өгсөж байна. Гэвч, гэвч би энэ тухай дахин дахин ярьж чадахгүй нь. Яг л урьд тохиолдсон шиг дахиад л чамтайгаа явж байсан билээ. Чиний өрөөнд ганц хоёр тавилга, хэдэн зураг номоос өөр нэмэгдсэн юмгүй, өнөө л урьдын танил хэвээрээ байв. Бичгийн ширээн дээр чинь миний чамд төрсөн өдрөөр чинь дурсгал болгон илгээсэн сарнайтай цэцгийн сав байж байлаа. Чи хэн болохыг нь санахгүй, тэр ч байтугай гараа барилцан ярилцаж байхдаа хүртэл дэргэдээ байгааг нь мэдэхгүй байгаа энэ л бүсгүй илгээсэн гэдгийг яаж мэдэхэв дээ. Гэлээ ч гэсэн миний дурлалын илэрхийлэл болсон тэр цэцгийг чи хадгалж, тэр нь танай өрөөнд байгааг би харахдаа баяртай байлаа. Чи намайг тэвэрлээ. Би танайд дахиад л урт шөнийг өнгөрүүлэв. Гэсэн ч намайг таньсангүй. Нэг л мэдэхнээ өглөө болж бид оройхон босоод өглөөнийхөө цайг хамт уухаар болов. Хэн нэгний бэлдсэн өглөөний цайг уун, чөлөөтэй ярилцацгаалаа. Чи надтай дахиад л сонирхсон шинжгүй энгийн яриа өрнүүлэв. 
Миний хэн болох, хаана амьдардаг, юу хийдгийг огт асуусангүй. Би бол чиний хувьд агаарт замхран арилдаг тамхины утаа, хэн нь ч үл мэдэгдэх учраад өнгөрдөг замын л нэг хүүхэн байлаа. Чи надад өмнөд Африк руу хоёр гурван сарын хугацаатай, аялан явах гэж буй тухайгаа ярив. Миний баяр хөөр уйтгар гунигаар солигдон айсандаа цус минь царцах шиг болж “гүйцээ бүх юм өнгөрч” гэдэг үг чихэнд минь сонсогдох шиг болов. Би хөлд чинь сөхрөн “Намайг аваад яваач, тэгвэл чи энэ олон жил өнгөрсөн хойно намайгаа одоо л ойлгох болно шүү дээ” гэж хашгирмаар байлаа. Гэвч би дэндүү зүрхгүй хулчгар амьтан, чиний дэргэд номхон “боол” шиг л байсан юм. Тэгээд зөвхөн “Ямар харамсалтай юм бэ?” гэлээ.  
Чи намайг харан инээмсэглээд “Чамд үнэхээр харамсалтай байна уу?” гэв. Би цаашид удаан тэсвэрлэж чадахгүй нь гэдгээ ойлгов. Би босож чиний царайг удаанаар ширтэн хараад тэр намайг одоо л таних байх гээд айсандаа чичрэн горьдон хүлээв. Гэвч чи над руу харж инээмсэглээд зугаатайгаар “Аяллаас эргэж ирсэн биз дээ” гэв. Би “Тиймээ, гэвч эргэж ирээд л мартчихсан” гэлээ. 
Миний хэлсэн дууны өнгө чамд гайхалтай сонсогдсон юм байлгүй чи гайхсан зөөлөн дулаан харцаар харснаа мөрөөр минь тэврэв. “Сайн хүмүүс мартдаггүй юм. Би чамайг мартахгүй ээ” гэж хэлээд чи намайг сайн тогтоож авах гэсэн мэт нүд рүү минь удаан ширтлээ. Надаас ямар нэгэн юм хайсан мэт шуналтай ширтэхэд чинь одоо л нэг юм намайг таньж миний сэтгэлийг онгойлгох нь гэж баярлав. “Тэр намайг таньж байна, таньж байна” ингэж бодоод сэтгэл минь дэвэрсэн. Гэвч чи намайг таньсангүй. Би чамд хэзээ ч ойр дөт байсангүй. Яагаад? Яагаад гэвэл чи хэдхэн минутын дараа хийснээсээ өөр юм миний тухай хийж чадахгүй байсан юм. Чи намайг шуналтай үнсэж, би үсээ дахин самнахаас өөр аргагүй болов. Толины өмнө зогсож байхдаа чиний хийж байгаа юмыг хараад айж ичсэндээ арай л ухаан алдан унасангүй. Чи миний гар цүнхний завсраар хоёр том дэвсгэрт шургуулж байгаа харагдлаа. Би яагаад хашгирч чамайг алгадчихаагүй юм бүү мэд. Аль хүүхэд байхаасаа чамд дурлан хайрлаж байсан, төрсөн үрийнхээ эхэд шөнийг хамт өнгөрүүллээ гэж мөнгө төлж байхад шүү. 
Би чиний хувьд ердөө л Габаренаас олсон янхан байж. Чи надад хөлс төлсөн шүү дээ. Хөлс төлсөн. Чамд мартагдсан багадаад ингэж л дорд үзэгдэх минь дутаад байж. Би өөрийнхөө юмыг яаран цуглуулав. Надад дэндүү хүнд байсан учраас явах, аль болох хурдан явах минь дээр байлаа. Бүрх малгай минь бичгийн ширээн дээрх сарнайтай ваарны дэргэд байсан. Надад дахин нэг алхам хийх дийлдэшгүй хүслэн төрж “Чи надад цагаан сарнайнуудаасаа нэгий нь өгөхгүй юм уу?” гэв. Чи “Тэгэлгүй яахав” гээд цэцгүүдийг савнаас нь гаргалаа. “Энэ сарнайг чамд хайртай эмэгтэй хүн бэлэглэсэн байхаа даа” гэхэд минь чи “Магадгүй л юм. Гэхдээ хэн илгээснийг нь мэдээгүй ээ. Тийм болохоор нь би хайрладаг юм” гэлээ. Би чамайг ширтэн “Магадгүй чамд мартагдсан нэг бүсгүй илгээсэн ч юм билүү” гэв. Чи намайг гайхан харлаа. Би ч чиний нүднээс харц салгасангүй. “Таниач дээ намайг, таниач” гэж миний харц гуйж байв. Гэвч чиний харц юу ч анзаарсангүй. Энхрийллээр гэрэлтэв. Чи намайг дахиад л үнслээ. Гэвч таньсангүй. Нүднээс минь нулимс асгарчих гээд тэвчээр алдран чамдаа нулимсаа үзүүлэхгүй гэж л хаалга руу бушуухан алхлаа. Би гүйх нь холгүй явахдаа чиний зарцтай золтой л мөргөлдчихсөнгүй. Тэрээр замаас шалмагхан зайлан надад хаалга нээж өгөв. Энэхэн зуур би нулимстай нүдээрээ хөгшний нүдэнд ямар нэгэн оч гялсхийхийг анзаарлаа. 
Иогани намайг хүүхэд байхаас минь хойш нэг ч удаа хараагүй мөртөө таньсан юм шүү. Би хөгшний өмнө сөхрөөд намайг таньсных нь төлөө гарыг нь үнсмээр байлаа. Гэвч би тэгсэнгүй, зөвхөн гар цүнхээ уудлан миний намайг шившгийн тавцанд “өргөмжлөн” байж өгсөн тэрхүү бузар мөнгийг чинь хөгшинд сарвайлаа. Хөгшин зарц салганан намайг айсан нүдээр харахдаа миний тухай, чиний бүх л амьдралынхаа туршид тааварлаж байснаас ч илүү ихийг таамаглах шиг санагдсан шүү. Бүх хүмүүс бүгдээрээ намайг хайрлаж цөм л надад сайн сайхныг хүсдэг байхад ганцхан чи, чи л ганцаараа намайг санаа ч үгүй, нэг ч удаа болохноо таниагүй шүү. Миний хүү, бидний хүү өчигдөр нас барж энэ орчлон дээр надад чамаас өөр хайрлах хүн үлдсэнгүй. Гэвч чи хэн билээ. Намайг огтхон ч танихгүй, миний хажуугаар усны дэргэдүүр өнгөрч байгаа юм шиг өнгөрч, чулуунд тулсан юм шиг тойрч үнэнч хүлээлтийг минь эс ойшоон зовлонд унагасан нэгэн биш билүү? Надад чамайг хайрлах эз нэг л удаа тохиолдсон нь хүү маань билээ. Гэвч чиний л хүү байсан учир намайг бас л өрөвдөлгүй орхин одож, бүр хэзээ ч эргэж ирэхгүйгээр явчихлаа. Би дахиад л ганцаараа, цор ганцаараа үлдлээ. Надад зориулж бичсэн ганц мөр ч алга, хүү маань ч алга. Дурсагдах юм юу ч үлдээгүй. Чи миний нэрийг сонслоо ч юу ч санахгүй. Би яалаа гэж үхлийг хүсэхгүй байх билээ. Чиний хувьд үхчихсан би, чамайг надаас холдоод явчихсан хойно өөр яах юм. Гэсэн ч хайрт минь , би чамайг буруушаан зэмлэж, өөрийн уй гашууг чиний баяр баясгалант амьдралд нялзаахыг хүсэхгүй байна. Намайг уучлаарай. 
Хүүгээ алдчихсан болохоор сэтгэлээ чамд уудлан хэлэхгүй байж чадсангүй, бүү зовоорой. Энэ бүхнийг чамд би ганцхан удаа л тайлбарлан хэлчихээд, дахин хэзээ ч юу ч хэлэхгүй, урьдын адил таг чимээгүй байх болно. Гэхдээ энэ захиаг чи намайг амьд сэрүүн байхад хэзээ ч олж үзэхгүй бөгөөд хэрвээ энэхүү гэрээслэл чиний гарт орсон байвал тэр цагт би аль хэдийнэ хорвоогоос явчихсан байна. Энэ бүсгүй чамайг бусдаас илүү хайрлаж байсан боловч чиний хэзээ ч үл мэдэх, чиний дуудлагыг насан туршаа хүлээсэн тэр эмэгтэйн гэрээслэл юм шүү. Магадгүй чи намайг дуудлаа ч би булшин дотроос юу ч сонсохгүй шүү дээ. Би чамд дурсгал болгон ядаж ганц зураг ч үлдээсэнгүй. Яг чам шиг... Чи намайг хэзээ ч мэдэхгүй. Хэзээ ч... Миний хувь заяа тийм л байсан. Үхэл минь ч бас тийм л байг. Чи миний царай зүсийг ч санахгүй. Нэрийг минь ч мэдэхгүй болохоор би чамайг сүүлчийн мөч ирэхэд ч дуудахгүй. Яагаад гэхээр надаас алс суудаг чи миний үхэж байгааг мэдэхгүй учраас би их сэтгэл амар үхнэ. Хэрвээ миний үхэл чамд хэцүү байгаа бол би үхэж чадахгүй шүү дээ. Би үргэлжлүүлэн бичиж чадахгүй нь...толгой минь хүндрээд, хамаг бие минь шархиран халуурч байх шиг байна. Хэвтсэн нь дээр байх. Тэгвэл түргэхэн бүх юм дуусч, хувь заяа минь намайг сүүлчийн удаа ч болтугай энэрч хүүг минь авч явахыг харуулахгүй болгож магадгүй...Би цааш нь бичиж чадахгүй нь...Хагацъя. 
Хайрт минь хагацъя. Чамдаа баярлалаа. Бүх юм буруугаар эргэсэн байсан ч гэсэн би чамдаа эцсийн амьсгалаа тасартал баярласаар л байх болно. Би чамд бүгдийг нь хэллээ. Чи намайг, өөртөө ямар их хайртай байсныг ойлгож байгаа биз дээ. Үгүй ээ, чи зөвхөн тааварлаж л байгаа. Миний дурлал чамд зовлон учруулаагүй юм чинь чи надаар дутахгүй, энэ л намайг баярлуулж байна. Чиний гэрэлтэй сайхан амьдралд юу ч өөрчлөгдөхгүй... Би өөрийн үхлээр чиний аз жаргалыг гутаахыг хүсэхгүй байна... Хайрт минь, би чамаас нэг л зүйл залбиран гуйя. Энэ бол миний эхний бөгөөд сүүлчийн гуйлт шүү...Намайг бодож биелүүлээрэй. Жил бүр өөрийнхөө төрсөн өдрөөр цагаан сарнай худалдан авч хөх ваарандаа хийж байгаарай. Жил бүр нас барсан төрөл садандаа буян үйлддэг шиг намайг бодож гүйцээгээрэй. Хайрт минь, би бурханд ч, буян үйлдэгчдэд ч итгэхийг хүсэхгүй, ганцхан чамдаа л итгэж байна. 
Хайрт минь, би чамд ганцхан чамд л хайртай байж хамт байхыг туйлгүй хүсэж байна. Бүтэн жилд ганцхан удаа чинийхээ дэргэд байх гэж ямар их хүснэ вэ? Үүнийг л биелүүлэхийг гуйя. Чамдаа баярлалаа. Би чамдаа хайртай...Хагацъя даа. 
 * * *  
Зохиолч захидлыг уншиж дуусаад хажуу тийш тавихдаа гар нь салганан чичирхийлж байв. Тэгээд удаан гэгч бодлогоширон суув. Хөрш айлын охин, тэр нэгэн бүсгүй, шөнийн цэнгээний газрын эмэгтэйн тухай бүрэг бараг дурсамж толгойд нь орж ирсэн боловч тоймтой юм юу ч санагдсангүй. Бүдэг бадаг бүүр түүрхэн юм санаанд нь оровч зүс нь огтхон ч орж ирсэнгүй. Яаж ч

НАЦАГДОРЖИЙН БАДАМЖАВ

ТРАУКА БУЛЬДА 
/ТУУЖ/

НЭГДҮГЭЭР ХЭСЭГ
 Тэгэхээр таныг маргаашнаас эхлэн ажилдаа ирэхгүй байхыг зөвлөе. Яг одоо би таныг ажлаас халж байна. Халагдах болсон шалтгаанаа өөрөө мэдэж байгаа биз дээ. Та манай шударга зарчимч, хөдөлмөрч хамт олны дунд байх эрхгүй хүн. Та бол… гэж захирал хоолойгоо засан цааш өгүүлэх гэтэл, мань эр гараа хий савчин даялж, 
 -Ойлголоо. Гүйцээ дарга аа… гэж хэнэггүйхэн өгүүлэв. Захирал амаа дэмий ангалзуулах, нүдээ хачин том эргэлдүүлэн хэдэн хором зогссоноо өндөр өсгийт гутлаараа чулуун шал түргэн түргэн товшлон хаалганы дэргэд очоод, 
 -Дахиад манай байгууллагын хаалгаар шагайхыг чинь хориглож байна. Яг өнөөдрийн дотор санхүү аж ахуйнхантай данс тооцоогоо хийж юм хумаа эмхлээд явж үз гэснээ дуугаа өндөрсгөн, 
 -Явна шүү, явна хэмээн ахин дахин давтан нухацтай гэгч нь өгүүлэв. Цөөнгүй хэдэн жил хамтдаа ажиллаж зан зангаа авалцсан нөхөд нь юу ч хэлж чадахгүй дэмий л гайхшран зогсоно. Сэмүн хамраа шантайлган нэг муухан инээмсэглэхчээн аядсанаа, 
 -Зүгээр ээ, санаа зоволтгүй. Хэзээ нэгэн цагт ийм юм болно гэдгийг цөм л мэдэж байсан шүү дээ. Гайхах хэрэг огт биш. Ганцхан хугацаа нь л өнөөдөр өглөө таарчихлаа. Зүгээр ээ, зүгээр шүү андууд аа хэмээн албаар хөгжилтэй дүр эсгэхийг хичээн өгүүлэв. Гэвч түүний хоолой чичирч хурдан хурдан ярих нь байдал огтоос зүгээр биш гэдгийг нөхөд нь мэдэж байлаа. 
 -Яалтай ч бишээ. Бүх зүйл нүдний өмнө шийдэгдсэн. Сэмүн өөрөөсөө л болсон. Зөвхөн өөрөөс нь л… гэж ахлах мэргэжилтэн бодож зогсов. Хэн хүнгүй түүнтэй санал нэгдэж байлаа. 
 Үдээс хойш гэхэд Сэмүн санхүү аж ахуйнхантай залхаж зугтмаар уртаас урт данс тооцоогоо тулгаж хоёр яс арайхийн хагацав. Дараа нь навтарга шахуу болсон бичгийн цүнхэндээ өөрийн гэсэн бүхнээ чихэж мөрөвчиллөө. Аль ноднин жилийн өвөл л шинэ гутал авахдаа сольсон хуучин муу шаахай, гурван сарын өмнөх сэрүүн өдрүүдэд өмсч ирсэн хар эрээн ноосон цамц хоёроо торонд хийж нөгөө гартаа барилаа.
Хэлтсийнхэн нь цөм л хяналт шалгалтынхаа барагдашгүй их ажилдаа гараад эзгүй. Бүх зүйлээ жин тан болгосондоо санаа нь уужирсан тэрбээр ширээнийхээ ард сүүлчийн удаа хэсэгхэн зуур тухалж суув. Шинэ хамт олны дунд хэрхэн бишүүрхэн байж орж ирсэн тэртээх он жилүүдийг эрхгүй нэхэн санав. Он цаг гэгч ямар ч хурдан юм билээ дээ гэж Сэмүн анх удаагаа гайхан бодов. Өмнө нь яагаад ч юм хүмүүс л ингэж ярьдагаас биш өөрөө ингэтлээ гашуунаар мэдэрч байсангүй. 
Хаалга зөөлхөн нээгдэж нарийн бичгийн дарга хүүхэн толгойгоо булталцуулан, 
-Маузе хатагтай… захирал таныг дуудаж байна гэлээ. Сурсан зангаараа Сэмүн ухасхийн боссон боловч төдхөнөө цааргалсан байдалтай эргээд суудал дээрээ суув.  
Очих уу, болих уу. Хэсэг зуур тээнэгэлзэв, очиж яах юм, хэрэгтэй бол намайг хаанаас ч олно. Тэгээд ч би халагдчихсан. Одоо дарга цэргийн ялгаа байхгүй.Ингэхэд би юундаа ингэтлээ чоно үзчихсэн туулай аятай зүрхээ авахуулчихсан амьтан болчихоо вэ гэж бодмоглоод хаалга онгойлгон хонгилд гарлаа. Урт нарийнхан хонгилын үзүүр дэх захирлын өрөөний өмнүүр анх удаагаа айж эмээсэн сэтгэл түгшсэн байдалтай бус омог бардам зоригтойгоор алхан өнгөрч үүдний өндөр дааман хаалгыг мөрөөрөө түлхэн гадагш гарав. 
Намар оройн жихүүн салхи сэмэрч нимгэрсэн саарал цувыг нь нэвт сийгүүлэн жигдүүлнэ. Гарт нь тээр болох шинжтэй ноосон цамц, хуучин муу гутал бүхий тороо огт эргэлзэлгүйгээр зэргэлдээх хогийн саванд хийчихээд хэсэг зуур бодолд автан зогслоо. 
Яагаад ч юм түүний сэтгэл хөдөлсөнгүй. Болох ёстой юм болдогоороо л болоод өнгөрсөн. Дахиад хэзээ ч энэ хаалгаар шагайхгүй юм шүү гэж шаралхавч, бяцхан хорогдол гоморхол цээжинд нь хөндүүрлэнэ. Хаачих вэ, нөгөө л хүйтэн саарал тахир муруй гудамжуудаар өгсөн уруудаж нөгөө л өөрөөс нь өөр хэн ч үл онгойлгож чадах бөглүү гэртээ харьж очно гэхээс жихүүдэс төрнө. Ядаж байхад ийм хүйтэн салхитай бүрсгэр саарал өдөр тэнд ёстой яс янгинаж, зүрх зүсэм уйтгартай. Ганцаардал цөхөрлөөр дүүрэн байдгийг тэр мэднэ. 
Сэмүн юунд ч яарахгүй байлаа. Сэтгэл санаа нь тунгалагшиж, нуруун дээрээс нь хүнд дарамт ховхрон унасан ч сурсан зангаараа цүнхээ сугандаа чанга хавчин цувныхаа захыг босгон гудамж уруудан хурдан хурдан алхалсаар одлоо. Одоо түүнд хуучин ертөнц нь хэрэггүй болсон. Чих дүлийрэм хов жив, атаа хорсол, бялдуучлал зулгуйдал, хүйтэн цэвдэг ёжтой харцнууд, толгой эргэм магтаал зэмлэл хийгээд сэтгэл алдарч явсан хүүхнүүдийн аль нь ч хэрэггүй болсон. Чухам тэд түүнийг хаясан уу, аль эсвэл Сэмүн тэднийг халааснаасаа цаас гээж байгаа юм шиг хаяж орхисон уу. Одоо энэ чухал биш. Тэд Сэмүнгүй, Сэмүн тэдгүй боллоо. Өөр юу хэрэгтэй вэ. Яг одоо би арван жилийн өмнөх шигээ халаас нимгэн, толгойгоо шаналал зовиургүй, ер нь юу ч үгүй тунгалаг болсон гэж тэр бахархалтай бодно. Гэвч тэр үеийнх шиг нь оргилуун хүсэл мөрөөдөл алга болжээ гэдгийг энэхэн агшинд гашуунаар мэдрэв. 
Жихүүн салхи хуйсагнан голдоо ортлоо хатсан навчсан хуй үе үе мань эрийг дайрна. Тэр байдгаараа бөхийн салхи сөрж гудамж уруудан улам хурдан алхсаар байлаа. Түр амсхийж болж байгаа үйл явдлыг эрүүл саруул ухаанаар дүгнэж цэгнэх хэрэгтэй. Өглөөнөөс хойш энэ үйл явдлууд дэндүү нүд эрээлжлэм хурдан учир нь олдохгүй болж өнгөрлөө.
Даарч байна. Аяга халуун цай уух зуураа л… Акбар… ямар сайхан амттай гэж санана гэж бодовч Хар хүрэмтийн өргөн чөлөөний голд нь ч хүрээгүй байлаа. Уг нь энэ өргөн чөлөөг Төгөлт өргөн чөлөө гэж албан ёсоор нэрлэдэг. Төгөлт өргөн чөлөөнд төрийн янз бүрийн албад байрлаж, албаны хүрэм өмсөж, зангиа зүүсэн янз бүрийн их бага түшмэд, голдуухан хар хүрэн банзал хүрэм бүхий гоолиг зэгзгэр албаны хүүхнүүд өөд уруугүй холхиж байдаг учраас тэр Хар хүрэмтийн гэж ёжлох дуртай. Сэмүн ч бас өнөөдрийг хүртэл цөөнгүй хэдэн жил тэдний л нэг байлаа. Тэдний нэг биш байхаа больсноор ямар их эрсдэл ирээдүйд нь учрахаа төсөөлж байгаа ч одоохондоо энэ нь нэг их зовоохгүй байлаа. Нэгэнт л Хар хүрэмтийн өргөн чөлөө учраас ийм цагаар тухалчих зоогийн газар байхгүй. Өдрийн цайны завсарлагаагаар нэгхэн цаг онгойгоод хаагддаг зоогийн газруудыг эс тооцвол шүү дээ. Одоо яая гэхэв. Хотын дарга л ингэж лүндэн буулгаснаас хойш. 
Харин одоо 15 цаг жаахан өнгөрч байна. Бурхны нэрээр дуудаад ч зоогийн газрууд хаалга үүдээ нээхгүйг тэр сайн мэднэ. Учир нь энэ хотод бурхны зарлигаас хотын даргын лүндэн хүчтэй байдаг хойно доо. Бурхныг хүмүүс яаж ч хуурч дөнгөнө. Харин царай муутын туйл тагжгар бүдүүн тэр эрхмийг хэн ч хуурч чадахгүй гэж цөм итгэнэ. Харин тэр өөрөө хэнийг, яаж ч хуурч мэхлэн, яаж ч авирласан шүүх хүн байхгүй. Тийм ч гэсэн хотынхны дунд хаа нэгхэн тааралдах цөөхөн буруу номтноос бусад нь шударга зарчимч, хөдөлмөрч хүн гэж үнэлдэг нь хачирхалтай. 
Хуучин ертөнцийн юм бүхнээс зугтаж яваа Сэмүн чөтгөрт хөөгдсөн мэт гүйх шахам Хар хүрэмтийн өргөн чөлөөг нэвт туулаад өргөн нарийн янз бүрийн гудамжнуудын уулзварт тулж ирээд зогтусав. 
Хаачих вэ? Яаж ч байсан очиж болохгүй нэг л зүг бий. Энэ бол чанх ард нь хоцорсон өргөн чөлөө. Урагшаа юу, зүүн тийшээ юу. Аль эсвэл хойшоо юу. Одоохондоо гэр лүүгээ зүглэхгүй. Очих нь очно. Гэхдээ хараахан болоогүй. Тэгээд хаачих вэ? Сэмүн удаан тээнэглэзэн бодсонгүй. Шууд л чигээрээ зүүн тийш алхаллаа. Хотын хамгийн сайхан нь биш ч гэлээ бас ч үгүй эхний гуравт багтдаг энэ гудамжаар алхаж явахдаа тэрбээр ямагт сэтгэл өөдрөг байдагсан. Роман хийцийн суурин дээр гот хэлбэрийн шовх оройтой өндөр гоёмсог барилгууд, аль эсвэл мавритан-дори, орчин үеийн этгээд сонин шийдэл бүхий уран барилгууд зайгүй чихсэн Сырабель гэгээнтний гудамжны төв дэх тийм ч том бус хэвлэлийн газрыг Сэмүн эргэлзэлгүйгээр зорив. Энэ хотыг анх байгуулсан цагаан хүмүүс гудамжны төвд анх Манант арван долоогийн сүмийг байгуулж, түүний дэргэд хотын захиргааныхаа тийм ч том бус гоёмсог хоёр давхар цагаан барилгыг барьсан гэдэг юм. Олон жил үргэлжилсэн ягаан цэнхэрүүдийн дайны үеэр энэ хоёр түүхт барилга газрын хөрснөөс арчигджээ. Яг үнэн хэрэг дээрээ тийм явдал болсон ч юм уу, үгүй ч юм уу. Өнөөдөр хэн ч үүнийг мэдэхгүй. Түүхчид яг энд, тэнд байсан гэж мэтгэн маргалддаг ч тов тодорхой тогтоосон нь үгүй. Гэхдээ л, -Дэлхий эргэдэг л юм даа гэж Галиллей өвгөний үглэсэнчлэн хотынхон энэ Сырабель гэгээнтний гудамжны хаа нэгтэй тэдгээр барилгуудын туурь байсан л юм даа гэж бат нот бодоцгоодог юм. 
Сэмүний зорьсон хүн бол салшгүй найз нөхдийнх нь нэг Шагундала гэгч нүдэнд дулаахан, аятайхан бүсгүй. Тэр энэ хэвлэлийн газарт дэс түшмэлийн алба хашна. Яагаад ч юм Шагундалагийн үл мэдэг ёжлонгуй жуумалзах инээмсэглэлд нь Сэмүн дуртай. Энэ инээмсэглэлийнхээ цаана хичнээн олон оньсогыг нууцалж басхүү хичнээн олон нууцыг өөрт нь дэлгэдэг бол гэж үргэлж бодно. 
Тайван амгалан амьдрахсан гэж санаашрах атлаа хэрэггүй зүйлд зүүд ч хүртэл дааж давшгүй итгэл горьдлого хүлээлгэн адгаж яарна. Тэгсэн атлаа юуг ч шийдэж чадахгүй. Цөхөрч гуниглана. Том том нулимс унаган үсээ үгтээж гансрахгүй хэрнээ дотроо түүнээс ч дутахгүй цамнаж байдаг бүсгүй. Тиймээс ч Сэмүн түүнд аль болох зөөлөн дулаан үг хэлж чин сэтгэлээсээ хандана. Үргэлж л хоолой тулам их ажилтай байж, яарч адгаж байдаг найз нь энэ удаад ч Сэмүнтэй ганц хоёр үг тухтай сольж амжсангүй. 
Ойролцоох “Натюрморт” гэгч зоогийн газарт орж ганц аяга цайнд уруул хүргэсэн төдий болоод орой ажил тарахаар уулзъя гэсээр гарч одлоо. Уучлал гуйн учирлах Шагундалад ажлаасаа халагдсанаа ч хэлсэнгүй. Тэртэй тэргүй хийх ажилгүй цаг заваас өөр баялаггүй Сэмүн дуртай акбар цайгаа ханатал уулаа. Ингэлээ гээд сэтгэл санаа тийм ч аятай болсонгүй. Аль түрүүнээс хойш санааных нь мухарт улалзаад байсан тавгүйтэл утга учиргүй хилэн болон бадамлан асч эхлэв. 
Зоогийн газрын улаан хүрэн ханын дагуу 20 дугаар зууны дунд үеийн шинэчлэгчдийн уран зургийн хуулбарын эв донжийг нь тааруулан тун эвтэйхэн байрлуулжээ. Модерн зургуудын донж маяг зоогийн газрын засал чимэглэлтэй гойд нийцсэнээс үзэхэд эзэн нь гайгүй урлагийн мэдрэмжтэй нэгэн бололтой. Шилэн аяга сийрсэн тавган дээрх усан үзэм, жүржийн кубист маягийн натюрмортоос эхлээд сараачсан ягаан дэвсэг дээрх бүсгүй толгойтой асар том аалз бүхий сюрреалист урлал гээд модерн уран зургийн бэсрэгхэн галерей гэж хэлж болохоор. 
Сэмүний анхаарлыг “Обложной дождь” гэдэг зураг татав. Хар ногоон дэвсэг дээр тууш татсан бүдүүн нарийн тасархай шулуун ягаан саарал зурааснууд, хайш яйш цацагдсан цэхэр цагаан толбонууд тэр чигээрээ доторх сэтгэлийг дүрсэлсэн мэт санагдана. 
-Облож… ной… зүсэр, намираа биш ээ. Зүсэр дуслууд… зүсэр бороо. Ай яа яа. Гайхалтай. Бүдэг өнгөнүүд, тууш хурц тод зураасны хэмнэл. Сайхан зохицож шүү… гэж амандаа үглэн шимтсэнээ төдхөн зуурт царай нь хувьсхийн, 
-Одоо энэ бүхэн ямар хэрэгтэй, ямар хамаатай юм бэ? Зүгээр л тайван… Зүгээр л зүгээр л… юу ч хэрэггүй, юуг ч би хамаарахгүй хэмээн бодохтой зэрэг бүх зүйл утга учраа алдаж, дахиад л сэтгэл санаа нь эзэнгүйрэн хоосорч орхив. Дэнг нь үлээж орхисон хоосон харанхуй тасалгаа шиг цээж нь бөглөрнө. 
Хэдийгээр дур хүсэл ханасан ч гэлээ цаг нөгцөөхийн тулд мөнөөх акбар цайгаа дахин захиалав. Бачимдаж хорссон тэрбээр дөнгөж амсуутаа л золтой огчихсонгүй. Цайны өтгөн ханд аманд оронгуутаа хэл дарвигнуулан гашуу амтагдуулж дотор муухайруулна. Урьд өмнө таалдаг байсан амт ааг огт амтагдсангүй. 
-Чөтгөр гэж юунд дурладаг байна аа гэж байдгаараа ярвайн нулимчин, -Хөөе хөөе үйлчлэгч ээ, бүсгүй минь. Энэ чинь цай юм уу, угаадас юмуу хэмээн бачимдан хашгичив. Гэтэл гэнэт дэргэдээс нь ургачихсан мэт бүдүүн улаан авгай гарч ирээд, 
-Эрхэм ээ, та юу хүсэхсэн бол гэв. Сэмүн бага зэрэг цочирдсон боловч бухимдлаа дарж ядан, 
-Би өөрийнхөө дуртай цайг уух гэсэн юм. Ойлгож байна уу. Акбар гэдэг цайг. Харамсалтай нь би яг одоо, таны нүдний өмнө угаадас гударч сууна. Акбар… Моголын их хааны нэртэй адил Акбар цай. Чи Акбар гэж хэн байсныг мэдэх үү. Чи ч яаж мэдэхэв дээ. Юу хүсэхсэн бол гэнэ шүү хэмээн шүднийхээ завсраар сийгүүлэн зэвүүцэв. 
Авгай юу ч дуугарсангүй. Янз муутайхан ширэв татан бүдүүн ташаагаа ганхуулан хажуугаар нь өнгөрч түргэн түргэн алхалсаар лангуу тийш очоод саяхан Сэмүнд аль байдаг эелдэг зангаараа харьцаж үйлчилсэн хөөрхий үйлчлэгч охиныг толгой түрүүгүй загнаж гарлаа. 
-Моли чи ёстой заяа нь орхисон мам юм даа. Бушуулаач. Чамаас болж би дампуурч гүйцлээ. Авлагагүй бол чамайг яг одоо гудамжинд хөөгөөд гаргачихалтай билээ. Чи тэр долдугаар ширээнд суугаа чөргөрт юу аваачаад өгчихсөн юм бэ. Акбар ойлгож байна уу. Акбар цай аваачаад өг. Түргэл хэмээн хашгичиж толгой руу нь чичилна. Хөөрхий охин нүдэндээ нулимс цийлгэнүүлэн, 
-Эзэгтэй. Уучлаарай… Би… би одоохон гэж бөхөлзөх боловч авгайгийн уур хилэн улам бадарч, 
-Тэгээд хурдлаач Моли. Хараал идэг чамайг, шулам юм даа. Үгүйрүүлж байж санаа амрах амьтан даа чи гэхчлэн зүхнэ. Сэмүн авгайгын энэ аашлалтад шалчийтлаа зөөлөрч, 
-Хүүе эзэгтэй уучлаарай. Би сая зүгээр л… өөр юманд бухимдахдаа л эвгүй аашилчихлаа гэж өндөлзөн хашгирсан боловч нэмэр болсонгүй. Харин ч авгай бүр гаарч баахан хараал зүхэл болсноо охины толгой дундуур зангидсан нударгаараа буулгаж орхих нь тэр. Сэмүн биеэ барьж дийлсэнгүй ширээний араас ухасхийн босч, 
-Чөтгөрийн муу бүдүүн авгай минь наад савраа тат. Хөөе муу авгай би чамд хэлж байна шүү хэмээх хашгичив. Тэсэртлээ уурласандаа нүүр нь мэнчийтлээ улайн татвалзан, хамаг бие нь салганан чичирнэ. Авгай ташаа тулан таахалзаж, чи муу гөлөг юу юу гэнээ, чамд ямар хамаатай юм бэ. Олдсон дээр нь хоолойгоо дэвтээчихээд замаа хөөвөл дээргүй юу. Муусайн архичингууд мөрөөрөө л цусалж явбал таарна гэж өдөв. Сэмүн яах ийхийн зууртгүй өмнөх ширээгээ түлхэн унагаагаад ханцуй шамлан ухасхийв. 
-Аллаа амь авраарай, аллаа гэж чихний хэнгэрэг хагачим чанга дуугаар авгай орилов. Яах ийхийн зууртгүй биерхүү өндөр хоёр залуу Сэмүнийг сугадан чирсээр хаалга онгойлгон гадагш шидэж орхив. Бяд муутайхан, туранхай гэдэг нь жигтэйхэн Сэмүн тэдний хувьд хүүхдийн тоглоом ажээ. Өндөр довжоотой шатан дээрээс хатуу цардмал зам дээр шидэгдэхдээ улаан нүүрээрээ газар алгадан унасан болохоор баруун хацар нь хоёр ч газраа сүрхий шалбарч уруул нь хэгз цохигдсон байлаа. Уурандаа улангасан эргэн дайрсан боловч чийрэг эрс нармай дундуур нь хоёр өгчиглөснөөр омог нь дарагдаж хулхи нь буув. 
Хувцас хунар нь тоос шороонд загалтаж, уруул ам нь хэгз цохигдсон Сэмүн ямар ч зорилгогүй гудамж уруудан явлаа. Эхний тааралдсан зоогийн газрын ариун цэврийн өрөөнд орж хувцас хунараа янзлан, нүүр царайгаа угааж цэвэрлэн арай нэг хүн танихчаан боллоо. Хавдаж хөхөрсөн хөөрхийлөлтэй царайгаа харж зогсохдоо Сэмүн тэр бүсгүйг гэнэтхэн санав. Яагаад ч юм тэнгисийн эргээр бүхэл өдөржин нааш цааш холхин сэлгүүцэж, их усан тэнгэр хоёрын савлага тийш саравчлан зогсох тэр бүсгүй сүүлийн хэдэн хоног үе үехэн сэтгэлд нь орох болжээ. Сэмүн өглөө бүр ажил руугаа очих замдаа автобусны цонхоор энэ бүсгүйг хардаг болсон юм. 
Тэнгисийн эрэг цахлаад хотын төв рүү явж ордог автобус бол Сэмүний гол унаа. Хаа нэгхэн хүчит салхинд давалгаалан оволзож хүчирхэгжихийг эс тооцвол тэнгис ихэнхдээ уйтгартай нэг хэвийн байдаг бөлгөө. Тэнгис сардаа хоёрхон удаа амь орон түрхрэн оволзоно. Сарны нөлөөллөөс болдогыг нь мэдэвч Сэмүний хувьд хэн нэгэн хүчирхэг амьтан тэнгисийн усыг том гэгч нь бүлүүрээр улаан ногоон хоормог болтол хутгаж орхидог мэт санагдана. Тэр бүсгүйг тэнгисийн сүүлчийн амь оролтын маргааш өглөө автобусны цонхоор харж билээ. Цагаан шаргал даашинз өмсөж, хүзүүндээ цэнхэр алчуур зангидан үсээ задгай тавьсан дунд зэргийн нуруутай тэр эхэндээ түүний анхаарлыг нэг их татсангүй. Хоёр дахь, гурав дахь бүр дөрөв дэх өдрийг хүртэл анхаарлыг нь татсангүй. Бүсгүй өглөө бүр нөгөө л улаан шаргал даашинз, цэнхэр алчууртайгаа тэнгисийн эргээр яаралгүйхэн холхидог нь Сэмүнийг гайхшруулж дөнгөсөн юм. 
Ямар учиртай, юун бүсгүй өдөр бүр тэнгисийн эргээр зугаалдаг юм бол оо. Янз бүрийн таамаг дэвшүүлэв ч алинд нь ч тэр итгэлгүй байлаа. Эцсийн эцэст хэн нэгнийг хүлээдэг байх гэсэн ганцхан таамаг дээр тогтов. Харин хэнийг вэ? Амраг хайртыгаа юу, аль эсвэл амраг хайрт нь болох хүнээ юу? Бүр төрөл садан, ах дүүс, ээж аавыгаа юу. Чухам хэнийг вэ? Гэрээсээ ажилдаа ирэх өглөө бүр замын турш тэр ингэж бодно. Харин оройдоо гэртээ харих замдаа энэ бүхнийг ор тас мартсан байдаг байлаа. Учир нь тэнгисийн сүүлчийн түрлэгээс хойш түүний ажил төрөл ердөө ч бүтэхээ байж, алдаа эндэгдэл нь ихэссээр үр дүнд нь өнөөдөр ажлаасаа халагдсан билээ. 
Сэмүн тэнгис рүү очихоор шийдлээ. Өөр юу ч бодолгүй түүний нүүр царайг харж, аз тохиовол ганц хоёр үг солихсон гэж хүснэ. Зорилго, хүсэлгүй хоосорсон сэтгэл зүрх нь агшин зуурт амилан өндийж, гэрэл гэгээ татаад явчих шиг боллоо. Сэмүн ухасхийн гүйж гараад шууд л өмнө зүгийг чиглэв. Гудамж уруудан өгсөж түргэн түргэн алхлав. 
-Намирсан сайхан хар үстэй, үргэсэн янзаганы нүд шиг торомгор дур булаам харцтай, хачин тунгалаг цагаан царайтай бүсгүй байгаа байх даа гэж төсөөлөн бодно. Сэтгэл алдарч явсан бүсгүйчүүдийн маань аль сайхныг нь нэгтгээд ч тийм бүсгүйн эн зэрэгт хүрэхгүй дээ. Хичнээн сайхан инээмсэглэдэг бол оо? Намуухан дуугаар ярих нь шувуудын жиргээ шиг тийм төгс төгөлдөр амьтнаас ухаалаг сэтгэл татам яриа л өрнөж таарна. Танилцахсан. Би түүнд таалагдах ч юм уу. Аль эсвэл хүлээж цөхөөд байгаа амраг нь би ч юм бил үү. Бэрд биеэ голохгүй ээ гэдэг дээ. Би ч тийм унхиагүй доожоо муутай эр биш шүү гэж Сэмүн бодно. 
Хэтэрхий их хүчлэн түргэн түргэн алхалснаас болж амьсгаа нь давчдан бөөрөөр нь хатгуулж эхлэхэд тэрбээр, өөрийн эрхгүй зогтусан амьсгаагаа даран бөөрний өвчний өвдөлтийг намжаан хэсэг зуур зогслоо. Ингэж гүйх шахам солиотой юм шиг алхсандаа өөртөө инээд ч хүрэх шиг. Байдгаараа хавчийчихаад чөөрөг чөөрөг алхлаад ямар хөгийн амьтан харагдсан бол доо гэж өөрийгөө шоолов. Одоо нэг гудамж өгсөөд л гүүр хүрнэ. Гүүрнээс цааш автобусны хоёр ч буудлын газар байв. Алхах уу, унаанд суух уу… Удаан тээнэгэлзсэнгүй алхахаар шийдлээ. Түрүүчийнхийгээ бодвол арай удаан, хүчээ нөөсөн маягтай урамтай цааш алхлав.
Төдөлгүй гүүрэн дээр ирлээ. Энэ гүүр Сэмүнд олон зүйлийг бодогдуулдаг. Таатай, таагүй олон дурсамжууд нь энэ л гүүртэй холбогддог юм. Сэмүн гүүрэн дээр ирээд хашлага түшин дуниартан сааралтаж буй их хотын удаан гэгч нь харж зогслоо. Хорин жил тэр энэ хотод амьдарчээ. Бүх л амьдралынхаа гуравны хоёрыг хүүхэд насны баяр баясгалан, идэр хөвгүүний хүсэл мөрөөдөл, хайр дурлал, үнэнч сэтгэл бүхнийг хуу сорж гүйцсэн байв. Харин энэ хотоос Сэмүн би юуг авав. Хоосорсон сэтгэл зүрх, зорилгогүй хүсэл мөрөөдөл төдийхөн халаасанд минь үлдлээ гэж үү. Хоёр жилийн өмнө яг энэ гүүрнээс үсэрч амиа егүүтгэхээр завдаж байхдаа тэр яг л ингэж бодож байсан. Тэр өдөр өнөөдөр хоёр хоорондоо ямар ч ялгаа алга. Тэр үед өнөөдрийнхийг бодвол бүтэлгүй хайр дурлалын төлөөнөөс амиа егүүтгэхийг завдаж байсан. Хаанаас ч юм бэ гэнэтхэн Сирус найз нь гарч ирээгүй бол, түүнийг хориглоогүй бол энэ орчлонд Сэмүн гэдэг хүн байхгүй л байх байсан. Анд нөхөд нь хаа нэгтэй уулзаж учрахдаа түүний нэрийг дурьдаад л өнгөрөх байсан. Тэгээд л тэгээд л бүх зүйл урсан одож Сэмүний амьдарч ирсэн он цаг юу ч биш үнс болон хувирах байсан. Тэглээ гээд ямар ашиг тус ямар хэрэгтэй гэж. Тэр өдөр өнөөдөр хоёрын ялгаа алга хэмээн гуниглан бодоод Сэмүн гүүрнээс холдон алхаллаа. Гүүр түүнд уйтгар шаналалаараа нөлөөлөөд байх шиг. Түүнээс холдох тусам мөнөөх хоосрол ганцаардал нимгэрнэ. Тэнгисийн бүсгүйн тухай төсөөлөл урган төлжиж байлаа. Ёрын гүүрнээс холуур явах юм шүү гэж амандаа дахин дахин давтан өгүүлсээр тэр цааш одов. 
Тэнгисийн эрэг дээр бүсгүй байсангүй. Уйтгартай хар ногоон тэнгисийн давалгаа цагаан хөөс сахруулан эрэгийн бүрсгэр шаргал элсэн өлмийг угаана. Нар өтгөн саарал үүлсийн чөлөөгөөр үе үе булталзахад тэнгис дээгүүр хагарсан шилний үйрмэгүүд гялтганаж байна уу гэлтэй тэр аяараа анивчина. 
Сэмүний сэтгэлийг тэнгис татсангүй. Нөгөө л уйтгартай, гунигтай асар том хар ногоон их ус. Хүрхрэн шуугиад л ирнэ. Төд мөдхөн араатанд хөөгдсөн мэт ум хумгүй эргэн зугатаах давалгаанууд. Онцын сонин зүйл юу байгаа юм бэ. 
Бүсгүйг хүлээн тэнгисийн мандлыг ширтэн суусаар залхжээ. Эргэн тойрноо саравчлан хэсэг зуур зогссоноо, бүсгүйн тухлан суудаг хөгшин дархи модон дээр сандайлан халааснаасаа тамхи гарган асааж тухлав. Аягүйдвэл ирэхгүй юм болов уу, хүлээсэн хүн нь ирсэн юм болов уу. Зүйтэй яг тэгээд л наашаа ирээгүй байх нь. Гэхдээ өглөө энэ л газраа зогсож байсан шүү дээ. Тээврийн хөлөг онгоц маргааш ирнэ. Ачааных бол пүрэв, баасан гаригаас наашгүй. Тэгэхлээр тэнгисээс хүлээсэн хүн нь өнөөдөр ирэх учиргүй дээ. Аан зөв зөв. Бүсгүй зүгээр л энд ирж зугаалах дуртай байх нь. Яагаад хүн зүгээр зугаалж болохгүй гэж. Өдөржин шөнөжингөө зүв зүгээр л зугаалах дуртай хүмүүс байдаг шүү дээ. Аль эсвэл… Зураач юм болов уу. Уйтгартай, гунигтай, зөрүүд тэнгис зурахыг тэр хүсч. Тийм ээ, тэр зурахыг хүсч… 
Сэмүнийг ингэж бодож байтал нүднийх нь буланд шаргал даашинзны хормой дэрвэх шиг болов. Цочсондоо эргэн харвал, хэдхэн алхмын цаана мөнөөх бүсгүй өөрийг нь чиглэн ирж айсуй. Тэр зөв таамаглажээ. Бүсгүй гайхалтай царайлаг, гоо үзэсгэлэнтэй аж. Яг л төсөөлж байсанчлан намирсан хав хар урт үс, дэрэвгэр урт сормуустай давхраатай алаг нүд, цаснаас ч цагаан ялдам булбарай нүүр царай. Нэг их өндөр биш ч өөртөө зохицсон гойд үзэсгэлэнтэй бие галбир. Бүсгүй жинхэнэ төгс төгөлдрийн цогц аж. Гайхамшигт зураачдын бийрийн үзүүр ч ийм төгс төгөлдрийг бүтээсэнгүй гэж Сэмүн мөрийцөхөд ч бэлэн байлаа.
Харин даашинз нь их хуучирчээ. Анх улаан шаргал өнгөтэй байсан бололтой. Гэлээ ч нар салхинд онгож гандаад хормой нь сэмэрч зарим газраараа цууран урагдсан байх аж. Хүзүүндээ зангидсан алчуурынх нь үзүүр даашинзны зовлонг хамтдаа эдэлж. Анх ямар хэлбэр дүрстэй байсныг нь тааварлахын аргагүй шаахайны тамтаг хөлдөө өмсчээ. Гэхдээ энэ бүхэн бүсгүйн гоо сайхныг халхалж, муутгаж чадна гэж үү. 
Сэмүн бүсгүйг дэргэд нь ирэн иртэл алмайран хөшиж орхисон байлаа. Бүсгүй мань эрийг тоомжиргүй ширвэн ширтэнгээ, 
-Та миний газар сууж байна. Зай тавьж өгөхсөн болов уу хэмээн үл мэдэг харь аялгуугаар шулганав. Мань эр ч ээрч мунгинан, 
-Бүсгүй минь. Үгүй ээ… Хатагтай. Тэгэлгүй яах вэ. Та эндээ… Тийм ээ эндээ суу суу. Би зүгээр л … хэмээн арайхийн өгүүлтэл бүсгүй хажуугаар нь тоомжиргүй өнгөрөн, өмхөрсөн дархины ёроолд тухлан суулаа. 

Бүсгүйгээс зөрөг цэцгийн анхилам үнэр дотор гижигдэн сэнгэнэнэ. Мань эр биширч догдолсондоо таг гөлрөн зогссон байлаа. Бүсгүй түүн рүү доогтой инээн, 
-Яасан та хөшчихөө юу, тухалсан газраас чинь босгосонд уучлаарай… гэхэд Сэмүн түгдчин, 
-Зүгээр ээ, хатагтай… Зүгээр гэлээ. 
-Энд суу л даа. Би хазахгүй шүү гэж бүсгүйг хэлэхэд, мань эр яг зүүдэн өвчтэй хүн шиг гуйвлан арайхийн дэргэд нь суув. Тэр гэх тэмдэггүй анхилам сайхан үнэр, зөрөг цэцгийн үнэртэй холилдон ханхийж байж ядтал нь мансууруулна. Яг л энэ мөчийн төлөө л амьдраад үхэхэд гомдолгүй гэж тэр бодно. 
-Та чинь бүр дагжитлаа чичирч байх шив. Даараа юу. Өвчин тусна шүү. Тэнгисийн энэ үеийн чийгэнд цохиулбал дорхноо л хатгаа авна гэж бүсгүйг хэлэхэд, 
-Үгүй ээ… хатаг… тай… Би …ий… даараагүй ээ гэж догдолсондоо арайхийн өгүүлэв. Бүсгүй гайхсан байртай нүдээ том болгон, 
-Тэгээд яагаад чичрээд байгаа юм бэ, аль вэ би танд… хэмээн даашинзныхаа халааснаас жижигхэн үйсэн савтай тос гарган ирж, 
-Хувцсаа тайл. Цээжийг чинь үрэх хэрэгтэй байна гэж захирангуй атлаа намуухан дуугаар өгүүлэв. 
-Хэрэггүй дээ, хатагтай, хэрэггүй. Би огтхон ч даараагүй гэтэл бүсгүй хөмсгөө атируулан хариу хэлэлгүй эхлээд цувыг нь, дараа нь хүрэм цамцыг нь тайлж нүцгэлэв. Сэмүн ямар ч эсэргүүцэл үзүүлж чадалгүй ховсдуулж орхижээ. Бүсгүй мөнөөх тосноос хуруугаараа гогдон Сэмүний цээжинд түрхлээ. Түүний гар нүцгэн цээжинд нь хүрэхэд, тэрбээр цочин агзасхийнэ. 
-Тэвчих хэрэгтэй. Тос түрхчихээр халуу оргиод баргийн хатгаа шуухинаа нам дарагдаж, эм хүн шиг юун ч эмзэг юм билээ хэмээн доогтой инээмсэглэнэ. Түүнийг инээхэд хоёр хацарт нь сувд тогтом бяцхан хонхорхой үүсээд улам ч эгдүүтэй хөөрхөн болгоно. Уран налархай, булбарай хуруунууд нүцгэн цээжин дээр нь зөөлхөн хүрч, бүжих шиг болох нь өгүүлэшгүй сайхан. 
-Бурхан минь. Би зүүдэлж байна. Энэ чинь ямар сайхан, ямар гээчийн гайхамшиг вэ? гэж Сэмүн бодно. 
-Би ахынхаа нуруу цээжийг дандаа энэ халиуны тосоор тосолдог байсан юм. Тэгээд ах маань бүхэл өвлийн турш ан хийхдээ огт даардаггүй гэж ярьдагсан. Үнэхээр сайн тос доо… гэж бүсгүй ярина. 
Бүсгүйн яриа орж гаран, үргэлжид ингээд мансуурч суухсан. Үргэлжийн үргэлжид… хэмээн мань эр бодож суулаа. Бүсгүй мань эрийг тосолж дуусаад, 
-За одоо хувцсаа түргэн өмс. Салхи цохичихно гэлээ. 
Харамсалтай. Даанч харамсалтай. 
-Юугаа хийгээд гөлөрчихөв өө. Хурдан хувцсаа өмсөөч гэж бүсгүйг хэлэхэд Сэмүн сая л нэг сэхээ орж хувцсаа яаран өмсөв. Анх учирснаа бодоход сэтгэл санаа, хөшсөн бие нь тавирч, бүлээссэн шиг санагдана. Эхлээд тэр хоёр ойр зуурын яриа дэлгэлээ. Бүсгүй ухаалаг нүүрэмгий ажээ. Яриа лавшрах тусам Сэмүн түүнд улам ихээр татагдана. 
-Ингэхэд чи бид хоёр танилцаагүй юм байна шүү дээ. Намайг Сэмүн гэдэг. Харин хатагтай таныг… Бүсгүй нүдээрээ инээмсэглэн, доогтой мушилзсанаа, 
-Та намайг хатагтай гээд л байх юм. Ингэж дуудах хэрэггүй ээ. Би энэ үгэнд дургүй. Намайг зүгээр л Амуль гэж бай. Зүгээр л Амуль гэв.
 -Амуль ямар сонин нэр вэ? Та хараажаар эндхийнх биш бололтой. Хаанаас энд ирсэн юм бэ? Гэж Сэмүнийг асуухад Амулийн царай хувьсхийн цайж, уруулаа химлэн, 
-Яагаад би эндхийнх биш гэж. Би энэ тэнгисийн хөвөөнд төрж, өссөн юм шүү. Яг энд. Эндхийнх биш гэнэ шүү хэмээн бухимдаад төдхөн зуурт тайвшран мань эр лүү хайнгадуухан ширтэн, 
-Таны зөв ч байж магадгүй юм. Хаанаас ирсэн бэ? Гэж үү. Тэндээс… гэж тэнгисийн гүн алс хаяа руу хуруугаараа дохив. 
-Уучлаарай. Би таныг эндхийнх биш л юм гэж бодсон юм. Энэ хотод урьд өмнө хүн байгаагүй болохоор л… 
-Тийм ээ. Тийм. Тэгэлгүй яахав гэж бүсгүй толгой дохин зөвшөөрснөө, 
-Бид эндээ амьдарсаар л байсан. Одоо ч амьдарч байгаа. Тэд тэндээ, харин би эндээ л тэднийгээ хүлээж сууна. Магадгүй очих хэрэгтэй байх л даа. Гэхдээ надад хүлээх нь зөв л гэж бодогдоод байгаа юм гэж хэлээд дуугаа хураалаа. Бага зэрэг таагүй энэ ярианаас болж хоёул удаан дуугүй суулаа. 
Нар жаргах дөхжээ. Тун удахгүй наран уйтгарт тэнгисийн мандалд улайссан бизэ шаржигнуулан байж жаргах болно. 
-Та өөрийнхөө тухай ярьж өгөөч гэж Амуль гэнэтхэн гуйв. 
-Надад ч нэг их яриад байх намтарсаад байх зүйл бараг л байхгүй дээ гэж түүнийг хулчигнан өгүүлэхэд, 
-Өнгөрсөн амьдралгүй хүн гэж байдаггүй. Хэдийгээр дурсах дургүй муу явдлууд олон тохиолдож байсан ч заавал нэг гэрэл гэгээтэй зүйл байж л таарна. Та дургүй байвал… хэмээн Амулийг гомдоллоход Сэмүн, 
-Яалаа гэж дээ. Би өнгөрсөн амьдралаараа бахархаж байгаагүй ч тийм муу муухай байсан гэж хэзээ ч хэлэхгүй гэлээ. Сэмүн туулж өнгөрүүлсэн амьдралаа бүсгүйд ярьж өгөв. Амуль тун дуртай, үнэн голоосоо шимтгэн сонсоно. Гунигтай, таагүй ярианд санаа алдан гуниглаж, баяртай хөөртэй дурсамжинд нулимсаа гартал хөөрөн инээнэ. Өмнө нь хэн нэгний ярианд ингэтлээ их үнэн голоосоо ханддаг хүнтэй учирч мань эрд байсангүй. Тйимээс ч Сэмүнд нууж хаан, нэмж хачирлах ямар ч сонирхол төрсөнгүй. Хааяа хааяахан дэгсдүүлэх дуртай ч энэ удаад яагаад ч сурсан зангаараа байж чадсангүй. Бүсгүйн нэвт шувт ширтэх харцнаас юуг ч нууж хаах аргагүй юм гэдгийг мань эр мэдэрч байлаа. 
Хорин жилийн өмнө энэ хотод жаахан хөвгүүн байхдаа анх ирснээс эхлээд өнөөг хүртэлх бүхий л амьдралаа ярилаа. Энэ хотод дунд сургууль, их сургууль төгсөөд хэрхэн яаж ажиллаж эхэлсэн гээд л тэр байтугай хичнээн бүсгүйд сэтгэл алдарч явснаа, бүтэлгүй дурлалаасаа болж гүүрэн дээрээс нисч амиа егүүтгэх шахсанаа хүртэл ярив. Эцэст нь хэд хоногийн өмнөөс өөрийг нь өглөө бүр хардаг болсноо, өнөөдөр ажлаасаа халагдчихаад өөртэй нь уулзаж танилцахыг ямар их хүссэнээ хүртэл нэгд нэгэнгүй тоочив. Бүсгүй өөрийнх нь тухай сэдвээр яриа төгссөнд таагүй байгаа бололтой хэсэг зуур чимээгүй тэнгисийн хар ногоон мандлыг гөлрөн ширтсэнээ, 
-Чи энд байх хэрэггүй. Их хот хүнийг мохоож, тамирдуулдаг юм. Чамд энд байх орон зай үлдээгүй. Төрсөн нутаг руугаа яв. Тэнд л чиний орон зай бий хэмээн нухацтай өгүүлэв. 
-Тэгвэл чи надтай хамт явах уу гэж Сэмүнийг эрсхэн асуухад бүсгүй үл мэдэг толгой сэгсрэн, 
-Үгүй дээ. Сэмүн ээ. Үгүй. Чи ч би ч өөр өөрийн орон зайтай. Бид хоёрын байх ёстой газар нийцэхгүй. Амьдарсан ч үхсэн ч огт ялгаа байхгүй гэж гунигтайхан инээмсэглэн өгүүлэв. 
Бүсгүйгээс анхилах тааж боломгүй сайхан үнэр нь төрөлхийн юм байна гэсэн бодол Сэмүнд харвал. Бүр жаахан байхад нь Сэмүнийг эмэг эх нь нэг удаа усанд оруулж байхдаа, 
-Миний хүү төрөлхийн сайхан үнэртэй шүү. Хаврын шилмүүснээс ангилдаг тийм сайхан үнэр гэж хэлдэг нь санаанд оров. Олон жилийн хойно их сургуулиа төгсөөд очиход нь бас л тийм үнэр үнэртэж байсан гэж эмээ нь нас барахынхаа өмнө хөршийн авгайдаа ярьсан байсансан. 
Хүн болгон өөрийн төрөлх үнэртэй байдаг юм. Цэцэгсийн, хус моддын, шинэс хушны тэр байтугай салхи, усны үнэртэй байдаг. Хэн нэгэнд нь нэг үнэр муухай санагддаг байхад нөгөөд нь сайхан санагдана. Бүгдэд нь нэг үнэр таалагдаж, таалагдахгүй байна гэж үгүй. Хүний төрөлх үнэр давтагдашгүйн адил зан араншин ч бас тийм. Харин амьдралын урт удаан хугацаанд төрөлх үнэрээ гээнэ гэж бий. Тэр л их муу даа… Сэмүн эмээгийнхээ яриаг нэхэн санах зуураа алганыхаа завсраар элс савируулан үе үе тэнгисийн давалгаа ширтэн бодолхийлж суугаа Амулийг удтал ширтэнгээ, 
-Өнөөг хүртэл төрөлх үнэрээ гээгээгүй энэ бүсгүйн сэтгэл ч ариухан байгаа даа. Харин миний төрөлх үнэр яасан бол. Арилсан болов уу. Арилаагүй юмаа гэхэд тун их бүдгэрсэн байх даа… гэж бодно. 
-Танай хот ч их том юмаа. Бас их олуулаа. Лав л хөгжилтэй байдаг байх даа. Гэтэл чи энд гав ганцаархнаа сууж байдаг. Хачин юмаа… Бүсгүй алсыг ширтэнгээ ингэж асуув. 
-Тийм ээ. Хот том шүү. Бас олон хүнтэй. Гэхдээ би тийм ч хөгжилтэй гэж хэлж чадахгүй. Хааяа хүнд гав ганцаархнаа баймаар санагддаг юм. Юунд ч юм яарч сандарч, түргэн түргэн алхалж, зөрж холхицгоосон хүмүүсийн дунд ч гэлээ ганцаардах, гуниглах үе хааяа байдаг юм. Амуль тоомжиргүй мөрөө хавчисхийснээ инээмсэглэн, 
-Танай хотын хүүхнүүд хөөрхөн царайлаг уу? гэж асуув. 
-Зарим нь ч хөөрхөн, царайлаг. Зарим нь ч дээ… гэж Сэмүн голонгүй дуугарснаа, 
-Гэхдээ чи нэг зүйлийг мэдэх үү. Чи өөрийгөө энэ ертөнцийн бүсгүйчүүдээс хамгийн хөөрхөн, царайлаг гэдгээ… Бүсгүй ихэд гайхшран,
-Чи энэ ертөнцийн бүх бүсгүйчүүдийг таньдаг хэрэг үү? гэхэд Сэмүн ч инээд алдан, -Үгүй л дээ. Гэхдээ л… Ер нь л бол… Ер нь миний үзэж харсан бүсгүйчүүдээс хамгийн сайхан нь л гэж хэлэх гэсэн юм гэлээ. Бүсгүй инээмсэглэхээ болиод, 
-Би чамд таалагдаа юу. Тэгэх хэрэггүй дээ. Хэрэггүй. Хамгийн хэрэггүй зүйл гэвэл энэ л байх… гэж уруулаа хазлан нухацтай өгүүлэв. Сэмүн сандран, 
-Яагаад. Яагаад чи надад таалагдаж, би чамд сэтгэл татагдаж болохгүй гэж гэв. Бүсгүй тэнгисийн алс хаяанд жаргаж буй нарыг ширтэн дуугаа хураалаа. 
-Нар жаргаж байна. Удахгүй гэгээ тасарч харанхуй болно. Өдөр шөнө, гэрэл харанхуй… Дахиад л давтагдана. Яг л бороо цас шиг. Өнгөрсөн ирээдүй хоёр шиг. Өнгөрсөн цаг ирээдүйтэй хэзээ ч авцалдахгүй. Тэгвэл утгаа алдана. Хүмүүс ирээдүйгээс айх айдсаа даван туулах гэж амьдрах хэрэггүй болно. Бүх зүйл утгаа алдана гэж Амуль өөрөө өөртэйгөө ярьж байгаа мэт намуухан бувтнана.  
Сэмүний түүний ярианаас бараг юу ч ойлгосонгүй. 
-Ирээдүйгээ мэдэх чинь сайн хэрэг шүү дээ. Ирээдүйд чухам яах бол, би ямар амьдралыг туулах бол гэдгээ хүн мэдэж байх чинь муу биш шүү дээ хэмээн Сэмүнийг ярих гэтэл Амуль хуруугаа уруулдаа хүргэн,
-Чиш. Тэр сонсчихно… гээд өмнөөс нь цоргитол ширтэнгээ, -Тэр бүгдийг сонсч, харж байдаг юм. Бүгдийг шүү. Бас энэ ертөнцийн ихэнхийг бүтээж бас нурааж байдаг юм. Харин тэр цаг хугацааг захирч чадахгүй. Бас бас… хэмээн гарынхаа алгыг Сэмүний цээжинд нааж,
 -Бас бас… Үүнийг, зүрх сэтгэлийг захирч чадахгүй. Чинийхийг ч, минийхийг ч … Харин ганцаардуулж, гунигт автуулж чадна… гэж хөмсгөө атируулан өгүүлэв. 
-Тэр гэдэг чинь хэ бэ? 
-Мэдэхгүй ээ. Гэхдээ тэр байдаг юм. Би өөрөө ч мэдэхгүй. Ер нь хэн ч мэдэхгүй, мэдэж чадах ч үгүй байх. Тиймээс дахиж энэ тухай ярилцахаа больё гэв. Сэмүн баахан гайхаж, юуны тухай яриад байгааг таамаглаад таамаглаад олсонгүй. Бодолд дарагдан шаналсан Сэмүнийг бүсгүй өрөвдөнгүйгээр ширтэн, 
-Нарны сүүлчийн туяаг мэдэрч чадвал хүсэл чинь биелэх болно гэхэд Сэмүн гайхшран, 
-Хүсэл ии… 
-Тийм ээ. Хүсэл чинь биелэнэ. Сэмүн тэсгэлгүй инээд алдахад Амуль ч даган хэсэг инээснээ, 
-Худлаа гэж бодож байна уу. Үнээн. Сэмүн минь үнэн. Тэр тусмаа өнөөдөр чинь хүсэл биелдэг өдөр шүү дээ гэлээ. 
-Үнэхээр биелдэг юм бол туршаад үзье л дээ. Юу нь болохгүй гэж Сэмүн инээдээ барьж ядан хэлээд доогтой мушилзан, 
-Хүсэл. Хүсэл тэгээд би яах ёстой вэ? Дагина минь… Ингэхэд чи миний тэр хүсэлд минь байх болов уу… 
-Мэдэхгүй юм. Чиний юу хүсч байгаагаас л болно. Харин харамсч болохгүй шүү. Тэгвэл хүсэл чинь замхарч алга болно. За эхлэх үү. Нар хариугүй жаргах нь… 
-Тэгье шидтэн минь гэж Сэмүн хөгжилтэй өгүүлэхэд Амуль дэргэд нь ойртон шахаж суугаад,  
-Шингэж буй нарны зүг хар. Биеэ тайван байлгаж, юуг ч битгий бод. Тэр чиний хүслийг тэртэй тэргүй мэдэж байгаа… гэв. Сэмүн цайран жаргаж буй нарны зүг ширтэв. 
-Одоо аажмаар нүдээ ань. Нарыг харсан чигтээ ань. Нарны цацрагийг аньсага чинь мэдрэх ёстой. Юу ч битгий бод. Зүгээр л нарыг мэдэр… гэж Амуль шивнэв. 
Аньсагыг нэвтлэн үл мэдэг бүлээ оргиулан гийх нарны цацраг эхлээд шулуун улаан байснаа төдхөнөө үй түмэн бөөрөнхий улаан шаргал талстууд болон бутарна. Бие нь жигтэйхэн хөнгөрөн, нар бүлээн илчээрээ хөөрөгдөн огторгуйн алс дайд тийш оруулах шиг санагдана. 
-Нар чамайг мэдэрч байна. Тэр чамайг сонсч байна. Сэмүн минь тайван, биеэ чөлөөл. Юуг ч бүү бод. Бодох хэрэггүй гэх Амулийн дуу алсран замхарна. 
Энэ бол ер бусын мэдрэмж байлаа. Бүлээн зөөлөн, анхилуун таатай ийм мэдрэмжийг Сэмүн урьд өмнө хэзээ ч мэдэрч амталж байсангүй. Энэхэн мөчид нарны сүүлчийн цацрагууд уйтгарт тэнгисийн мандал дээгүүр сүүлчийн зурвас гэрлээ шидлэн живж байлаа. 
Үргэлжлэл бий...

ТРАУКА БУЛЬДА 
/ТУУЖ/

Үргэлжлэл нь...

ХОЁРДУГААР ХЭСЭГ

  Загасчид 
  Зуны турш 
  Нар шүүрдэнэ 
/Өврийн дэвтрээс/ 

Хүсэл биелэх шөнийн баярын нүсэр цуваа хотын хөвийн гудамжаар хөвөрч, хот бүхэлдээ баярлаж хөөрсөн хүмүүсийн инээд наргиан, дуу хөгжимд автжээ. Хүмүүс уламжлал ёсоор дөрвөн зүг найман зовхисоос хотын төв талбайд цуглан асар том наадам цэнгүүн хийж бултаараа шөнө дундыг хүлээдэг авай. Цагийн зүү арван хоёрыг заахад сүмийн хонхнууд яруухан жингэнэн, тэнгисийн эрэг дээрх цамхагаас лужир том хорин дөрвөн их буугаар хорин дөрвөн удаа ёслолын буудлага хийнэ. Өнгө өнгийн гоёмсог гэрэл задгай тэнгисийн булан дээгүүр цойлон зуувин дугуй, цацраган гэхчлэн элдвийн гоёмсог дүрс үүсгэн шөнийн тэнгэрт гойд үзэмжтэйгээр уусан замхарна. Хөгжин хөөрсөн хотынхон уухай хашгиран дор бүрнээ хүсэл мөрөөдлөө шивнэнэ. Энэ агшинд л хүслээ амжиж шивнэвэл тэр бүхэн нь биелдэг гэж итгэцгээдэг болохоор энэхүү залбирлыг цөм хичээнгүйлэн үйлдэнэ. Шашин шүтлэг, зэрэг зиндаа, нас хүйс үл харгалзан хотынхны бултаар үйлддэг ганц заншил гэвэл энэ залбирал байж магадгүй юм. 
Энэ өдрийн тухай ам дамжсан домог, яриа энэ хотын үүх түүхийн лавтайяа тэн хагасаас илүүг эзэлдэг болой. Сохор доголон гуйлгачин гэнэтхэн хага баяжиж, үхлийн босгон дээр тулсан санваартан ердөө маргааш нь л цоо эрүүл болж, хагацашгүйгээр салан одсон хайртай залуутайгаа сүйт бүсгүй учран золгосон гээд л хүсэл биелэх шөнийн тухай сэтгэл хөдөлгөм учрал, тохиолдлууд даан ч олон. 
Хамгийн наад захын жишээ гэхэд долоохон жилийн өмнө халаасандаа зургаахан зоостой ядруухан нэгэн цагаач эр гэнэт суга дэвшин энэ хотын хамгийн том банкыг удирдах болсон явдал юм. Мань эрийн баталж нотолдогоор долоон жилийн өмнөх яг энэ шөнө хүслээ шивнэж зогсохдоо, 
-Би ер нь яагаад хамгийн том банкны эзэн байж болохгүй гэж бодсон аж. Тэгээд л одоо үр дүнг нь хар л даа. Хотын хамгийн адгийн цагаачаас хамгийн нэр хүндтэй хүн болон өссөн байна. Гэтэл бас яаж ч хүсч мөрөөдөж, жил бүр залбирал гуйгаад ч нэмэр байдаггүй хүмүүс бас бий. Насаараа их театрын манаачийн ахлагч мужаантай хавсран гүйцэтгэсээр ирсэн Жийжээ гуай хэн нэгэнд ам алдсанаар сүүлийн дөчин жилийн турш хүсэл биелдэг шөнөөр нэг л зүйлийг гуйж залбирчээ. Энэ бол уянгалаг цээл сайхан хоолойтой болох хүсэл байжээ. Харамсалтай нь тэр өдийг хүртэл мөнөөх л салхитай өдрийн яндан шиг гонгиносон хоолойтой хэвээрээ үлдсэн юм. Гэхдээ хотынхны хамгийн их хүсч хүлээдэг хамгийн том баярын нэр хүндэнд түүний энэ гоморхол өчүүхэн төдий ч сэв суулгаагүй билээ. 
… -Удахгүй хүйтрэнэ. Урт удаан хахир өвөл болно. Яана даа… гэж Моли халтардаж сааралсан бүрсгэр цонхоор гадагш ширтэн бодолхийлэн зогслоо. Ирж буй хүнд хүчрийн өмнө хүчин мөхөсдөхдөө өөрийн эрхгүй самсаа нь шархиран нүдэнд нь нулимс цийлэгнэнэ. 
Нөгөө л уйтгартай бөглүү ирмэгээрээ зайрмагтсан тогтоол шалбааг ус дүүрсэн нарийхан саарал гудамж, хэзээ ч нар харж үзээгүй харанхуй ядруухан гэр орон нь хүсэл мөрөөдлийнх далавч жигүүрийг хайр найргүй хугачина. Болдогсон бол яг одоо л энэ бүхнийг орхиод толгой хандсан зүг рүүгээ ум хумгүй зугатаж одмоор. Даанч ингэж яагаад ч чадахгүйгээ бүсгүй сайн мэднэ. Хүнд өвчтэй хэвтэрт орсон эхийгээ орхиж үл түвдэхдээ ч бус энэ аймшигт уйтгар гуниг, бөглүү бүхэнд түүний бие махбодь, зүрх сэтгэлийнх нь эс ширхэг бүхэн хагацашгүйгээр бат нот аргамжлагдсанд л хэргийн учир оршиж байгаа юм. Эндээс холдлоо гээд ер хаачих ч билээ дээ. Үе тэнгийхнийхээ адил мэдлэг боловсролгүй, ядуу даржин Молигийн цорын ганц өмч хөрөнгө нь түүний залуу нас. Тийм ч царайлаг бус, амьдралын хүнд хүчирт хар багаас нухлагдсан үл мэдэг бөгтөр дунд зэргийн нуруутай, хямдхан өнгө муутай даавуугаар боольхойдуухан оёсон цэнхэр, ягаан өнгийн даашинзтай энэ бүсгүй эрчүүдийн гижиг хараанаас өнөөг хүртэл алдуурч явсны шалтгааныг таамаглахад тийм ч их цаг орохгүй. Чухам иймээс л Моли бурхан минь түүнээс өөр хэн ч байсан улаан нүүрэн дундуур нь ганц сайн өгчилгөчихөөд л явчихмаар Санура авгайн зоогийн газарт хоёр нарны хооронд борви бохисхийлгүй ажиллаж, цөөн хэдэн зоос олон хөөрхий эхийгээ асардаг авай. 
-Моли хонгор минь. Моли… гэж эх зэргэлдээх өрөөнөөс дуудлаа. Моли нулимсаа яаран сандран арчиж, хоолойгоо засан, 
-Ээж ээ. Одоохон… одоохон очлоо. Эмчийн өгсөн нөгөө болохоор энэхүү залбирлыг цөм хичээнгүйлэн үйлдэнэ. Шашин шүтлэг, зэрэг зиндаа, нас хүйс үл харгалзан хотынхны бултаар үйлддэг ганц заншил гэвэл энэ залбирал байж магадгүй юм. 
Энэ өдрийн тухай ам дамжсан домог, яриа энэ хотын үүх түүхийн лавтайяа тэн хагасаас илүүг эзэлдэг болой. Сохор доголон гуйлгачин гэнэтхэн хага баяжиж, үхлийн босгон дээр тулсан санваартан ердөө маргааш нь л цоо эрүүл болж, хагацашгүйгээр салан одсон хайртай залуутайгаа сүйт бүсгүй учран золгосон гээд л хүсэл биелэх шөнийн тухай сэтгэл хөдөлгөм учрал, тохиолдлууд даан ч олон. 
Хамгийн наад захын жишээ гэхэд долоохон жилийн өмнө халаасандаа зургаахан зоостой ядруухан нэгэн цагаач эр гэнэт суга дэвшин энэ хотын хамгийн том банкыг удирдах болсон явдал юм. Мань эрийн баталж нотолдогоор долоон жилийн өмнөх яг энэ шөнө хүслээ шивнэж зогсохдоо, 
-Би ер нь яагаад хамгийн том банкны эзэн байж болохгүй гэж бодсон аж. Тэгээд л одоо үр дүнг нь хар л даа. Хотын хамгийн адгийн цагаачаас хамгийн нэр хүндтэй хүн болон өссөн байна. Гэтэл бас яаж ч хүсч мөрөөдөж, жил бүр залбирал гуйгаад ч нэмэр байдаггүй хүмүүс бас бий. Насаараа их театрын манаачийн ахлагч мужаантай хавсран гүйцэтгэсээр ирсэн Жийжээ гуай хэн нэгэнд ам алдсанаар сүүлийн дөчин жилийн турш хүсэл биелдэг шөнөөр нэг л зүйлийг гуйж залбирчээ. Энэ бол уянгалаг цээл сайхан хоолойтой болох хүсэл байжээ. Харамсалтай нь тэр өдийг хүртэл мөнөөх л салхитай өдрийн яндан шиг гонгиносон хоолойтой хэвээрээ үлдсэн юм. Гэхдээ хотынхны хамгийн их хүсч хүлээдэг хамгийн том баярын нэр хүндэнд түүний энэ гоморхол өчүүхэн төдий ч сэв суулгаагүй билээ. 
… -Удахгүй хүйтрэнэ. Урт удаан хахир өвөл болно. Яана даа… гэж Моли халтардаж сааралсан бүрсгэр цонхоор гадагш ширтэн бодолхийлэн зогслоо. Ирж буй хүнд хүчрийн өмнө хүчин мөхөсдөхдөө өөрийн эрхгүй самсаа нь шархиран нүдэнд нь нулимс цийлэгнэнэ. 
Нөгөө л уйтгартай бөглүү ирмэгээрээ зайрмагтсан тогтоол шалбааг ус дүүрсэн нарийхан саарал гудамж, хэзээ ч нар харж үзээгүй харанхуй ядруухан гэр орон нь хүсэл мөрөөдлийнх далавч жигүүрийг хайр найргүй хугачина. Болдогсон бол яг одоо л энэ бүхнийг орхиод толгой хандсан зүг рүүгээ ум хумгүй зугатаж одмоор. Даанч ингэж яагаад ч чадахгүйгээ бүсгүй сайн мэднэ. Хүнд өвчтэй хэвтэрт орсон эхийгээ орхиж үл түвдэхдээ ч бус энэ аймшигт уйтгар гуниг, бөглүү бүхэнд түүний бие махбодь, зүрх сэтгэлийнх нь эс ширхэг бүхэн хагацашгүйгээр бат нот аргамжлагдсанд л хэргийн учир оршиж байгаа юм. Эндээс холдлоо гээд ер хаачих ч билээ дээ. Үе тэнгийхнийхээ адил мэдлэг боловсролгүй, ядуу даржин Молигийн цорын ганц өмч хөрөнгө нь түүний залуу нас. Тийм ч царайлаг бус, амьдралын хүнд хүчирт хар багаас нухлагдсан үл мэдэг бөгтөр дунд зэргийн нуруутай, хямдхан өнгө муутай даавуугаар боольхойдуухан оёсон цэнхэр, ягаан өнгийн даашинзтай энэ бүсгүй эрчүүдийн гижиг хараанаас өнөөг хүртэл алдуурч явсны шалтгааныг таамаглахад тийм ч их цаг орохгүй. Чухам иймээс л Моли бурхан минь түүнээс өөр хэн ч байсан улаан нүүрэн дундуур нь ганц сайн өгчилгөчихөөд л явчихмаар Санура авгайн зоогийн газарт хоёр нарны хооронд борви бохисхийлгүй ажиллаж, цөөн хэдэн зоос олон хөөрхий эхийгээ асардаг авай. 
-Моли хонгор минь. Моли… гэж эх зэргэлдээх өрөөнөөс дуудлаа. Моли нулимсаа яаран сандран арчиж, хоолойгоо засан, 
-Ээж ээ. Одоохон… одоохон очлоо. Эмчийн өгсөн нөгөө эмийг хандалчихлаа… гэж цовоо дуугаар хашгирав. 
Зуухан дээрх гүцнээс аяганд дүүргээд Моли эхийнхээ өрөөнд орлоо. Гудамж цагаан гэгээ татаж үдэш болж байгаа хэдий ч өрөө тасалгаанд хэдийн харанхуй нөмөрчээ. Молиг гэрлээ асаахаар завдтал, 
-Хэрэггүй ээ охин минь. Хэрэггүй. Нүд хорсгоод байдаг юм гэж эх нь хориглов. Тэгвэл ширээний бүдэг гэрлийг асаачихъя. 
-Хэрэггүй ээ. Цахилгааны үнэ дийлдэхгүй. Чамд дахиад л зовлон нэмнэ. Гэрэл гаргамаар байвал лаа асаа л даа гэж эх нь аргадан гуйв. 
Ойрын өдрүүдэд хөөрхий эх нь мэдэгдэхүйц дорджээ. Өмнө өрөө тасалгаануудынхаа дундуур таягаа тэмтчин явж чаддаг байсан бол одоо орноосоо ч босч чадахаа больжээ. Үнсэн саарал үс, турж эцсэн хөв хөх нүүр царай, гал цог нь буурч хонхийсэн булингарт нүд, хатаж омголтон цайсан уруулынхаа завсраар үхэлтэй тэмцэн зовиуртайгаар тасалданги амьсгалах эхийгээ харахаас нүд хальтрам. Ёлтойн сүүмэлзэх лааны гэрэлд төдий л шаналгаатай биш байгаа мэт харагдахыг хичээн инээмсэглэхийг оролдох түүнийг хараад Молигийн сэтгэл зүрх тэр чигээрээ өмрөн, зүсэгдэх шиг болно. 
-Ээж ээ. Өнөөдөр таны төрсөн өдөр шүү дээ. Би өглөө ахаас илгээмж авсан. Бас хөрш авгай Саул таньд бэлэг өгсөн. Та өдөржингөө унтсан болохоор би орой бэлгүүдийг чинь задлая гэж бодсон юм гэж Молиг хөгжилтэй өгүүлэхэд, 
Би унтаагүй ээ. Сэрүүн байсан. Юу боллоо гэж эх гомдоллоно. 
-Би таныг унтаж байна л гэж бодсон юм. За яах вэ? Унтаагүй бол унтаагүй л биз. Гэхдээ орой задалбал гоё ш дээ. 
-Ах чинь ирэх болоогүй л юм байх даа. Бас л нөгөө гэрийн шаахайгаа л явуулаа биз. Ноднингийнх шиг цэнхэр өнгөтэй. Ингэхэд намайг яагаад цэнхэр өнгөнд дуртай гэж боддог байна аа гэж эх уцаарлана. 
-Та өөрөө л ахыг гадагшаа явдаг тэр жил нэг их сайхан цэнхэр шаахайтай болохсон гэж ярьдаг байсан ш дээ. Мартчихаа юу… 
-Мартчихаа юу гэнэ шүү гэж уцаарласнаа, 
-Тэр жил цэнхэр өнгө сайхан байсан шүү. Бүтэн зуны турш тэнгис ч, тэнгэр ч тийм нэг… их гоё цэнхэр өнгөтэй байж билээ. Чи ойлгож байна уу. Нэг тийм гоё. Сайхан цэнхэр өнгө гэж эх шүүрсч алдан бодолхийлснээ дорхноо урам нь хугарч, 
-Гэхдээ энэ чинь намайг цэнхэр өнгөнд дуртай, тэр тусмаа ийм цэнхэр шаахайнд үргэлж дуртай гэсэн үг биш шүү дээ. Надад тавын таван ширхэг цоо шинэхэнээрээ… Бүр тав шүү. Одоо энүүнтэй зургаан ширхэг болох юм байна л даа. Шаахайнууд, шаахайнууд… Энэ чинь… Нэг л биш шүү гэж гомдоллоо. 
Моли эхийгээ өндийлгөн түшиж суугаад аягатай эмийн ханднаас халбагадан уулгангаа, 
-Би Саул ахад захиа бичнэ ээ. Дахиад тийм шаахай битгий явуулж бай. Ээж дургүй байна. Өөр ямар нэгэн гоё, сайхан зүйл явуулж бай гэж бичнэ. Ээж ээ. Ингэхэд та юунд хамгийн дуртай билээ. Аан… гэж асуухад, 
-Чи ноднин, уржнан ч ингэж бичээ л биз дээ. Тэгээд яалаа. Дахиад л шаахай. Дахиад л цэнхэр шаахайнууд гэж аанай л бас бухимдав. 
-Ах байнга л хаягаа солиод байгаа болохоор захиа маань олж очихгүй л юм байна шүү дээ. Ээж минь. Сая л гэхэд хэмээснээ хажуу дахь ширтэн дээрээсээ илгээмжтэй хайрцгийг авч хаягыг нь унших гэтэл эх туниа муутай гараараа түлхэн, 
-Боль цаашаа. Чи ч одоо түүнд битгий бич. Хэрэггүй… гэж унтууцав. Эхийгээ ингэж зөрүүдлээд эхлэхээр бие нь муудахыг анддаггүй Моли хэсэг зуур дуугаа хураав. 
-Хөрш авгай юу явуулаав гэж эх гэнэтхэн асуув. 
-Нөгөө юу… за одоохон хараад орхиё гэж Молиг сандрахад эх жигшсэн байртай хорсолтойёо ширтэн, 
-Боль, боль. Харахыг ч хүсэхгүй байна. Нөгөө л шилэн сувсан зүүлт биз. Зүүлтнүүд нь зах дээр гүйлгээ муутай байгаа юм байлгүй. Тийм юмыг ер нь хэн авах вэ? Дээ гэж уцаарлав. Моли хариу дуугарсангүй. Бачимдсан эх цааш нь үглэн, 
-Бас нэг цэцгийн баглаа байгаа биз. Нөгөө Төгөлтийн гудамжны цэцгийн мандлаас тайрсан багваахай цэцэг л байж таарна. Тэр чинь дандаа тэндээс тайрдаг юм. Олон хавар нэгэндээ гэж нэг л өдөр цэцэрлэгчид баригдана даа. Баригдаж байгаа л даа. Даанч ов живтэй амьтан чинь аргалж дөнгөж байгаа биз гэлээ. 
-Та юунд ингэж уцаарлаж байдаг юм бэ? Таны бодсончлон тийм юм юу гэж хийх вэ дээ. Сайн сайхныг ерөөж байгаа хүний сэтгэлийн л бэлэг шүү дээ. Энэ чинь муу шүү гэж моли тэсгэлгүй дуу алдахад, 
-Муу гэнэ шүү. Тэгээд би тэр шилэн сувсанд нь ноднингийнх шиг хэвтэртээ боомилуулчихаад, авчирсан цэцгийг нь гартаа атгаад үхэх болж байна уу? Муу хүн бол муу хүн л байдаг юм гэж цухалдана. 
Моли ширээн дээрх бэлгүүдийг дуугүйхэн хамт тэврээд өрөөнөөс гарлаа. Эх бухимдсандаа адар таг гөлрөн хэвтэв. 
Төдөлгүй тэрбээр зэргэлдээх өрөөнөөс уруу доройхон орж ирснээ царайгаа аль болох хөгжилтэй болгохыг хичээн хүчээр шахуу хамар дороо гунганан инээмсэглэн, 
-Ингээд гүйцээ. Бүгдийг нь нүдээс далд, чихнээс холд явуулчихлаа гэсээр дэргэд нь ирж суув. Эх охиныхоо толгойг тэврэн нүүр нүдгүй удтал энхрийлэн үнсэж, 
-Чи минь уйлаа юу даа. Нархан минь чинийхээ зүрхийг зүсчихлээ гэхэд Моли эхэр татан уйлав. 
-Хөгшин булай амьтан чинь гэрэл гэгээгээ гомдоочих гэж дээ. Охин минь битгий уйл. Чамайгаа ингэхлээр ижийнх нь зүрх урагдаад байх юм. Битгий уйл гэж эх өмөлзөн аргадахад бүсгүй нулимсаа арчин инээмсэглэн тэврээд, 
-Уйлахгүй ээ. Уйлахгүй. Ижий минь. Хоёулхнаа сайхан байна аа. Ахад дахиад захиа бичихгүй. Өөрөө л бичнэ биз. Хөрш авгайд бэлгийг нь буцаачихна. Би удахгүй илүү их мөнгө олдог ажил олж хийнэ ээ. Тэгээд мөнгөнөөсөө илүүчилж байгаад суралцана. Гоё гоё даашинз хийдэг хүн болно. Та харж л байгаарай гэж нүд нь гялалзан, амьсгаа давхцуулан байж ярихад эх нь толгой дохин, 
-Тэгэлгүй яах вэ дээ. Ямар үхэцгээсэн биш дээ. Чи минь тэгээд загвар зохиодог лут бүсгүй болох юм биз дээ. Зөв зөв. Ижий нь удахгүй эдгэрэхээрээ охиндоо туслана. Чамайг минь мундаг сайхан бүсгүй болчихоор манай энэ Ах дүүсийн гудамжныхны ёстой нүд нь орой дээрээ гарна даа гэж баясна. 
-Тэгнэ дээ. Ижий минь. Удахгүй гэж Моли хөөрөн өгүүлнэ. Гэрэл гэгээ дүүрэн ирээдүйн тухай эх охин хоёр удтал хөгжилтэй яриа дэлгэлээ. Хамаг л сайн сайхныг зөгнөн ярихдаа Молигийн царай улаа бутран, гар нь чичирхийлэн, нүд нь цогтой гялалзан байж ядталаа догдлон хөөрч байлаа. 
Эх охиныхоо духыг үнэрлэх зуураа, 
-Уг нь сайхан бөөрөлзөний чанамал идэхсэн. Ягаараад л хичнээн сайхан амттай гэж санана. Ах чинь их сайхан хийдэгсэн. Санаж байна уу? чи…
-Би таньд хийгээд өгье л дөө. Өнөөдөр чинь таны төрсөн өдөр. Бас хүсэл биелдэг баярын үдэш шүү дээ. Би шөнө ажлаасаа тарж ирэх замдаа мухлагаас бөөрөлзгөнө худалдаж авна. Тэгээд маш гоё бөөрөлзгөний чанамал хиймз. Ахынхаас хэдэн хувь илүү. Би сайн хийж чадна шүү. 
-Хэрэггүй дээ. Охин минь. Хэрэггүй. 
-Юун хэрэггүй гэж заавал хийнэ. Маш амттай. Салахын аргагүй гэж молиг шавдуулахад эх инээмсэглэн, 
-Тэг дээ, тэг. Үр минь… гэжэнхрийлэв. Эх санаа алдан адар ширтэн хэсэг зуур чимээгүй хэвтсэнээ, 
-Тийм шүү тийм. Өнөөдөр чинь хүсэл биелдэг шөнө. Энэ амьдралын олон хүсэл биелдэг шөнөөр би хүсэл мөрөөдлөө шивнэсэн дээ. Тэгээд аавыг чинь эхлээд олсон. Дараа нь ахыг чинь, бас чамайгаа олсон. Миний хүсэл намайг аз жаргалтай болгосон. Маш их аз жаргалыг өгсөн шүү. Харинэнэ шөнө би хүслээ шивнэмээр байвч гуйхгүй. Чамайг үлдээхийг хүсэхгүй байна. Үүнийг л ганцхан биш шүү. Цаг нь биш. Одоо л биш… хэмээн эрсхэн өгүүлэв. Моли үгийг нь тасалж зүрхэлсэнгүй. 
-Моли хонгорхон үр минь. Чи минь багадаа ямар хөөрхөн охин байсан гээ. Яг л үлгэрт гардаг дагинас шиг булбарай, хөөрхөн байж билээ. Аав чинь чамд минь их л хайртай байдагсан. Бид аз жаргалтай байсан. Ертөнцийн бүх алд эрдэнэсээр ч би тэр аз жаргалыг солихгүй. Охин минь чи сайн сонс. 
Аз жаргал дандаа удаан үргэлжилдэггүй юм. Хувь тавилан гэдэг аз жаргал, уйтгар гунигийг ээлжлүүлж байдаг юм. Хувь тавилан тэр л хатуу нүүрээ бидэнд гаргасан. Тэр аавыг чинь үгүй болгож, ахыг чинь төрсөн гэрээс нь дайжуулж, чи бид хоёрыг үлдээсэн. Гомдоллох огт хэрэггүй. Хүссэн ч эс хүссэн ч хувь тавилан бүхнийг өөрийнхөөрөө л шийддэг юм. 
Миний охинд аз жаргал ирнэ. Магадгүй маргааш ч юм бил үү. Аль эсвэл нэг хоёр жил, бүр арван жил ч хүлээж болох юм. Гэхдээ тэр ирнэ. Гол нь хүлээх л хэрэгтэй. Тийм ээ. Хүлээх л хэрэгтэй гэж эх хэлэв. Дахиад тэрбээр үг дуугарсангүй. Төдөлгүй тэр гүн нойрондоо автан амгалан нойрслоо. Моли эхийгээ сэрээхгүйг хичээн өрөөнөөс сэмхэн гарлаа. 
Үдшийн 21 цагийн төв талбайн хонх дуурьсахтай зэрэгцээд Моли гэрээсээ яаравчлан гарлаа. Хагас цагийн дараа гэхэд зоогийн газарт очсон бйх ёстой. Уг нь Моли өдрийн 10 цаг ажиллах ёстой ч өнөөдөр баярын өдөр тул нэмэлт цагаар ажиллана. Зоогийн газрын эзэн авхай Санура тогтсон цагаасаа ганц минут л хоцорвол цалин хөлснөөс даруй 2 цаг тасалсанд тоосон суутгадаг болохоор бүсгүй яаравчлахаас өөр замгүй.
Харанхуй гудамжаар шалбааг үсчүүлэн нүдэн баримжаагаар гүйх шахам явлаа. Хотын хамгийн бөглүүд тооцогдох энэ гудамжинд голдуу ядуус, амьдран суудаг бөгөөд элдэв дээдийн бүтэл зээхий хүмүүс байнга холхидог учраас үдэш орой Моли үүгээр явахаас үнхэлцгээ хагартал айна. Ядаж байхад хотын зүүн захаас бараг төв хүртлээ тасралтгүй үргэлжлэх урчаас зам урт. Хөлсний тэрэг байвч халаас байнга нимгэн явдаг бүсгүйн хувьд энэ нь хаалттай зүйл. Эргэж яаж ирнэ дээ гэхээс халшрах боловч одоохондоо энэ тухай санаа зовних эрт байна. Цагтаа багтаж ажилдаа очих нь л чухал. 
Өргөсч нарийсч басхүү өргөсөх гудамжны дагуух гэрлийн шон даган Моли байдгаараа түргэн түргэн алхална. Айж яарснаасаа болоод хөөрхий зүрх нь цээжиндээ багтаж ядан оволзож, амьсгаадах боловч алхаагаа сааруулсангүй. Танил хороолол, дэлгүүр, үйлчилгээний төвүүдийг ардаа орхин алхалсаар төдөлгүй төв гудамжинд хүрлээ. Гэнэт харанхуй булангаас нэгэн хүн гараас нь угзрахад моли золтой л ухаан балартан уначихсангүй. 
-Чи чинь яасан уддаг юм бэ? Хоцорлоо шүү дээ… гэх танил дуу гарахад Моли харанхуйд сайтар тогтон харвал Сэмүн зогсч байх нь тэр. 
-Муу тэнэг амьтан. Ямар их айлгав аа хэмээн моли бачимдан хашгирав. Залуу тэнэгдүүхэн алиалан инээж, 
-Ха ха… Аймхай ч амьтан бол доо. Би л байна шүү дээ. Чамайг хүлээгээд бүр осгохоо шахлаа. Уучлаарай… уучлаарай. Цочоосон бол хэмээн өгүүлэв. Айж цочсондоо одоо хүртэл хамаг бие нь чичирч байгаа ч ханьтай болсондоо бүсгүйн сэтгэл өег боллоо. Сэмүн замын турш элдвийг зогсоо чөлөөгүй чалчина. 
-Чи бид хоёр ч Санурад сайн тоосоо гөвүүлэх нь дээ гэж бодож байлаа шүү дээ. Тэр муу ямар бидний цусыг сорж ханах биш. Би чамайг яг энд л тосч байя гэж хүлээгээд л байдаг. Хүлээгээд л байдаг. Сүүлдээ зөрчихсөн юм болов уу? гэж бодлоо. Нээрээ ижийн чинь бие гайгүй юу. Би чацарганы тос, зуун настын шүүс авсан. Ходоодны шархтай хүнд сайн юм гэнэ лээ. Би очиж байгаад өгнө өө… гэхэд моли, 
-Баярлалаа чамд. Чи дандаа надад тусалж явах юм даа. Ээж сайн байгаа. Унтуулчихаад л гүйчихлээ. 
-Би орой ажил тарахаар чамайг хүргэж өгнө өө. Танай тийшээ их эвгүй, харанхуй юм билээ. 
-Харин тийм ээ. Харанхуй бөглүү, бас янз янзын эвгүй хүмүүс их холхино ш дээ. Би чамд гоё хоол хийж өгнө өө. Өнөөдөр ээжийн төрсөн өдөр. Эртхэн тарвал сайхан тэмдэглэнэ ээ. За юу… 
-Тэгье, тэгье. Надад ямар гэр лүүгээ яарч сандрах хэрэг байх биш гэж хөгжилтэй өгүүлцгээн алхлав. 
Моли Сэмүн хоёр ажил эхлэхээс таван минутын өмнө “Натюрморт” зоогийн газрын хаалгаар орж явчихав. Санура авхай зан ааш сайтай угтав. Арга ч үгүй биз. Хотын дээдсүүдийн цэнгүүний захиалга авсан юм чинь. Танил талтай болж, овоохон ашиг орлого цуглуулах боломж гарч бйгаа гэсэн үг. “Натюморт” зоогийн газрын тогоочид хийгээд зөөгч үйлчлэгч нар энэ шөнө хотын дэд захирагчийнд болох цэнгүүнд үйлчлэхээр удалгүй явцгаалаа. Зочдыг хотын төвд болох баярын багт наадмаас ирэхээс өмнө зоогийн ширээ бэлэн байх ёстой. Дэд захирагчийн дөрвөн давхар гайхамшигт харш өргөөний хашаанд ормогцоо л Моли уулга алдан бишрэв. 
Лужир том хээнцэр баганууд бүхий нарийн уран чамин харшийн цэлгэр уудам цонхнууд цөм алтадсан угалзан хээ бүхий хүрээтэй агаад цагаан гантигин мансардны оройг хөвүүлэн өнгө өнгийн тансаг гэрлэн чимэглэл өлгөжээ. Өмнөх талбай тэр чигээрээ цагаан боржин чулуугаар дэвсэгдэж, нисч буй ангелийн баримлын бүрээнээс ус олгойдсон бяцхан цөөрөм бүхий усар оргилууртай аж. Цөөрмийн мандлаас толгойгоо цухуйлган буй гоёмсог чулуун загасны амнаас мөн ус олгойдох нь гайхалтай. Анх удаа л ийм тансаг хээнцрийг харж буй Молигийн хувьд энэ бүхэн үнэхээр гайхамшигтай ер бусын сэтгэгдэл төрүүлнэ. 
Харшийн дотоод байдал гаднахаасаа ч илүү тансаг чамин аж. Асар том уудам зочдын өрөө. Тасалгаанууд бүхий дээд давхрууд руугаа хандсан өргөн гантиган шат, тэртээ дээрх адарт нь дүүжилсэн болор унжлагууд бүхий асар том гэрлийн бүрхүүл, хамба хилэн ханыг нь Рембрандт, Ян Вермеер, Рафаэлийн маш сайн хуулбар зургууд чимжээ. 
-Залхуу амьтан минь юугаа хийгээд байгаа юм бэ? гэж Санура авгайн зандчих хүртэл Моли хэсэг зуур гайхан алмайрчээ. Харшид зочдыг угтах ажил ид ундарч байлаа. Хөгжимчид тусгайлан зассан тавцан дээр хөгжмийн зэмсгийнхээ хөг аяыг тохируулан, зарц үйлчлэгчид танхимд зассан урт ширээн дээр элдэв дээдийн тансаг идээ будаа өрөн өөд уруугүй гүйлдэнэ. 
 Хэдхэн мөчийн дараа гэхэд Моли, Сэмүн тэргүүтэй “Нотюморт”-ын үйлчлэгчид тэдний дунд орон янз бүрийн хоол дарс зөөж гүйлдэж эхэллээ. Гэрийн эзэн эзэгтэй нар огт үзэгдсэнгүй. Харшийн даамал, эзэгтэй нар бүх ажлыг зааж зөвлөн, аль болох түргэлэхийг үйлчлэгч нарт өндөр дуугаар хашгичин шавдуулна. 
Цагийн зүү 24-ийг зааж, хонх 24-нтөө дэлдэгдэн. 24-нтөө их буугийн буудлага буудахтай зэрэгцээд цэнгүүний бүх бэлтгэл ажил хангагдлаа. Харшийн даамал цэнгүүнд үйлчлэх бүх зөөгч үйлчлэгч нарын хувцас хунар хэр жигдэрснийг шалган, зочидтой хэрхэн зөв зохистой харилцах талаар товчхон зөвлөмж өглөө. Ялангуяа ийм цэнгүүнд анх удаагаа үйлчилж байгаа туршлагагүй үйлчлэгч, зөөгчид маш анхааралтай байхыг захихаа ч мартсангүй. Даамлын үзлэгийн дараа Санура авгай Сэмүн, Моли хоёрыг сэм дуудан,
-За та хоёр хичээнэ шүү. Маш хариуцлагатай үе шүү. Зочид юу хэлнэ. Тэр бүхнийг нь биелүүл. Их цэнгүүний дараа хэдхэн түшмэд үлдэж үргэлжлүүлэн цэнгэнэ. Азтай нь бид тэдэнд үйлчлэхээр сонгогдсон. Ойлгож байна уу? Хичээж л үзээрэй. Алдаа гаргавал юу болохыг та хоёр ухаарч байгаа биз дээ гэж загнах зөвлөхийн дундуур хэлэв. 
Зочдыг иртэл зөөгч үйлчлэгчдэд хэсэг зуур амсхийх боломж олдлоо. Моли харшийн бөмбөгөр адарт зурагдсан үүлэн цэнхэр огторгуйд элин халин нисч буй цагаан тогорууг шимтэн харж зогслоо. 
-Тансаг амьдрах юм аа. Хаалганы бариулууд нь алт гээч… хэмээн Сэмүнийг хэлэхэд Моли түүн рүү гайхан хараад, 
-Алт гэнэ ээ… гэж уулга алдав. 
-Цэвэр шижир алт биш л дээ. Гэхдээ алтан шармал. Шармал ч гэсэн ойгүй их үнэтэй дээ. Хүн ингэж сайхан амьдарч бас л чаддаг л юм байна гэж Сэмүн атаархангуй дуугарав. Моли эргэн тойрныхоо чамин тансагыг сонирхох сонирхол нь буурч, 
-За тэр ч яах вэ? Цэнгүүн хэдэн цаг үргэлжлэх бол. Битгий л оройтоосой доо. Чи ямар нэгэн зүйл мэдэж чадав уу гэхэд,
-Мэдэхгүй ээ. Лав л үүр цайтал үргэлжлэх байх шүү. албан ёсны арга хэмжээ нь хоёроос гурван цаг. Тэгээд дараа нь дэд захирагчийн ойр дотнхыхны зугаа цэнгэлийг тооцох юм бол өглөө бараг болно доо. Өглөө гэхэд чи бид хоёр хөл дээрээ тогтож ядталаа ядарсан байна биз. 
-Би уг нь шөнө дундын алдад гэртээ очих учиртай юмсан. Ижийнхээ төрсөн өдрийг… гэж Молиг хэлж дуусаагүй байтал харшийн даамлын, 
-Түргэлээрэй. Зочид ирж байна. Угтахад бэлдээрэй… гэх дуун хадав. Хоромхон зуурт бүх л үйлчлэгч зөөгчид тус тусын байраа эзэллээ. Өндөр туранхай дэд захирагч залуухан үзэсгэлэнт гэргийтэйгээ хотын захирагч бүдүүн шар эрийн хамт орж ирлээ. Араас нь төв банкны ерөнхийлөгч, татварын албаны дарга, хотын салбар нэгж агентлагуудын дарга нар гэргий нарын хамтаар явна. Бизнесменүүд, соёл урлагийн алдартнууд гээд л олон зочид ар араасаа хөвөрнө. 
Танхимд сонгодог хөгжмийн намуухан аяз эгшиглэн зочид суудлаа эзлэн сууцгааж, элэгсэг ёсорхуу яриа дэлгэцгээлээ. Цэнгүүн уламжлал ёсоор хотын захирагчийн товчхон үг хэлснээр эхлэв. Нөгөө л албаны хуурай үгсээр бүгдэд нь амжилт хүсч, хүсэл нь биелэхийг тэрбээр ерөөн хундага өргөв. Хүмүүс алга ташин талархаж, 
-Ерөөлөөр болтугай хэмээн хашгиралдлаа. Харин татварын албаны даргын бүх хатагтай нарт хандсан эелдэг үг хүмүүст ихэд таалагдаж, ялангуяа хотын дэд захирагчийн харш өргөөг магтсан магтаал үг тамшаалдан, шинэ өргөөнийх нь мялаалгад хувиасаа бадмаараг шигтгээтэй алтан дуулга бэлэглэхээ амалсан нь зочдын хөөрсөн сэтгэлийг доргиож орхив. 
Зочид ээлж дараалан дэд захирагчид талархсанаа илэрхийлж, бэлэг сэлт амласан үг хэлэн хэсэгтээ л сунжирцгаалаа. Дараа нь урлагийн алдартнууд шилмэл тоглолтоо сонирхуулж, цэнгүүн хавтгайрлаа. 
Моли, Сэмүн хоёрт амсхийх ч чөлөө гарсангүй. Тэнд ч нэг хатагтайд дарс хундаглаж, энд ч нэг ноёнтонд зууш зөөн гүйнэ. Цэнгүүн гайхалтай нүсэр, тансаг болж шөнө дунд хүртэл үргэлжлэв. Ирсэн зчдын дийлэнх нь уван цуван явсаар эцэст нь цэнгүүнийг өндөрлөхөд зочид бараг бүгдээрээ явцгаалаа. 
Дэд захирагчийн ойр дотны хүрээлэл болох цөөн хэдэн хатагтай ноёд харшийн дээд давхар дахь мансарданд тухлацгаажээ. Зочдын дунд Молийн зүс таних Ах дүүсийн дүүргийн захирагч Больвар цэнгэлдэх хүрээлэнгийн захирагч Шимэл, Соёлын газрын дэс түшмэл Вергель нар гэргийн хамт болоод хотын Хяналт шалгалтын албаны захирал Маузе, Загварын ордны ерөнхийлөгч Гуян хатагтай нар байлаа. Үүнээс гадна дэд захирагчийн хүү сүүлийн үед худалдаа арилжаанд ихээхэн одтой гэгдэх болсон Жунир хэдэн найзуудынхаа хамт үлджээ. 
Эрчүүд нэг ширээ тойрон сууцгааж хөзөр тоглох зуураа ажил хэргийн яриа дэлгэж байсан бол хатагтай нар зэргэлдээх ширээнд тухлан дарс шимж эцэс төгсгөлгүй элдвийг ярилцана. Зөөгч, үйлчлэгчдийн дийлэнх нь явцгаасан болохоор зочдын ая тухыг Натюрмортынхон хангаж байв. 
Соёлын газрын дэс түшмэл Вергель оргилуун дарсны хундага жингэнүүлэн олны анхаарлыг өөртөө хандуулаад, 
-Эрхэм хүндэт, хатагтай ноёд оо Траука… бульда… Траука бульда хэмээн хашгирав. Зочид алга ташин, 
-Траука бульда… Траука бульда хэмээн хоолой нийлүүлэн хашгиралдав. 
-Траука бульда гэж юу юм бэ? гэж Молиг Сэмүнээс сэмхэн асуухад, 
-Эртний оцлайкчуудын тоглодог байсан тоглоом. Хүсэл биелдэг шөнө заавал энэ тоглоомоор тоглодог байсан юм гэдэг. Бүх эрчүүд энэ тоглоомд оролцдог. Бүсгүйчүүд эрчүүдийнхээ чихэнд хүслээ шивнэдэг. Тэгээд эрчүүд Траука бульда гэдэг тоглоомоор тоглож эхэлнэ. Эрчүүд тус бүр арван чулуу атгаад гэхэд Моли, 
-Чулуу таалцах уу. Чулуу таалцаж тоглохыг Траука бульда гэдэг юм уу. Сэмүн хэсэг бодолхийлснээ, 
-Ерөнхийдөө тоглоомын зарчим нь тийм. Гэхдээ эд нар чулууг хөзрөөр орлуулж тоглодог юм. Хөзөр бүр өөрийн тоотой. Нэг нэгнийхээ гартаа атгасан хөзрийн тоог нөгөө тоглогч нь таана. Нэг тоглолтоос нэг нь гарсаар эцэст нь хоёр тоглогч үлдэж хожилцсноор тоглоомд тавигдсан бүх бооцоог авдаг. Маш их мөнгө бооцоонд аваад зогсохгүй, хожигчийн хүсэл бусдаасаа түрүүнд биелдэг юм. Сонирхолтой байгаа биз гэхэд Молигийн нүд нь сэргэж, 
-Нөгөө бүсгүйчүүдийн шивнэсэн хүсэл ч биелэх үү. 
-Тэгэлгүй яах вэ дээ. Хамтдаа биелдэг гэсэн. Гэхдээ би Траука бульдагаар өмнө нь нэг их олон тоглож байгаагүй. Тоглосон ч хожиж байгаагүй. Хэцүү юм билээ. 
-Траука бульда гэдэг чинь яг юу гэсэн утгатай үг вэ? Сэмүн ээ.
-Хүмүүсийн ярих нь оцлайкчууд тоонолжилж зүссэн гишүүг ингэж нэрлэдэг байсан гэдэг юм билээ. Хэрээний сарвуу шиг тоонолжилж зүссэн гишүү амархан авалцаж ямар ч түүдгийг хялбархан ноцоодог гэдэг юм билээ. Бас яг ийм нэртэй цагаан шүхэр цэцэг их тайгад ургадаг юм билээ. Оцлайк хэлээр бол хүсэл биелүүлэгч цэцэг гэсэн утгатай… 
-Сонин юм аа. Гэхдээ оцлайкчууд энд ямар хамаатай юм бэ? Сэмүн доогтой инээмсэглэн, 
-Тэд нар чинь энэ тэнгисийн эрэг дээр биднээс өмнө амьдарч байсан хүмүүс шүү дээ. Одоо байхгүй л дээ. Үгүй ээ. Чи ингэхэд энэ тухай сонсч байгаагүй юм уу гэхэд Моли дуугүйхэн толгой сэгсэрлээ. Зочин эрчүүд тоглоомын том дугуй ширээний ард сууцгаажээ. Эрчүүдийн ард бүсгүйчүүд зогсоод чихэнд нь хүслээ шивнэн хөгжилдөнө. 
-Ноёд оо. Хатагтай нар аа. Траука бульда эхэллээ. Ганц … ердөө ганцхан ялагч тодорно. Ирэх жил ялагчийн жил байх болно. Өнгөрсөн жил дэд захирагч ялагч болсон. Та нар хар л даа. Хичнээн гайхалтай, сүр хүчтэй тансаг шилтгээнтэй болсныг… гэж хотын дэд захирагчийн зүг хүндэтгэлтэйгээр зохиход цаадах нь, 
-Тийм шүү. Эрхэмүүд ээ. Миний хүсэл биелсэн шүү. Бүр зуун хувь гэж хөгжилтэйгөөр өгүүлэв. 
-За тэр харав уу. Гайхалтай байгаа биз. Уржнан жил ноён Шимэл, тэдний өмнөх жил миний гээд л. Цөм биелцгээсэн. Харин энэ жил хэнийх нь вэ? гэж баясгалантайгаар зарлахдаа зөөгч үйлчлэгчдийн дунд зогсоо Сэмүнийг сая нэг анзаарч, 
-Эрхэмүүд ээ. Энэ чинь юу болж байна аа. Нэг жентемен гадна үлдчихэж. Ингэж болохгүй шүү дээ гэж тоглоом шоглоомын зуурт гонгинов. Зочид бүгд Сэмүнийг эргэн харцгаахад түүний царай байдгаараа минчийн улайж, 
-Үгүй ээ, Эрхэм ээ. Би … ий гэж ээрч түгдрэн мунгинав. 

-Юу гэсэн үг вэ? Энэ чинь тэгвэл Траука бульда биш болно. Энэ эрхмийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлж ширээнд суулгая. Зөв биз дээ. Ноёд хатагтай нар аа гэж Вергель хашгирахад цөм дэмжин, 
-Уухай. Зөв өө зөв. Түүнийг нааш нь суулгая. Тоглог л дээ хэмээн хашгирцгаав. Орох байх газраа олж ядан ичингүйрсэн Сэмүний араас Санура авхай, 
-Эрхмүүд ширээндээ урьж байна. Очооч. Тогло… гэж нудрав. Сэмүн зориг итгэл муутайхан халгаж ядан ширээнд суулаа. 
-Бүсгүй нь хаа байна. Хүсэл шивнэх бүсгүй нь хаа байна гэж Цэнгэлдэх хүрээлэнгийн захирал Шимэл ширээний нөгөө булангаас хашгирав. Санаа нь зовниж, ичингүйрсэндээ зүрх нь хүчтэй цохилж, гар хөл нь чичрэн салгалж байсан ч Сэмүн зориглон босоод Моли руу дөхөн гараас нь атгаж ширээн дээрээ эргэн суув. Моли бүр мэгдэж сандарч гүйцээд байлаа. Царай нь хувхай цайж, өлмий дээрээ тогтож ядан ганхах түүнийг нэг л үлээхэд уначихмаар харагдана. Зочид байдгаараа хашгиралдан инээлдэж, 
-Хүслээ хэл. Хүслээ хэлээч гэлцэнэ. Моли гэнэтхэн Сэмүний чихэнд нэг зүйл шивнэснээ ухасхийн гүйж өрөөнөөс гарлаа. Вергель хүмүүсийн дуу чимээг намжаан, 
-Траука бульда. Жинхэнэ ёсоор эхэллээ. Ноёдод хөзрөө тарааж эхлэе. Тараагаарай… гэлээ. 
Вергелийн гараас алиа салбадайн зурагтай нимгэн хулдаасан хөзөр ширээн дээгүүр гулсан тоглогч бүхний өмнө хүрнэ. Эрчүүд гартаа гурав гурван хөзөр атгасны дараа дэд захирагчийн хүү Жунираас эхлэн дурын гурван оролцогчийн хөзрийн нийлбэрийг тааж эхэллээ. Жунир хөгжилтэйгөөр, 
-Вергель гуай. Нэг тоо, хоёр хүн хөзөр. Та ч хэдийнээ ноён атгасан байгаа. Боолгүй ноён хаанаас байх вэ? Тийм ээ. 18-16-д… Вергель хөзрийнхөө захыг имрэн доогтой инээмсэглэн, 
-Тоон хөрөнгө ч надад хэрэгтэй шүү. Мэдээж… гэж дахин хөзрөө харснаа, 
-Аа золиг гэж олоод буудчихлаа шүү. Та ч сүрхий хүн юмаа. Гэхдээ боол нь ноёнд бус цэцэг цэрвүү шиг хатан байж ээ хэмээн хөзрөө дэлгэв. Дөрвөлжингийн арав, цэцгийн боол цэцгийн хатны багц харагдана. Жунир тааламжтай инээмсэглээд, 
-Эрхмүүд ээ. Зөвхөн аз шүү дээ… гэснээ дэргэдээ суугаа найз залуудаа хандан, 
-Сальер… Чи одоо өнгөрчээ. Хоёр арав нэг хүний багц. 22-24-д. Дэлгэ л дээ. Зоригтой шатаж үхнэ шүү. Гомдолгүй анд минь гэж дал мөрөө алгадахад мөнөөх эр, хөзрөө ч харалгүй, 
-Бурхан минь. Чи чинь нэвт хардаг нүдтэй болчихоо юу. Аз нь алгандаа биш нүдэндээ багтах юм аа. Бууж өглөө. Гил, бундангийн арав, гилийн хатантай гээд хөзрөө дэлгэв. Жунир хоёр дахь найз Чаныхаа хоёр ноён, тамга бүхий багцыг ч зөв таалаа. Хатагтай нар азтайг нь шагшин магтаж шуугилдана. 
Одоо дүүргийн захирагч Больварын ээлж. Найман тоглогчоос гурав нь хөзрөө таалгуулж тоглоомоос чөлөөлөгдсөн тул таван тоглогчоос сонгосон гурвынхаа хөзрийн тоог гурван тооны зөрүүтэйгээр таах учиртай. Тэр эхлээд дэд захирагчийг тоглож таасан боловч амжилт олсонгүй. Дараа нь Жунирийг товлосон ч мөн л бүдрэв. Эцсийн удаад Шимэлийн хөзрийн нийлбэрийг арайхийн таалаа. Вергель тоглоомыг таслан, 
-Эхний хоёр хүний тоглолт дууслаа. Ноёд оо. Одоо бооцоогоо тавьцгаана уу гэлээ. Тоглогчид дуулгавартайгаар алтан гинж, цаг, эрдэнийн чулуун шигтгээтэй зангианы хавчаар, алмаазан хошуутай үзэг гэхчлэн өөрт нь байгаа их л үнэ цэнэтэй гэсэн эдлэлээ ширээний төвд овоолов. Ганц Сэмүнд л тавих зүйл байсангүй. Бооцооны тэрхүү эдлэл хэрэглэлийг хараад Сэмүн цочирдон ичив. Халаасаа хичнээн ухаад ч гуравхан зоосноос өөр юу ч гарсангүй. Цаг ч, үзэг ч, бөгж ч түүнд байхгүй. Аргаа барахдаа зангианыхаа шармал хавчаарыг харан суув. 
-Чи арай наад гуулин хавчаараа бооцоолох гэж байгаа юм биш биз дээ гэж тэмээлзгэнэ шиг туранхай Чаныг егөөдөхөд Сэмүн, 
-Үгүй ээ. Эрхмүүд ээ… Тэгээд ч энэ минийх биш албаных л даа. Албаны гэж… манай Натюрмортын өмч л дөө… гэж хариултал ширээний нөгөө талаас Больвар, 
-Ха ха… Тэгж л таарах вий. Албаны гэнэ ээ. Албаны амины зүйлийг сайн ялгадаг хүү байна. Бас л үнэлүүштэй чанар шүү… гэж шоолон хөхрөв. 
-Эрхэм ээ. Би байгаа гурван зоосоо бооцоонд тавьж болохсон болов уу. Аль эсвэл тоглоомоос гаръя гэтэл Вергель ярвайн, 
-Бид мөнгөөр бооцоолдоггүй. Тоглоом нэгэнт л эхэлсэн бол тоглогчдоос нэгийг нь хасахгүй. Хожигдож л энэ тоглоомоос гарах болно… гэхэд Жунир, 
-Айж ичсэнээсээ болж ухаан балартан унах юм уу, аль эсвэл бүр мажийж орхивол тоглоомоос гарч болно гэж тавлан мушилзав. Зочид Сэмүнийг шоолон инээлдэнэ. Гутаагдан доромжлогдож үйлээ үзэн суугаа Сэмүнийг хараад Моли тэссэнгүй. Хүзүүн дэх сувда зүүлтээ тайлан гартаа атгаад шууд ширээнд хүрч, 
-Уучлаарай. Энэ болох болов уу гэж дорой дуугаар хэлэв. Зочид цөм чимээгүй болж гайхацгаав. Маузе хатагтай дуу алдан, 
-Цэвэр сувд байна шүү дээ хэмээн зүүлтийг эргүүлэн тойруулан харлаа. Чан мөнөөх л хоржоонтойгоор 
-Бас л албаны… гэж мушилзахад Моли дорой дуугаар, 
-Биш ээ. Эрхэм ээ. Ээж минь надад өгсөн юм. Миний юм гэж арайхийн дуугарав.. 
-Чи тэгээд энэ залуу хүүд өгч болох юм уу. Үнэтэй цайтай зүйлээрээ ингэж тоглох ч дээ гэж Вергелийг болгоомжлоход, 
-Надад гомдох зүйл байхгүй. Бид найз нөхөд гэж хэлээд Моли бөхөлзсөөр арагш ухрав. Сэмүний царай улайн байдгаараа чичирч байсан ч зориглон тоглохоор шийдэв. 
Траука бульда туйлын ширүүн өрсөлдөөнтэй үргэлжилж байлаа. Сэмүний хувьд энэ тоглоомд үнэхээр аз нь гийжээ. Гурван ч ээлжийн тоглолтдоо ганцаас бусад хөзрийг таав. Эцсийн эцэст цэнгэлдэх хүрээлэнгийн захирал Шимэн, Жунир, Сэмүн гурав үлдэн бусад нь ялагдал хүлээв. 
Траука бульда хэний ялалтаар өнгөрлөх бол гэдэг зочид төдийгүй Санура авхай зөөгч үйлчлэгчдийн сонирхлыг үлэмж ихээр татаж байв. Цөм амьсгаа даран гурван тоглогчдын үйл хөдлөл бүхнийг нүд салгалгүй ширтэнэ. Шимэл Жунирын хөзрийг тааж, Сэмүний хөзөр дээр бүдэрлээ. Одоо түүнд найдвар нэгэнт үгүй болжээ. Өрсөлдөгч хоёр нь бүгдийг нь тааж чадахгүй бол тоглоомд тэмцээний найдвар байна гэсэн үг. Гэвч ийм боломж бараг байхгүй гэдэг нь өмнөх тоглолтын үеүдээс тодорхой харагдсан. Гэвч тэр л итгэл найдварт Шимэл автжээ. 
Одоо Сэмүний ээлж. Алдаж хэлбэл хожигдоно. Хайртай бүсгүйнхээ сүүлчийн өв хөрөнгийг алдана. Үгүй бол бүхнийг хожиж нэр төрөө цэвэр авч үлдэнэ. Гэвч Сэмүн муугаа үзүүлэхийг хүсэхгүй байлаа. Догдолж чичирсэн хуруугаараа хоолойнхоо захыг султган тайвнаар Шимэл рүү хандан, 
-Эрхэм ээ. Би 6-8 гэж хэлмээр байна. 6-8… гэж өгүүлэв. Больвар тэндээс духаа алгадан шогширч, 
-Өө мал. Дан хүн хөзөр тэгээд хатан, боолын цуглуулга байна гэж яаж санаа вэ, Ёстой тэнэг юм даа чи… гэж хашгичихад Шимэлийн царай хувхай цайн, 
-Чөтгөр ав гэж шивнээд хөзрөө дэлгэн ширээн дээр шидэв. Бундын хатан, гил цэцгийн боол харагдана. 
-Нийлбэр нь 7 шүү. Гайхалтай гэж Гуян хатагтай уулга алдав. Сэмүн догдолж байгаа хэдий ч тайвнаар Жунир луу шитэн, 
-Эрхэм ээ. 19… гэв. Жунир гайхан, 
-Юу гэнэ ээ. Ганцхан тоо юу гэхэд, 
-Тийм ээ. 19 гэж Сэмүн хэлэв. Жунир царай нь хувьсхийн ширээ шааж, 
-Чөтгөрийн хүү чинь азтай юм гээч гээд хөзрөө шидчихэв. Гилийн тамга гилийн ноён, бундын хатан дэлгэгдлээ. Хүмүүс уулга алдан гайхацгаана. Хөзөр холигдож дахиад л Сэмүн, Шимэл, Жунир гурвын өмнө гурав гурван хөзөр тараагдав. 
Сэмүн өмнөх хөзрөө сөхөж харсангүй. Жунир тамхи баагиулан Шимэлийг ширтэн сууснаа, 
-21-23 луу… гэлээ. Шимэл хөзрөө дэлгэр гараа алдлан, 
-Хүү минь таны хожил. Би бууж өглөө. Янз нь би ирэх жил жаахан аз муутай байх бололтой гэв. Хүмүүсийн анхаарал Жунир, Сэмүн хоёр дээр төвлөрчээ. Хэрвээ яг одоо Жунир алдвал тоглоом төгсөнө.

Үргэлжлэл бий... 

ТРАУКА БУЛЬДА 
/ТУУЖ/

Үргэлжлэл...

Сэмүн болгоомжтойгоор хөзрөө сөхөн харлаа. Хоёр тамга нэг боол. Жунир дарс шимэн хурц ширүүнээр өрөсдөх мэт ширтэн удтал суулаа. Ширээ товших түүний хуруунууд зүрхийг нь урж тасчих Сэмүнд санагдана. Жунир маш тайван байж их л болгоомжтойгоор, 
-Найз бүсгүй чинь их хөөрхөн юм. Хээнцэр, дур булаам, зугаа цэнгэлд тохирохгүй даруухан, нүдэнд дулаахан юм гэхэд Сэмүний дургүй хүрч хөмсгөө атируулан эгдүүцэхэд, 
-Залуу минь дээ. Бүү уурла. Надад таны бүсгүй шиг бүсгүйчүүд таалагддаггүй юм. Тайван байж үз гэв. 
-Та хөзрөө таана уу гэж Сэмүнийг хэлэхэд тэрбээр, 
-Өө уучлаарай. Таныг ийм хүчтэй өрсөлдөгч гэдгийг мэдээгүй болохоор жаахан ойртож сонирхмоор санагдаад л… гэснээ дахин бодлогширч сууснаа зальжнаар инээмсэглэн,
-Дөрвөлжингийн тамга. Өөртөө итгэлтэй, шударга гэнэн бас бага зэрэг гунигтай. Таны бэлэгдэл. Хоёрдахь нь хэмээгээд долоовор хуруугаа уруулдаа ойртуулан, 
-Ирээдүй шиг ойлгомжгүй учир холбоо. Шалтгаан ба үр дагавар бүхий эцэс төгсгөлгүй мэт үргэлжлэх гинжин хэлхээ. Цэцгийн тамганы бэлгэдэл шүү дээ. Магадгүй чи үүнийг туулж өнгөрүүлэх байх аль эсвэл туулж яваа ч юм бил үү. Дөрвөлжин цэцгийн хаан минь сүүлчийн дүр төрх чинь харц ядуус. Боол шүү дээ гэлээ. Сэмүний гар хөлийнх нь хуруунаас эхлэн хүйт дааж тэр дорхноо царцаж хөших шиг болов. Нүд нь харанхуйлан чих шуугиж эргэн тойрон дайвалзах үесд, 
-Залуу минь. Яг хорин дөрөв. Энэ бол чиний нас шүү дээ гэх Жунирын дуу алсран замхрана. Тэр итгэл муутайгаар гартаа хөлөртөл атгасан хөзрийнхөө эхнийхийг нээв.  
Дөрвөлжингийн тамга. 
Хүмүүс шуугилдаж эхлэв. Жунирын нүүрэнд ямар ч сэтгэлийн хөдөлгөөн эс илэрнэ. Сэмүн хоёрдахь хөзрийг дэлгэв. Хүмүүс уулга алдан шагшралдах нь сонстоно. 
-Бурхан минь. Энэ чинь цэцгийн тамга байна шүү дээ гэж Шимэл хашгичина. Жунирын нүүр царайнд ямар ч өөрчлөлт гарсангүй. 
Бурхан минь боол шүү дээ боол хөзөр. Ингээд бүх зүйл дуусдаг байж хэмээн бодохтой зэрэг Сэмүний дээрээс тэнгэр нураад ирэх шиг боллоо. Чичирч салганасан гараараа арайхийн хөзрөө авч нүдээ анин эргүүллээ. 
-Энэнээс хойш бүх зүйл дууссан. Дууссан гэж Сэмүн гаслан харуусав. Хүмүүс түрүүчийнх шигээ уулга алдацгаасангүй. Сэмүн аажмаар нүдээ нээхэд хүн бүхэн түүн рүү гайхаж догдолсон харцаар харцгааж байлаа. Зориг муутайхан харцаа бууруултал ширээн дээрх дөрвөлжин, цэцгийн тамганы дэргэд бундангийн тамга байх нь тэр. Тэр нүдэндээ итгэсэнгүй. Дахин дахин нягтлан харвал яахын аргагүй бундангийн тамга байлаа… 
-Нөгөө боол хаачив аа. Осолтгүй хоёр тамга. Нэг боолтой байсан биш үү. Харсаар байтал боол хөзөр бундангийн тамга болно гэж байх уу хэмээн итгэж ядан өөрөөсөө дахин дахин асууж суулаа. Жунирын царай хувхай цайн, суудал дээрээ тогтож ядан чичирч байсан ч аль болох тайван байхыг хичээн, 
-Эрхэм ээ. Тэнд баяр хүргэе. Хэдийгээр ийм байх боломжгүй ч та яллаа. Баяр хүргэе гэж гар сунгахад алмайрч цочирдсон Сэмүн согтуу юм шиг гуйвлан ширээний араас өндийн гар барилаа. Дуугарах ч тэнхэл түүнд байсангүй. Баярлаж хөөрсөн хүмүүс шуугин хөөрч түүний гараас чанга атган баяр хүргэж байлаа. Вергель бооцооны эд зүйлсийг Сэмүний өмнө овоолж тавиад, 
-Залуу минь та жаахан ч гэсэн өв хөрөнгөтэй боллоо. Гэхдээ санаж яв. Энэ мөчөөс хойш та юу хүснэ. Тэр чинь биелнэ шүү. Би үүнийг өөрийн биеэрээ батална. Ганцхан итгэх л хэрэгтэй. За баяр хүргэе хэмээн гар барин нөхөрсгөөр тэвэрч, дал мөрийг нь алгадав. 
Моли хаалганы хажууд уруулаа химлэн, нүд дүүрэн нулимстай догдлон зогсч байхыг Сэмүн харлаа. Ширээн дээрх бооцооны эд зүйлсээс Молигийн зүүлтийг шүүрэн авч түүн рүү очоод, 
-Би хожсон шүү. Хожсон алдаагүй. Хараач энэ байна гэж зүүлтийг нь үзүүлэн, 
-Юунд уйлаа вэ? Хэрэггүй. Бүх зүйл дууссан гэж шивнэв. Моли тэсгэлгүй Сэмүнийг тэврэн,
-Тэнэг амьтан… Гэхдээ чи чадсан шүү. Чадсан гэж догдлон шивнэв. Хүмүүс хундага тулган хөгжилдөн түүний азтайг гайхан ярилцаж байхад Санура авхай бооцоонд хожсон эд зүйлсийг мөнгөн царан дээр ихэд хичээнгүйгээр нямбайлан хурааж зогслоо. 
Энэ үесд, 
-Ноёд хатагтай нар аа. Эрхмүүд ээ. Анхаарлаа түр нааш нь хандуулна уу… гэх Жунирийн дуу хадлаа. Хүмүүс дорноо л тэр зүг анхаарлаа хандуулан, түүний юу хэлэхийг хүлээн нам жим боллоо. Жунир хоёр гартаа хундагатай оргилуун дарс барин хүмүүсийн дундуур ихэд хөгжилтэй алхан Сэмүний дэргэд очоод, 
-Таны аз хийморийн төлөө хундага өргөхийг зөвшөөрнө үү хэмээгээд хундагатай оргилуун дарсаа Сэмүнд өгөөд хундага харшуулан тулган уулаа. Хүмүүс ч хундага өргөн ууцгаав. 
-Залуу, бүхний дундаас хамгийн азтай нь юм. Энэ бол гайхалтай хэрэг шүү. Хүмүүс аз жаргалд дуртай ч хүн болгоны алган дээр аз жаргалын шувуу буухгүй шүү дээ. Бурхан шиг сайхан сэтгэлтэй сайн хүн ч бай, чөтгөр шиг хорон муу санаатай хүн ч бай хам аагүй хэнийг ч үхэн хатан зүтгэдэг ганц зүйл бол аз жаргал. 
Аз жаргал заримд нь хэтэрхий өндөр үнээр, нөгөө хэсэгт нь хэтэрхий бага үнээр олддог юм. Тэгэхээр залуу минь нэгэнт алган дээр чинь буусан аз жаргалын шувууг хэнд ч үзүүлэлгүй сайн атга. Хэтэрхий зөөлөн атгавал тэр чинь өөр хүн рүү нисчихнэ. Харин чанга атгавал үхэж орхино хэмээн Сэмүний мөрийг Жунир нөхөрсгөөр нударна. 
-Ноёд хатагтай нар аа. Надад санаа байна. Залуу аз жаргалын шувуугаа хэр атгаж байгааг би сорьж үзэх саналтай байна. Өөрөөр хэлбэл дахин бооцоотой тоглоно гэсэн үг гэж Жунирыг өгүүлэхэд Шимэл дургүйцэн, 
-Траука бульдагаар нэг л удаа тоглож азаа сорьдог гэдгийг чи мартаа юу. Журамд тодорхой заасан байгаа шүү дээ гэв. Зочид дор бүрнээ шуугилдаад явчихав. 
-Эрхмүүд ээ. Азнаач дээ. Би Траука бульдагаар дахин тоглоё гэж хэлсэн гэж үү. Ноён Шимэл та гомдоож байна шүү. Тэс өөр тоглоомны тухай ярьж байна. Энэ залуу хоосон азаар юу хийх юм бэ? Азаа хоосон халаасандаа чихчихээд сажилж явах уу. Үгүй ээ. Эрхэмүүд ээ. Тийм биш. Түүнд мөнгө хэрэгтэй гэж хүмүүсийг тойруулан хэсэг зуур чимээгүй харснаа, 
-Тийм ээ. Мөнгө. Би түүнд мянган алтан зоос өгөх болно. Өнөөдрийн аз хийморио батлаж чадвал. Мэдээж тэр баталж чадна. Яагаад гэвэл тэр азтай хүн шүү дээ. Би түүнээс бооцоонд нэг их зүйл шаардахгүй. Би зангианыхаа хаавчаарыг дөнгөж сая түүнд тавиад туучихлаа гэж учиргүй хөхөрснөө, 
-Түүнийг маань л эргүүлээд өгчихөд боллоо. Залуу хожигдсон тохиолдолд… Хавчаар маань нэг алтан зоосонд ч хүрсэхгүй. Тун өчүүхэн зүйл. Ямар вэ? Дээ. Эрхмүүд ээ гэхэд хүмүүс инээлдэн дагаж хөгшилдөв. 
-Миний авах бооцоотой адил тоглоом маань маш энгийн. Нэгд тоглоомд би өөрөө оролцохгүй. Гэхдээ тоглоомд хоёр хүн оролцоно. Дээр дээрээс нь давхарлан пирамид өрсөн зургаан хундага оргилуун дарсыг доод давхрын зочдын танхимаас дээд давхрын энэ мансардны хэсэгт миний өмнө авчрах ёстой. Маш хялбархан байгаа биз. Энэ ажлыг залуу өдөр болгон байнга хийдэг болохоор бараг алдаа гарахгүй. Мянган алтан зоос халаасанд нь зүгээр л ороод ирлээ л гэсэн үг. Аан харин хоёрдогч өрсөлдөгчөөр би найз бүсгүйг нь сонгомоор байна. Тэр ч гэсэн хожвол мянган алтан зоосны эзэн болно. Ямар вэ? Тохиролцох уу гэж Сэмүний өмнөөс яг ширтэн асуув. 
-Одоо надад юу ч хэрэггүй ээ. Би хүсэхгүй байна гэж түүнийг хэлэхэд Жунир гайхсан дүр үзүүлэн, 
-Яагаад чамд ямарч ялгаагүй шүү дээ. Би зүв зүгээр мянган алтан зоос өгч байна шүү дээ. Чадахгүй бол тун өчүүхэн зүйлийг л авна шүү дээ 
-Тэглээ ч гэсэн би хүсэхгүй байна… 
-Хүсэхгүй байна ии. Хулчийгаа юу… 
-Үгүй… 
-Тэгээд яасан гэж Жунирыг шавдуулахад хажуу талаас нь Санура авгай тэсч ядан, 
-Эрхэм ээ. Тэр зөвшөөрнө өө. Зүгээр л бага зэрэг тулгамдаад байгаа юм. Мэдээж зөвшөөрөлгүй яах вэ дээ. Моли ч гэсэн зөвшөөрнө хэмээн амьсгаа давхцуулан өгүүлэв. Тэгээд Сэмүн Моли хоёрын ханцуйнаас чангаан зочдоос холдоод,  
-Та хоёр чинь галзуурав уу. Одоохон зөвшөөр. Та надад өртэйгөө мартаа юу. Моли чи ч гэсэн. Чиний өр хэд болсныг мэдэх үү. Зөвшөөр. Юунд эмээгээд байгаа юм бэ. Өдөр болгон хийдэг ажил чинь шүү дээ. Өөрснийгөө бод. Намайг бод гэж нүдээ гялалзуулан өгүүлээд олонд хандан, 
-Бүх зүйл боллоо. Тэд зөвшөөрлөө. Эхлэх үү гэж яаран хэллээ. Жунир итгэхгүй байгаа дүр үзүүлэн, 
-Би өөрсдийнх нь амнаас сонсмоор байна гэв. Сэмүн зориглон, 
-Би үзээд алдана аа гэхэд Моли ч бас дуугүйхэн толгой дохин зөвшөөрлөө. 
Сэмүн зургаан хундагатай оргилуун дарсыг огтхон ч цалгиулахгүй шатаар өгсч явахдаа ийм амарханд нь бага зэрэг инээд хүрч байсан ч ямар нэгэн далдын муу совин айдсанд автжээ. Яагаад ийм амархан зүйлд тийм их мөнгө төлөхөөр болов. Ямар нэгэн учир заавал байж таарна. Чухам юу вэ? Хэтэрхий их бодсоноос дээд давхрын шатны гишгүүр дээр халь гишгэсэн ч азаар хундагатай дарсаа бага зэрэг цалгиулснаас өөр яасан ч үгүй. Түүнийг хөлөө өчүүхэн хазгай гишгэхэд л хүмүүс уулга алдацгаана. 
Жунир Сэмүний гар дээрээс нэг хундагатай дарсыг авч тааламжтайгаар уруул хүргэн инээмсэглээд, 
-За тэр харав уу. Ийм амархан байгаа биз дээ. Ийм амархан. Би шударга хүн шүү гээд хундагыг буцаан тавьж өврөө уудлан чек гаргаж, мянган алтан зоосонд дүйцэхүйц найман орон тоо бүхий мөнгөн дүн бичээд гарын үсэг зуран түүний энгэрийн халаасанд хийлээ. Танхим дүүрэн нижигнэсэн алга ташилт, уухай хадав. 
Одоо Молигийн ээлж. Сэмүн түүнд санаа зовнихгүй байлаа. Моли түүнээс хэдэн хувь илүү. Энэ үйлдлийг гүйцэтгэж чадна. Энэ байтугай эгзэгтэй зүйлийг тэр өмнө нь зөндөө гүйцэтгэж байсан. Моли хундагатай дарснууд бүхий… гартаа барин итгэл төгс шатаар өгсч эхлэв. 
Нэг давхар, хоёр давхрыг амжилттай давлаа. Гурав дахь давхрыг ч мөн огтхон ч түүртсэнгүй гарав. Одоо түүний өмнө хорин дөрвөн гишгүүр байна. Сэмүн өгсч явахдаа энэ гишгүүрүүдийг тоолж амжжээ. 
-17, 18, 19… гэж Сэмүн ам андаа догдлон байж шивнэнэ. 
-20, 21…
Гэнэт аймшигтай зүйл болж Молигийн өвдөг нахисхийн нугарч царан дээрх хундагатай дарс чулуун шатан дээр унан бут үсрэв. 
Хүмүүс гайхаж алмайрсандаа дуугарч ч чадсангүй. Сэмүн нүдэндээ ч итгэсэнгүй. Юу болох нь энэ вэ? Яагаад тэр уначихав. 
Моли унасан чигтээ нүүрээ гараараа даран дал мөрөө чичигнүүлэн уйлав. Тэр ухасхийн гүйж очоод, 
-Моли зүгээр ээ. Зүгээр. Нэг муу зангианы л хавчаар шүү дээ. Зүгээр л… гэж аргадна. Моли улам бүр уйлна. 
-Ойлгож байна уу. Алт л юм байгаа биз. Тэгээд ч тэр чинь биднийх биш түүнийх шүү дээ. Зангианы хавчаар ойлгож байна уу. Битгий уйл. Моли минь гэж аргадна. 
-Эрхэм ээ. Та нэг л андуураад байна. Зангианы хавчаар бол миний таньд өгөх бооцоо. Үүнд ямар ч хамаагүй гэж Жунирын дуу ард нь хадав. Сэмүн гайхан эргэн харж,  
-Юу гэсэн үг вэ? Би яг одоо тэрнийг чинь таньд өгчихье л дөө гэснээ ширээ рүү ухасхийн зангианы хавчаарыг нь хайж олоод Жунир лүү сарвайн, 
-Май үүнийгээ ав. Одоо биднийг тайван орхи хэмээн хашгирав. Жунир огтхон ч царайгаа хувиргалгүй, 
-Залуу минь энэ бол миний таньд бооцоондоо алдсан зүйл. Би дөнгөж түрүүхэн таньд мянган алтан зоосныхоо бооцоог ч би шударгаар төлсөн. Би бүсгүйд мянган зоосны мөрий тавьсан. Хэрвээ тэр чадсан бол би яг одоо төлөх байлаа. Харамсалтай нь тэр ялагдлаа. Бооцоогоо тэр төлөх ёстой. Гэхдээ тэр бооцоондоо юу ч тавиагүй. Гээд Вергель рүү хандан, 
-Вергель гуай ийм тохиолдолд яадаг билээ гэж асуухад цаадах нь ихэд цочирдон,  
-Аан, нээрээ юу л даа. Тоглоомын журамд … Нөгөө юу гэж ээрэн бувтнахад 
-Бооцоонд юу ч тавиагүй бол. Энэ нь мэдээж хожимдогч тал шүү дээ. Хожигч тал өөрийн хүслээр өгөх бооцоог нэрлэх эрхтэй. Тийм биз дээ. Вергель гуай гэж Жунир лавшруулахад,  
-Тийм ээ. Үнэхээр журамд ингэж заагдсан байгаа гэж Вергель бувтнав.  
-За тэр харав уу. Би бооцоог нэрлэх эрхтэй. Би шударга хүн шүү. эрхэм залуу минь… гэж Жунир инээмсэглэн өгүүлэв. Сэмүн хорсол зөвүүцэлдээ багтарч ядан, 
-Тэгээд чи түүнээс юу хүсээд байгаа юм бэ? Юу хүсээд байгаа юм бэ гэж хашгирав. Жунир хундагатай дарс шимэн хэсэг зуур бодолхийлснээ, 
-Уг нь юу хүсэх нь зарчмын хувьд таньд хамаагүй л дээ. Гэхдээ яахав. Танаас нэг их нууж хаацайлаад байх онцын шалтгаан надад алга. Мэдмээр байгаа бол хэмээн яриагаа түр зуур таслан дарс шимснээ Молиг эрээ цээрээгүй ширтэн, 
-Тэр минийх болно. Энэ бол бооцооны төгс хувилбар гэж инээд алдав. Сэмүн сүхээр цохиулсан мэт таг дуугүй хөшиж хоцорлоо. Дараагийн ээлжинд Жунир царайгаа хүйтэн ихэмсэг болгон, 
-Сальери, Чан та хоёр бүсгүйг аваад яв гэлээ. Гэнэтхэн сэхээрсэн Сэмүн, 
-Бүү гар хүр. Хуруугаа хүргэх л юм бол гөвшиж орхино шүү гэж хашгичхав. Нөгөөдүүл нь тоглоом шоглоом болгон хөхрөлдөн Моли руу ухасхийх тэр л агшинд 
-Ална даа. Чамайг гэж тэр хашгиран агшин зуурт Жунирыг даран уналаа. Тэр галзуурсан мэт бархиран баруун солгойгүй цохилно. Залуус түүнийг арайхийн салгаж амжив. Уруулаа хэгз цохиулж уур хорсолдоо дэлбэрэх шахан бачимдсан Жунир Сэмүнийг толгой түрүүгүй өшиглөн, нударгална. Моли орь дуу болон хоорондуур нь орж, 
-Гуйя болиоч дээ. Тэнгэр минь алах нь байна шүү дээ. Өрөвдөөч дээ. Таныг гуйж байна шүү дээ. Гуйя. Болиоч дээ… гэж гуйна. Залуус элбэн Сэмүнийг босох ч тэнхэлгүй болтол нь нэвширтэл зодлоо. 
Нүүр ам нь цусанд будагдаж, нүд нь бөлцийтлөө хавдсан Сэмүн чулуун шалан дээр ухаангүй хэвтэнэ. Зочид орилолдон шуугих боловч хэн ч туслахаар ухасхийсэнгүй. Гагцхүү Моли л нүүрээ даран дэргэд нь уйлж сууна. 
Сэмүн нэвширтлээ зодуулж туйлдсан биеэ шавхан хүчилж арайхийн хөл дээрээ дэжигнэн өндийв. Моли өндийхөд нь туслахаар ухасхийсэн боловч тэр гараараа хориглон холдуулаад эгшин зуурт Жунир луу дахин дайрлаа. Цаадах нь ч самбаачлан хажуу тийш зайлж амжив. Сэмүн хар эрчиндээ мансардны шилэн цонхыг хагалан харшийн дээд давхраас нисэх нь тэр. Асар том цонх тар нярхийн хагарч, нүсэр хүнд зүйл газарт няц унах бөглүү чимээ сонстов. Бүгд цочирдсондоо таг хөшиж орхижээ. 
-Би буруугүй ээ. Буруугүй. Тэр өөрөө над руу дайрсан. Та нар харсан шүү дээ. Та нар гэрчлэнэ… Тэр өөрөө л дайрсан. Би түүний гарт өртсөн бол яах байсан юм бэ? Би буруугүй ээ. Буруугүй гэж айснаасаа салганан чичрэх Жунир эргэн тойрны хүмүүст хандан хашгичих боловч хэн ч эс хариулна. Ганцхан эгшний дараа Моли шат уруудан хамаг эрчээрээ гүйж явлаа. 
Сэмүний толгой бяцарч цардмал зам дээгүүр хар хүрэн цус горхилон урсана. Моли ухасхийн гүйж очоод толгойг нь тэврэн цурхиртал уйлж, 
-Чи яах гэж… Бурхан тэнгэр минь одоо л биш шүү. Сэмүн минь. Хэрэггүй ээ. Битгий … гэж хашгичнэ. Сэмүн зовиуртайгаар хүндээр амьсгаадахад ам хамраас нь цус годгодон Молигийн даашинзыг будна. Тэр нүдээ алгуурхан нээж Молиг удаан ширтэв. 
-Сэмүн ээ. Чи сонсч байна уу. Битгий нүдээ ань. Намайг сайн хар. Ойлгож байна уу. Сэмүн ээ. Одоо л битгий нүдээ аниарай… гэж Моли үглэн гуйна. Биеийнх нь халуун харьж, хүйт дааж байсан ч Сэмүн, 
-Би юу хүссэн гээч. Би… би хэмээн хоолой нь хоржигнон зангирснаа төдхөнөө тавирч, 
-Би … чамтай гэрлэхийг, амьдрахыг хүссэн… Бас бас олоон олон… Чам шиг минь хөөрхөн охидуудтай болохыг… Хайрлуулахыг. Моли сонсч байна уу. Би… чамд… аа … Хайртай гэж шивнэв. 
-Би ч гэсэн. Сэмүн ээ. Би ч гэсэн чамдаа хайртай. Тийм ээ. Би хайртай. Хонгор минь нүдээ битгий ань. Намайг сайн хар гэж Моли түүний уруул нүдийг чичирсэн уруулаараа үнслэн мэгшинэ. 
-Хайртай. Би чамдаа хайртай хэмээн Сэмүн шивнэсээр хараастай чигээрээ амьсгаа нь татарсаар амь тавилаа. 
-Үгүй ээ. Үгүй ээ хэмээн Моли уйлан хайлан хашгирна. Харшийн дээд давхрын хагархай цонхоор зочид таг хөшсөн чигтээ тэр хоёрыг ширтэн зогсч байлаа. 
…Хотын цагдаагийн газраас Моли гэртээ ухаан санаа нь дэн дун хүргэгдэн ирэв. Гэрийнхээ босгыг дөнгөж давуутаа л тэр ухаан балартан унажээ. Цэцэгсийн хачин сайхан үнэр сэнгэнэж, өрөөө тасалгаа дундуур бүлээн зөөлөн салхи сэвэлзэхийг тэрбээр дөнгөж ухаан оруутаа л мэдрэв. 
Үдшийн цагаан гэгээ тасарч өрөө тасалгаанд бүрий барай нөмөрчээ. Болж өнгөрсөн бүхий л үйл явдлууд нэг л авцалдаа холбоогүй, утга учиргүй байж боломгүй хар дарсан зүүд шиг санагдана. Дааж давшгүй их уй гашуу, ганцаардал шаналанд түүний зүрх сэтгэл сийчигдэн зүсэгджээ. Цэцэгсийн тансаг үнэр сэнгэнэж, бүлээн зөөлөн салхи таатайяа сэнгэнэнэ.
Моли гуйвж дайван өндийж хий сүг мэт тэнтэр тунтар гишгэлэн зочдын өрөөндөө орлоо. Бүх зүйл эль хуль, галзуурмаар нам гүм. 
Гэнэт тэрбээр эхийгээ санав. Цэцэг үнэртэн, салхи сэвэлзэнэ. Моли эхнийнхээ өрөөний хаалгыг онгойлгомогцоо зогтусав. 
Зөөлөн цагаан гэгээ хаанаас ч юм татаж өрөөний адраас цагаан шүхэр цэцэгийн дэлбээ цас шиг будран шалаар дүүрэн хөглөрч зөөлөн салхинд үе үе бужигнан хөөрнө. 
Хөөрхий эх нь хоёр гараа цээжиндээ зөрүүлэн тавиад мөнхөд нойрсчээ. Улбар шар хуримын даашинзтай, цэв цэнхэр гэрийн шаахайгаа хөлдөө өмссөн эх нь үл мэдэг инээмсэглэжээ. Цагаан шүхэр цэцгийн цоморлиг цасны ширхэг адил шүхэрлэн намуухан будрана. 
Моли тасралтгүй асгарах нулимсаа ч арчих сөхөөгүй хаалга түшин зогсохдоо, 
-Траука бульда… Траука бульда хэмээн зогсолтгүй шивнэн байлаа. 

ГУРАВДУГААР ХЭСЭГ

 …Бурхны авралаар ашгүй бүх зүйл дууслаа. 
Гэвч бурхан дахиад эхлүүлэхийг хүсвэл яана…
/Тэрслүү үг 123. 13-д/

  Сүүлчийн цацрагыг мэдэр. Юу ч бодох хэрэггүй. Тэр тэртэй тэргүй чиний мөрөөдлийг алган дээрээ тавьсан юм шиг л мэдэж байгаа. Зүгээр л аньсагандаа мэдэр… гэх бүсгүйн дуу аажмаар тодоссоор бүр дэргэд нь, чихэнд нь шивнэх шиг болоход Сэмүн сая л нэг сэрлээ. 
Нүдээ алгуурхан, болгоомжтойгоор нээхүйд их тортогт харласан өрөөнийх нь адар харагдав. Нөгөө л эл хуль, бохир заваан, эмх замбараагүй гэр орондоо хэвтэж байх нь тэр. Энд ч нэг өмд цамц, тэнд ч нэг бичиг цаас хөглөрсөн давчуу тасалгааны гол дахь ширээн дээр хоосорсон архины лонх, давсалсан өргөст хэмх, талхны үлдэгдэл бүхий тавагнууд, дарсны том хундаганы талаар шахуу архины үлдэгдэл байх аж. 
Дотор муухайран бөөлжис цутгаж, толгой тархи нь хагарчих шахам өвдөж байсан ч тэрбээр чичирч салганан байж өндийгөөд нөмгөнөөрөө ширээнд дөхөн хундагатай архийг нэг амьсгаагаар хөнтөрч орхив. Хэсэг хугацааны дараа бие нь тавирч, тархиных нь эд эс аажим боловч бага багаар сэргэн аятайхан болж ирлээ. Ой ухаанд нь хэсэг бусаг дүр зураг хөвөрч тэр бүхнийг хооронд нь авцалдуулан өнгөрсөн үйл явдлыг сэргээн санахыг хичээсэн ч олигтой тоймтой зүйл болсонгүй. Ер сүүлдээ элдвийг бодохоос ч дургүй хүрэв. Орон гэрийнхээ ундуй сундуй, эл хулийг хараад бүр ч урам нь хугарав. Тэрбээр арай ядан хувцас хунараа өмсөн толинд өөрийгөө ширтэн удтал зогсов. Ус гүйлгэнэсэн булингарт бор нүд, бүрсийж харласан шаналгаат царай, цайж сааралтсан өрөвгөр үс гээд л урьдын Сэмүнээс үлдсэн зүйл даанч ховорхон. Урьдын ч гэж дээ. Урьд өмнө Сэмүн чухам ямар царай зүстэй байснаа ч төсөөлж бодоод олигтой төсөөлөл санаа сэтгэлд нь орсонгүй. 
Гэнэт хаалга цохих чимээ сонстов. Сэмүн хариу дуугарсангүй. Хаалга дахин цохиж цаанаас нь Сирус найзынх нь дуу гарч, 
-Сэмүн ээ. Хаалгаа тайлаач. Чамайг байгааг чинь мэдэж байна. Хаалгаа тайл гэж хашгирна. Сэмүн залхсан байртай, 
-Хаалга онгорхой байгаа татаач гэлээ. Хаалга чийхран цэлсхийж Сирус орж ирлээ. Их л цухалдан бухимдаж, 
-Чи чинь хоёр хоног ажилдаа очихгүй яачихаад байгаа юм бэ? Алив хурдал… Хувцас хунараа өмс хэмээн их л ууртайгаар шалаар нэг хөглөрсөн хувцас хунарыг нь өмнөөс шидлэн, 
-Бас л гударчихаа юу. Чи ер нь энэ архинаас больж болохгүй юм уу. Яадаг юм наад бие махбодь чинь нэлээд болдоггүй юм уу. Чи энэ байж байгаагаа хар даа. Хүн чинь сайн сайхан амьдрахыг хүсч мөрөөддөг байтал чи улам л намаг балчиг руугаа шигдээд байх юм… гэхчлэн загнана. Сэмүн тоож байгаа ч шинжгүй айвуу тайван хувцсаа өмсөнө. 
-Яах гээд байгаа юм. Хоцорлоо шүү дээ. Захирал чамайг хоёр өдөр нэхлээ. Ойлгож байна уу. Цаана чинь чиний ажлыг бүх хэлтсээрээ хувааж хийж байна. Гэтэл чи хоёр өдөр архи цуслаад л хэвтэж байдаг. Ичээч. Чи ямар хүний өмнөөс ажил хийж байгаа юм уу. Хурдал гэж Сирусыг яаруулахад Сэмүн, 
-Намайг ажлаас халчихаагүй юм уу гэж хэнэггүйхэн асуулаа. Уурандаа багтарч ядсан Сирус толгойг нь хайр чичлэн, 
-Чиний наад толгой тархи чинь зүгээр үү. Наад архи чинь ухаан санааг чинь бүр элий балай болгож гүйцжээ. Халагдчихсан гэнэ шүү. Хэн чамайг халчихаа вэ. Алив явцгаая. Гадаа машин хүлээлгэчихсэн байгаа… гэлээ. 
Сирус замын турш Сэмүнийг толгой түрүүгүй загнаж явлаа. Ажил дээрээ очиход хамт олон нь ч тийм сайнгүй угтлаа. Үй түмэн аалзнуудын дунд орчихсон мэт хачин эвгүй санагдана. 
Сэмүн удаан бодсонгүй ширээн дээрх бичиг баримтаа эмхэлж өөрт хэрэгтэй гэсэн бүхнээ бичгийн том цүнхэндээ чихэж аваад цагаан цаасан дээр ажлаас гарах өргөдөл бичив. Тэгээд тэр даруйхнаа захирлын хаалгыг итгэлтэй гэгч нь тогшлоо. 
-Ор оо, ор гэх захиралын ууртай дуу гарахад Сэмүн хэнэггүй царайлан орж явчихлаа. Загнаж зандрахаас нь өмнө өргөдлөө өмнөх ширээн дээр нь тавиад өмнөөс нь яг ширтэн зогсов. Өргөдлийг нь унших зуураа Маузе хатагтайн царай барайн хөмсгөө атируулж, уурлан бухимдсандаа хацар нь чичрэх боловч албан хүчээр царайгаа төв болгон толгойгоо өндийлгөж, 
-За яах вэ? Намайг халчихаас өмнө амжих гэсэн юм биз дээ. Би таныг ажиллаач гэж гуйхгүй. Явмаар байвал явж болно гэж хүйтнээр товчхон өгүүлээд хаалга руу дохьлоо. 
Захирал хатагтайн өрөөнөөс гарч явахдаа түүний сэтгэл ер бусын тайван амгалан болсон байлаа. Одоо энд хоргодох ямар ч шалтгаан байхгүй болсон. Сэмүн эрх чөлөөтэй болжээ. Тэрбээр бичгийн том цүнхээ мөрөвчлөн яг гарахын даваанд үүдэн дээр Сирустэй халз тулгарчихав. Сэмүн сэтгэл хангалуун инээмсэглэн, 
-Найз нь дөнгөж сая ажлаасаа гарах өргөдлөө өгчихлөө. Одоо би чөлөөтэй болсон гэж хэлээд гайхан алмайрсан түүнийг үг хэлэхийн ч завдалгүй, 
-Эхлээд зоогийн газарт очиж хоол иднэ. Дараа нь тэнгисийн эргээр зугаална. Тэгээд гүүрэн дээр очно. Тэгээд л бүр эрх чөлөөтэй болно гэсээр хаалгаа тасхийтэл саван тэнхээ мэдэн гүйлээ. 
Араас нь Сирусын дуудахыг ч анзаарах сэхээгүй гудамж уруудан гүйж явлаа. Хэдхэн мөчийн дараа тэрбээр өргөн чөлөөний адаг дахь банкинд оччихсон хадгаламжин дахь бүх мөнгөө авахаар орж явчихав. Долоон жилийн турш бага багаар хуримтлуулсан мөнгө нь чамлахааргүй болсныг тэрбээр ганц ч зоос үлдээлгүй цөмийг нь авав. 
Тэгээд зам хөндлөн гарч шууд л Натюрморт зоогийн газарт очлоо. Гүйх шахам очлоо. Тэнд бүсгүй байсангүй. Сэмүн өөрийн дурладаг “Обложной дождь” хэмээх зурагныхаа хажуу дахь ширээнд тухлан хундага хатуухан виски захиаллаа. 
-Моли хаачив аа. Нэг гарахаараа ирэхээ мэдэхгүй заяа нь орхисон амьтан шүү. Ажил овоороод байхад гэсээр Санура авхай үглэж хараасаар гаднаас орж ирэв. Үйлчлэгч бүсгүй, 
-Нэг ноёнтны захиалсан амттанг хүргэж өгөхөөр гарсан. Удахгүй ирэх байх аа гэхэд,
 -Ганц захиалга хүргэж өгөхийн оронд ингэж удаад байвал би ч удахгүй дампуурах байлгүй. Би та нарт хичнээн байгаа ч шинжгүй айвуу тайван хувцсаа өмсөнө. 
-Яах гээд байгаа юм. Хоцорлоо шүү дээ. Захирал чамайг хоёр өдөр нэхлээ. Ойлгож байна уу. Цаана чинь чиний ажлыг бүх хэлтсээрээ хувааж хийж байна. Гэтэл чи хоёр өдөр архи цуслаад л хэвтэж байдаг. Ичээч. Чи ямар хүний өмнөөс ажил хийж байгаа юм уу. Хурдал гэж Сирусыг яаруулахад Сэмүн, 
-Намайг ажлаас халчихаагүй юм уу гэж хэнэггүйхэн асуулаа. Уурандаа багтарч ядсан Сирус толгойг нь хайр чичлэн, 
-Чиний наад толгой тархи чинь зүгээр үү. Наад архи чинь ухаан санааг чинь бүр элий балай болгож гүйцжээ. Халагдчихсан гэнэ шүү. Хэн чамайг халчихаа вэ. Алив явцгаая. Гадаа машин хүлээлгэчихсэн байгаа… гэлээ. 
Сирус замын турш Сэмүнийг толгой түрүүгүй загнаж явлаа. Ажил дээрээ очиход хамт олон нь ч тийм сайнгүй угтлаа. Үй түмэн аалзнуудын дунд орчихсон мэт хачин эвгүй санагдана. 
Сэмүн удаан бодсонгүй ширээн дээрх бичиг баримтаа эмхэлж өөрт хэрэгтэй гэсэн бүхнээ бичгийн том цүнхэндээ чихэж аваад цагаан цаасан дээр ажлаас гарах өргөдөл бичив. Тэгээд тэр даруйхнаа захирлын хаалгыг итгэлтэй гэгч нь тогшлоо. 
-Ор оо, ор гэх захиралын ууртай дуу гарахад Сэмүн хэнэггүй царайлан орж явчихлаа. Загнаж зандрахаас нь өмнө өргөдлөө өмнөх ширээн дээр нь тавиад өмнөөс нь яг ширтэн зогсов. Өргөдлийг нь унших зуураа Маузе хатагтайн царай барайн хөмсгөө атируулж, уурлан бухимдсандаа хацар нь чичрэх боловч албан хүчээр царайгаа төв болгон толгойгоо өндийлгөж, 
-За яах вэ? Намайг халчихаас өмнө амжих гэсэн юм биз дээ. Би таныг ажиллаач гэж гуйхгүй. Явмаар байвал явж болно гэж хүйтнээр товчхон өгүүлээд хаалга руу дохьлоо. 

Захирал хатагтайн өрөөнөөс гарч явахдаа түүний сэтгэл ер бусын тайван амгалан болсон байлаа. Одоо энд хоргодох ямар ч шалтгаан байхгүй болсон. Сэмүн эрх чөлөөтэй болжээ. Тэрбээр бичгийн том цүнхээ мөрөвчлөн яг гарахын даваанд үүдэн дээр Сирустэй халз тулгарчихав. Сэмүн сэтгэл хангалуун инээмсэглэн, 
-Найз нь дөнгөж сая ажлаасаа гарах өргөдлөө өгчихлөө. Одоо би чөлөөтэй болсон гэж хэлээд гайхан алмайрсан түүнийг үг хэлэхийн ч завдалгүй, 
-Эхлээд зоогийн газарт очиж хоол иднэ. Дараа нь тэнгисийн эргээр зугаална. Тэгээд гүүрэн дээр очно. Тэгээд л бүр эрх чөлөөтэй болно гэсээр хаалгаа тасхийтэл саван тэнхээ мэдэн гүйлээ. 
Араас нь Сирусын дуудахыг ч анзаарах сэхээгүй гудамж уруудан гүйж явлаа. Хэдхэн мөчийн дараа тэрбээр өргөн чөлөөний адаг дахь банкинд оччихсон хадгаламжин дахь бүх мөнгөө авахаар орж явчихав. Долоон жилийн турш бага багаар хуримтлуулсан мөнгө нь чамлахааргүй болсныг тэрбээр ганц ч зоос үлдээлгүй цөмийг нь авав. 
Тэгээд зам хөндлөн гарч шууд л Натюрморт зоогийн газарт очлоо. Гүйх шахам очлоо. Тэнд бүсгүй байсангүй. Сэмүн өөрийн дурладаг “Обложной дождь” хэмээх зурагныхаа хажуу дахь ширээнд тухлан хундага хатуухан виски захиаллаа. 
-Моли хаачив аа. Нэг гарахаараа ирэхээ мэдэхгүй заяа нь орхисон амьтан шүү. Ажил овоороод байхад гэсээр Санура авхай үглэж хараасаар гаднаас орж ирэв. Үйлчлэгч бүсгүй, 
-Нэг ноёнтны захиалсан амттанг хүргэж өгөхөөр гарсан. Удахгүй ирэх байх аа гэхэд,
 -Ганц захиалга хүргэж өгөхийн оронд ингэж удаад байвал би ч удахгүй дампуурах байлгүй. Би та нарт хичнээн их хөлс төлж байна. Ашиг орлого гэж шүлс хаям багыг олж байхад гэхчлэн уурсч эхлэхэд хаалганы хонх жингэнэн Моли орж ирлээ. 
-Чи чинь хааччихдаг амьтан бэ? Хамаг ажил зуун задгай байхад гэж эзэн авхайг хангинахад, 
-Уучлаарай хатагтай. Хаягаар нь хайгаад жаахан будилчихлаа… гэж гэмшингүй өгүүлэв. 
-Шалавла. Ажилдаа ор гэхэд Моли түргэхэн зуур гадуур хувцсаа тайлан, хормогчоо өмслөө. 
-Тэр мөн байна. Яг дүрээрээ гэж Сэмүн уулга алдан хэсэг зуур гайхшрав. Тэгснээ гараа өргөн, 
-Хатагтай. Бүсгүй ээ. Юм захиалъя гэж Моли руу гараараа занган дуудав. Түүнийг дэргэд нь ирэхэд 
-Уучлаарай бүсгүй минь. Би… би тантай уулзах гэсэн юм. Зүгээр л… нөгөө юу л дээ гэж Сэмүнийг ээрэхэд тэрбээр айсан байртай арагш ухран,
-Эрхэм ээ. Би ажлаа хийж байна. Та юу захиалсан бол гэж амьсгаа давхцуулан бувтнахад, 
-Та намайг танихгүй байна гэж үү хэмээн Сэмүн асуулаа. 
-Үгүй ээ. Эрхэм ээ. Би таныг танихгүй. Юм захиалахгүй бол би ажлаа хийе. Сэмүн тэсгэлгүй инээд алдан духаа алгадан, 
-Ёстой тэнэг амьтан гэж өөрийгөө зэмлэх, 
-Би таны ах Саулын найз нь байна л даа. Ах чинь надаар дамжуулан ээж, дүү хоёртоо илгээмж явуулсан юм. Тэр сайн байгаа. Та хоёрт хүрэлцэхүйц мөнгө явуулсан. Бэлнээр шүү хэмээн ширээн дээр дугтуйтай мөнгө тавиад, 
-Ээжийгээ сайн эмчлүүлж, таныг сургуульд сурахад энэ мөнгө хүрэлцэнэ гэсэн. Бас энэ ажлаасаа гараарай гэсэн гэлээ. Моли итгэж ядан гайхахдаа, 
 -Ах яаж энэ бүхнийг мэдсэн юм бэ? гэхэд Сэмүн мөрөө хавчин инээмсэглээд бичгийн том цүнхээ мөрөвчлөн бослоо. 
-Моли чи чинь юугаа хийгээд зогсчихов оо. Ажлаа хийгээч хэмээн эзэн авхайг хашгирахад Моли юуг ч сэхээрэх тэнхэлгүй Сэмүнийг балмагдан ширтсээр зогслоо. Сэмүн ширээн дээрх дугтуйтай мөнгийг гарт нь атгуулаад, 
-Яг одоо эзэн авхайд бүх өрийг чинь төлнө. Чи хүсвэл одоо ажлаасаа гарч болно шүү дээ гэж хэлснээ гэнэт нэг юм санасан бололтой халаасаа уудлан гэрийнхээ түлхүүрийг гарган Молид өгөөд, 
-Би чамд байшин худалдаж авсан. Ах чинь захьсан юм. Хаяг нь Ах дүүсийн гудамжны 14-ийн 144. Жаахан замбараа муутай л байгаа байх. Гэхдээ сайхан байшин. Дэргэдээ худагтай, сайхан цэцэрлэгтэй. Монос, хошоонгор, Сакура мододтой. Ээжтэйгээ хоёул амьдарвал би их л баярлахсан. Хаягийг нь мартав аа. Ах дүүсийн гудамжны 14-ийн 144-т шүү. Тогтоосон уу гэж түүнийг асуухад Моли толгой удтал гөлөрсний эцэст сая нэг толгой дохьлоо. Сэмүн эзэн авхайгийн дэргэд очоод, 
-Санура авхай. Би Молигийн ах нь байна. Өнөөдрөөс эхлэн Моли танайд ажиллахгүй. Аан тийм гэснээсээ өврөөсөө сүүлчийн багц мөнгөө гарган өгөөд, 
-Энэ мөнгө Молигийн өрөнд хүрэлцэх байх гэж бодож байна. Та түүнийг элдэвлэх хэрэггүй шүү. Би таныг түүнд хуруугаа хүргэсэн байвал өөртөө л гомдоорой гэж эелдэгхэн сануулмаар байна гэж зэвүүцэнгүй өгүүлэв. Санура авхай юу ч дуугарч чадсангүй. Сэмүн амандаа дуу аялан ихэд хөгжилтэйгөөр хаалгаар гарахын алдад, 
-Моли сайхан байшин шүү. Заавал тэнд амьдраарай. Ижийгээ сайн эмчлүүлж, заавал их сургуульд сурдаг юм шүү. чи сайн загвар зохиогч болно оо. Би итгэж байна. Хэзээ нэгэн цагт чи бид хоёр өөр газар уулзана аа. Магадгүй чи хүсвэл.. Баяртай Моли гэсээр гарч одлоо. Натюрмортынхон цөм мэл ангайн, цэл хөхөрч хоцорлоо. 
Сэмүн яг л солиорсон мэт өөрөө өөртэйгөө чанга чанга ярин, байдгаараа инээж хөхрөн гудамж уруудан алхаллаа. Хотын дундуур нэвт шувт явсаар тэнгисийн эрэгт хүрэв. 
Гэвч хайсан хүн нь байсангүй. Түүнтэй уулзана гэдэгтээ Сэмүн найдахгүй байсан ч тэнгисийн эрэг захлан удтал алхлав. Нойрмог уйтгартай тэнгис нэгэн жигд хэмээр давамгайлан, том улаан наран аагим халуун шарна. Сэмүн эрэг дээрх танил дархины нөмөрт суугаад тааламжит дурсамжаа нэхэн санагалзан нүдээ анив. Нарны цацрагууд аньсагыг нэвтлэн гийхүйд Амуль бүсгүйн, 
-Сүүлчийн цацрагыг мэдэр. Юу ч бодох хэрэггүй. Тэртээ тэргүй чиний мөрөөдлийг тэр алган дээрээ тавьсан юм шиг л мэдэж байгаа. Зүгээр л аньсгандаа мэдэр… гэх дуу цуурайлна. 
Сэмүн өдөржин тэнгисийн эрэг дээр суулаа. Гэвч Амуль ирсэнгүй. Нар шингэхийн үесд Сэмүн урамгүйхэн босч гэдрэг буцав. 
Дараа нь тэр гүүрэн дээр ирлээ. Сэрүүн салхи зөөлөн сэвших нь таатай. Ганц нэгхэн навчис тэртээ доош жингүйдэн хийсч голын усанд унан, тэртээх алс тийш алгуурхан хөвж одно. 
Сэмүн гүүрний тулгуур баганаас зууран хашлага дээр гарч зогсов. Аажим болгоомжтойгоор гараа тавин хашлага дээр тэнцвэрээ олж ядан дэнжигнэн зогсоод хоёр гараа алдаллаа. Доор нь өрнө зүгт тахиралдан мурийн урсах их усан нэлийж, салхины зөөлөн сэвшээ энгэр заамаар нь нэвт сэнгэнэн буй биеэрээ хий агаарт жингүйдэн уусах шиг санагдана. 
-Яг л үүл шиг юм. Жигүүрээ дэлгээд нэг л дэвэхэд ниснэ. Нисээд л нисээд л байна. Хот суурингийн дээгүүр, уул тал, ой хөвчийн дээгүүр яг л үүл шиг алгуурхан хөвч ниснэ. Зөвхөн жигүүрээ л дэлгэхэд хэмээн Сэмүн инээмсэглэн бодно. 
Дараагийн эгшинд тэрбээр гүүрний хашаагаас хүчтэй түлхэлт аван тийрч, хий агаарт жингүйдэн нисэв. Нүдний өмнө хот тосгод, хайртай хүмүүсийнх нь дүр төрх агшин зуурт үзэгдээд, сансар огторгуйн аугаа уудам орон зайд уусан нэгдлээ. 
-Сэмүн ээ. Сүүлчийн цацрагыг мэдэрсэн үү. Тэр чамайг мэдэж байгаа. Одоо нүдээ нээ. Алгуур аажимхан нээ гэх Амулийн тайван яруухан дуу түнэр харанхуй гүнээс сонстсоноо, төдхөн зуурт, 
-Би чамд хайртай шүү дээ. Битгий нүдээ ань. Хонгор минь битгий нүдээ ань. Над руу хар л даа гэх Молигийн дуугаар солигдоно. 
Сэмүн нүдээ нээхийг туйлаас их хичээв. Хамаг л хүч чадлаа шавхан байж нүдээ алгуурхан нээхүйд цагаан нөмрөгтэй эмч сувилагчдын танил бус царай төрх үзэгдэв. 
-Хурдлаарай. Ухаан орсон шүү. Тариагаа шах, хүчилтөрөгчөө багасга гэх дуу сонстож, хижээлдүү насны зөөлөн тайван харцтай өвгөн эмч, 
-Хүү минь. Битгий унтаарай. Намайг хар даа. Чи ойлгож байна уу. Сайн хүү шүү. Надад итгэ бүх юм сайхан болно оо гэж аргадна. Эмчийн хажууд Шагундала найз нь нулимс мэлтэгнүүлэн зогсох нь харагдаад, 
-Сэмүн ээ. Чи минь тэсээрэй. Бүх юм сайхан болно. Чи минь л хичээдэг юм шүү гэж гуйна. Хүмүүсийн дуу нэг ойртон нэг холдож, бүх бие нь хөнгөрөн жингүйдэх шиг болоод зовхи нь хүндрэн нүдээ анив. Бүлээн зөөлөн салхи сэвэлзэн, солонгорсон их гэрлийн ахуйд Сэмүн үүл адил хөвж эхэллээ. 
… Шагундала бүсгүй, аль хэдийн амьсгал нь татарсан Сэмүний дэргэд суугаад хөрч хүйтэрсэн гарыг нь хацартаа наан чимээгүйхэн уйлна. 
-Чи минь тэгэх хэрэггүй байсан юм. Ийм юм болохгүй байсан. Жаахан л хүлээсэн бол. Тийм ээ. Жаахан л хүлээсэн бол, тэгээд би зориглосон бол чи ингэхгүй л байх байсан. Тэнгэр минь. Чи бид хоёр аз жаргалтай амьдарч болох л байсан шүү дээ. Яалаа гэж… Яах гэж хэмээн түүний нүүрийг халхалсан цагаан даавууг Шагундала чичирч салганасан гараараа аажуухан нээн, хацарт нь уруулаа хүргэн цурхиртал уйллаа. 
Сэмүний үснээс шинэсний анхилам сайхан үнэр ханхалж, өрөө тасалгаа дүүрэн сэнгэнэлээ.

Тангадын ГАЛСАН 

 Өгсүүр замын дуу 

Онхол цонхолгүй вандан ширээ говийн
Оонон халиун толгод минь намайгаа ӨРШӨӨ
Олонцог элээгээгүй дэгдээхэй насандаа би чинь
Оготно бор толгодыг уул гэж эндүүрч явжээ.

Оцор цацар довцгууд дундаа сүмбэр
Очир хэлбэрт уулс минь намайгаа ӨРШӨӨ
Отгонтэнгэрийн зулай дээр гишгэхээсээ урьд би
Огторгуйн багана гэж уулсыг андуурч явжээ.

Овоо тахилга нь бэлийн чулуугаар өндөрлөсөн
Отгонтэнгэр их хайрхан минь намайгаа ӨРШӨӨ
Отог жинстэй Алтайг давахаасаа урьд би
Огторгуйн багана гэж таныг эндүүрч явжээ.

Он цагийн түүхийг мөнх цасандаа ботилсон
Онгод билгийн Их Алтай минь намайгаа ӨРШӨӨ
Од зүлгүүддэг Гималайг давахаасаа урьд би
Орчлонгийн зулай гэж Алтайгаа андуурч явжээ.

Онхол цонхолгүй вандан ширээ говийн
Оготно бор толгод минь намайгаа БҮҮ ӨРШӨӨ
Оосор бүчгүй сансрын уудмаас халиахад
Оргил бүхний оргил нь нутгийн минь толгод л байна шүү дээ.

УРЛАНГИЙН ДЭВТЭРЭЭС...

М.Басё

***
Чулуун уулын энгэр дэх хясаа
Цагаанаас цагаан
Намрын энэ салхийг ээ...
***
Тэнгисийн дээгүүр бүрэнхий
Гагцхүү зэрлэг нугасны дуун
Бүдэг бадагхан цайрна
***
Хавар өнгөрлөө
Хамаг шувууд уйлалдан
Загасны нүд нулимсаар дүүрэн
***
Тунгалаг хүрхэрээ...
Ногоохон нарсны шилмүүс
Усанд хөвнө
***
Нүцгэн мөчир дээр 
Хэрээ ганцаар суух нь
Намрын орой
***
Ямар чимээгүй юм бэ, цэцэрлэг
Царцаахайн чимээгүйхэн дуу
Хадан хясааны зүрхийг нэвтэлнэ
***
Халуухан нулимсаа гар дээрээ тосоод
Үсний тань цагаан хярууг
Хайлуулахсан, ээж минь ээ...


Оницура

***
Хааяагүй царцаа шаргина
Харин одоо ваннтай усаа
Хааш нь цацах билээ


Кага-но Тиёзе

***
Ганцхан шөнө л манай худгийн
Алтан агь тойроод ургачихжээ
Айлаас л ус авъя даа...

УРЛАНГИЙН ДЭВТЭРЭЭС...

Оюутан байхад Дарма Батбаяр багш бидэнд утга зохиолын урлангаас гадна орчуулгын талаар бага сага зүйл хэлж шүлэг, өгүүллэг оросоос орчуулуулах гэж оролдуулдаг байсан юм. Тэр үеийн оролдлогуудаасаа оруулж байна.

***
М.Цветаева

Духан дээр үнсэхэд зовлон арилдаг гэнэм
Духан дээр чинь үнсье
Нүдэн дээр үнсэхэд нойр сэргэдэг гэнэм
Нүдэн дээр чинь үнсье
Уруул дээр үнсэхэд цангаа тайлдаг гэнэм
Уруул дээр чинь үнсье
Духан дээр үнсэхэд дурдатгал мартагддаг гэнэм
Духан дээр чинь үнсье
***
Өршөө намайг, миний уулс
Өршөө намайг, миний гол мөрөн
Өршөө намайг, миний газар тариалан
Өршөө намайг, миний өвс ногоо
Эр цэрэгт ээж нь бурхан зүүгээд
Энхрий түүнээсээ үүрд хагацав
Дахиад л тэр умгархан байшингаас
“Өргөө намайг миний гол мөрөн” гэх дуулдана

***
Халуун нулимс мэт дусал
Нүдэн дээр минь буув
Тэртээ тэнгэрийн хязгааргүйд
Хэн нэгэн миний төлөө уйлах мэт...
***

Р.Гамзатов

Энэтхэгчүүд анх 
Энэ ертөнц дээр могой мөлхсөн гэдэг
Уулынхан болохоор
Ерөөсөө бүргэд байсан гэж итгэдэг
Харин би бол
Хүмүүс бүхний эхлэл гэж боддог
Тэгээд ихэнх нь бүргэд,
Зарим нь могой болж хувирсан

АРВАН ЗУРГААНЫ ДҮГРЭГ САРАН ДОР

Арван зургааны дүгрэг саран
Сэтгэл дүүргэн мандаж байна
Амьдарч яваа минь зол
Бурхан танаа баярланам

Гуниг жаргалаас ангид
Агшин зуур саатах юутай таатай
Арван зургааны дүгрэг саран дор
Ахин дахин зогсоод баймаар...

Цэндийн Доржсэмбэ

Өлзийтийн суурин минь

Дотно нандин бүхэн минь шаналгаат самуурлаар дуусч байхад
Шөнийн гийчин болж харанхуйд чинь би ирлээ
Нохдынхоо дуу шиг элэгсэг дотноор угт даа
Шуурган цастай нэгэн сарын Өлзийт минь
Хулгайч нь хүртэл ийм шуургаа зүхдэггүй
Хувь заяаны чинь нэгэн шөнөөр аяны үүргэвчтэй
Хашааны нөмөрт гэмтэн мэт зогсох надаас
Халуун сэтгэл хайх мэт салхи нь исгэрэн заам ярна. 
Ай тэр гэрийн минь тооноор гэрэл үзэгдээд
Алиахан ээжийн энгэрт дүү минь үнэгчлэн байгаа
Атгасан гарт нь ч хайр шингэсэн аав минь
Амбаарынхаа дээврийг босгоод л амжжээ ганцаараа
Асаасан янжуурын улаан цог улалзуулан алхахыг минь
Араас дагах нохдын чинь дуу л бүхэнд илчилнээ, суурин минь

Хэнд би таалагдах ёстой вэ?

Хэнхдэг цээжний минь цаанаас
Хэмжээлшгүй гоёор нахиалсан модыг
Хүн бүгд л зөөлхөнийг нь гайхаж
Хуруу гараа сунгацгаадаг сан
Хамаг амьдралын хуудсуудын
Хагасыг нь эргүүлчихээд хартал
Хайр татсан модны минь мөчирт
Хурц өргөс л жадлан ургажээ
Хүрэх гэж сарвалзсан хуруунуудын
Хэнд нь ч цаашдаа таалагдахыг би хүссэнгүй…

Удиртгал 

Аниргүйд би хөнгөн санаашралтай 
Алиман сарнаар өгөөмөр явлаа
Эмтэрсэн бүхэнд эмтэрхий нь болж очдог байлаа
Эмгэн хүнд өвгөн болж нэгэн цагт очно гэж мөрөөддөг
байлаа
Даль нь гэмтсэн шувуунд
Далавч нь болж тэнгэрийн салхи очдог 
Асгарч буй нулимсанд би
Алчуур нь болж очдог байлаа
Дундаршгүй баян болохыг
Хүмүүс надад ерөөдөг ч
Дандаа л би олсон хэдэн төгрөгөө
Хэн нэгэн хүнд очиход зориулдаг байлаа
Эмийн цагаахан үрэл шиг санаж
Элэг зүрхээ бусдад бэлэглэж явлаа
Харин одоо болсоон, очсон бүх замаасаа
Үлдсэн жаахан хүн чанараа аваад
Өөртөө зориулахаар би явлаа
Эмтэрсэн бүхний эмтэрхий нь би биш
Эрин цагийн минь хээнцэр ганган охидыг дагаж хөгшрөөд
Өвгөн болж тэдэнд очих 
Өгөөмөр хөвгүүд мундахгүйн учир
Аниргүйд би муухан инээмсэглээд
Алиман сарнаар явлаа, баяртай. 
Сарнаар явлаа, баяртай.

Хотын шүлэг 

Хот 
Хөдөө хээрийн минь суурин гацааг
Ховдоглон залгиж дуусаад
Хорт утаагаар бүгшүүлэгч 
Хот 
Ялдам төгс, зориг хүчээр хооллогч
Ялдам төгс, зориг хүчгүйчүүдийг үйлдвэрлэгч
Хот
Цугтаа байхад халтай
Цус сорогч
Удаахан хамт байвал самууруулж мэдэх
Ухаан санааны гэмт хэрэгтэн
Миний хот
Миний нийслэл 
Хөдлөх бүрт чивчрэн чангарах
Гадаад хийцийн 
Гав шиг санагдана. 
* * *
Үнэр

Надаас өмнө
Хүн үнэрлэчихсэн цэцэгнээс
Цэцэг биш 
Хүн үнэртэнэ.

Хүлцэл

Цаг хугацааг тэнгисийн шуурга шиг сэрээж явсан 
Цадиг ихтэй өвгөдийн минь шарил дээгүүр
Гуринхалсан чоно шиг хэсүүл цагаачдын 
Гандсан нөмрөгийн хормой хэдийнэ шүргэжээ
Өстний чинь өмнө өдөт сум шиг байж чадаагүй
Өрөвдөлтэй хэдэн үрсийн чинь өмнөөс
Өвгөд минь та нараасаа түмэнтээ хүлцэл өчье.

Удахгүй 

Тун удахгүй би хэлгүй болно
Тэр цагт
Мянган хэлтэй бурхадын
Мэлмий туяаран баясна
Гэвч 
Хэлтэй байхад минь 
Тоож сонсоогүй миний яриаг
Үгүйлж эхлэх амьдрал
Үггүйгээр оршиж
Үнэт санааг минь ойлгоно
Тэр цагт 
Мянган хэлтэй бурхад
Хийх ажилгүй болно. 
* * *
Хий үзэгдэл бид хоёр
Дундаа нэг хувцастайг
Хэн ч үл анзаарна.
* * *

Гуйлгачин, тэнүүлчин хоёр

Аз жаргалгүй 
Тэнэмэл хүмүүсийн
Гандсан нөмрөгийн 
Хормой шүргээгүй
Газар нутаг гэж 
Хаана ч алга 
Тэнгэрийн доромжлол
Хүрсэн хүн
Гуйлгачилдаг
Газрын даажигналд
Өртсөн хөл 
Тэнүүчилдэг.

Өвлийн хүмүүс

Цас малгайлан орохыг 
Мэдээгүй мэт
Цонхны цаана
Малгайтай хүмүүс бужигнана.

Илбэ 

Юутай энхрийхэн минь
Дахиж хэзээ ч уулзахгүй бүсгүй минь
Даль жигүүрээ би
Бэртээгч бүхний зөнд бэлэглэсэн
Бушуухан чамдаа очих
Далавч минь одоо дэлгэгдэхгүй
Үй түмэн солонгын дотроос
Үнэмшиж дурласан солонго минь 
Дахиж өөрт чинь нэвтрэхээр 
Өнгөлөг туяанд чинь алдрахаар 
Даль жигүүр минь нисэхгүй
Далангийн намагт унаад 
Дасч эхэлсээн, тэндээ
Намгийн амьсгалаар амьсгалж
Нам доорт аж төрөхөд 
Хацрын чинь туяа
Хаана ч үнэгүй илбэ байсан санагдана. 
* * *
Сарыг харж бичсэн 
Солиотой хэдэн шүлгэндээ
Ганцаардлын тухай үгүүлдэг, би
Ганцаардахын эрхээр солиорсныг 
Ганцхан шүлгүүд минь нотолдог
Олон хүнтэй газар
Удаан байж чаддаггүй би
Орчлонд нандин нэг л зүйлээ
Алдчих юм шиг санагдаад
Аль болох ганцаараа байх дуртай би
Ганцаардахын эрхээр солиорох өвчний
Хам шинж ингэж илэрдэг
Солиотой хэдэн шүлгийн минь бичигдэх
Сонгодог шалтгаан энэ болдог. 
***
Шөнүүд минь 

Харанхуй шөнийн ор хөнжлийг 
Хувааж янагласан бүсгүй минь
Урьд насандаа би чиний 
Уруул дээр чинь үнсэж явлаа
Тэмдэгт баталгаа нь гэвэл
Тачаангуй чиний уруул байна
Эргэж хөрвөх энэ насны хуудсанд ч
Эцэг тэнгэр ахиад л
Тачаалын тамгаа дарсан байна
Амраг хүүхнүүд нүцгэлэн цайрах
Шөнүүд минь 
Шөнүүд минь

* * *
Бурханд
Бурхан хэрэгтэй байна
Бурханы аврал хэрэгтэй байна
Тариур дотор шингэн болж хувирсан
Анагаахын шинжлэх ухаан
Түрэмгийлэн хүний бие рүү довтолж ороод 
Архагшсан ужиг нянг цөм задлах шиг 
Бурханд 
Бурхан хэрэгтэй байна
Бурханы аврал хэрэгтэй байна
Эс тэгвээс 
Эмгэг өвчнөөсөө болж
Халуурч солиорсон бурхан
Хүний хорвоог 
Хэн ч биш болгох нь байна. 
Бурханд 
Бурхан хэрэгтэй байна
Бурханы аврал хэрэгтэй байна

* * *
Миний шүлгээр далавчлах он жилүүдээс 
Мэндэлж учрах бүсгүй, гэргий минь
Зүрхэнд минь мандах том улаан нар – хайрыг
Зөөлөн цагаан цээжнээс чинь би хэзээ харах вэ
Зүрхэнд минь мандах том улаан нар – хайрыг…
***
Оёдолчны дууль 

Аз жаргалыг би
Өмсөх хувцас адил
Өөртөө тааруулан урлахыг хүсдэг ч
Ур дутуу оёдолчин би 
Өөртөө хэзээ ч тохируулж чаддаггүй
Өмсөөд үзэхэд багадсан байдаг
Ханзлан задлаад дахиад л оёдог ч
Урьдынхаасаа ч бүр богинодуулсан байдаг 
Орчлонгийн бүх жаргал цэнгэлээс
Оногдсон хэмжээ нь ийм хойно
Ур дутуу гэж өөрийнгөө голохоо байя
Уйтгар гунигаас жаахан зүйдэл оруулъя даа.

* * *
Арван сарын 
Үүлс дээр
Цасны бурхан зогсохыг 
Харму би…

* * *
Сууриндаа бол
Таваг цагаан нохойтой
Тэнэж хэсэх гудамтай 
Өмөөрөх ээжтэй
Өмгөөлөх аавтай
Диний дүү
Даарч яваа ахыгаа
Дулаацуулж бодох сэтгэлтэй
Миний дүү
Цээжинд нь жингэнэх 
Амин хонх зүрхэнд нь
Бүтэлгүй ахынх нь тухай
Муу муухай байдаггүй
Миний дүү…
* * *
Хэсэгхэн зуур би амьдраагүй
Хэсэгхэн зуур би дурлаагүй
Охидын сэтгэл дундуур
Орох бороо шиг очиж
Онгон танхил гараас нь
Будрах цас шиг буцахдаа
Хэсэгхэн зуур би дурлаагүй
Хэсэгхэн зуур би амьдраагүй.

Шувуу

Матрын шүдэнд үлдсэн идэшний хогийг 
Түүж иддэг шувуу болчихсон андыгаа
Тэнгист шавдаг шувуудаас ялгаж би танилаа
Мөрөөдөлгүй амьдарч эхэлсэн цагаасаа л ийм болтлоо хувирч дээ, хөөрхий
* * *
Өрөөн дотуур холхих
Бяцхан сүүдэрт ч
Өнө мөнхийн тухай
Өөрийн гэсэн мөрөөдөл бий. 
* * *

ДӨРӨӨ

Гээгдсэн дөрөө дахиж эзэндээ олддоггүй гэж хаа нэгэнтээ сонссонсон. Үнэн байх аа.
Багадаа би аавынхаа хайртай жийжүү дөрөөний өрөөснийг үдэш хонь хотлуулах хоорондоо гээчихсэн юм. Аавыг сум ороод бүрийгээр ирэхэд зөрж морийг нь унаад урд энгэр дэх хонио наашлуулахаар гарсансан. Морь унавч хөл нь дөрөөндөө хүрэхгүй балчирхан байж дээ.
Хонио хотлуулчихаад морио аргамжихаар эмээлийг нь автал өрөөсөн дөрөө байдаггүй. Сар ч үгүй бүрхэг үдэш таарсан байв.
Өглөө эртхэн босоод үдэш хонь эргүүлсэн газраараа аавынхаа дөрөөг хэчнээн хайгаад ч олсонгүй. Тэр дор нь хүн олоод авчихсан юм уу бүү мэд, яг л усанд хаясан чулуу шиг ор сураггүй болсонсон. Бүр манайхан гэрээрээ зунжингаа хайсан гээч...
Хайртай дөрөөг нь гээлээ гэж аав хатуурхаагүй. Харин би харамсаад хоцров. Тийм уран хийцтэй жийжүү дөрөө дахин бараг л олдохгүй дээ. Олдлоо ч өвөг дээдсээс нь өвлөгдөн ирсэн аавын минь хайртай дөрөөг орлохгүй биз ээ...
Хорвоогийн юм бүхнийг мөнх мэтээр бодож асан хонгорхон насандаа нэг л өдөр аавгүй болов. Гэрийн хоймор эзгүйрч, орох байх газар олдохгүй, орчлонгийн амьдрал биднээс нүүр буруулсан юм шиг санагдаж, хагацлын нулимс хамар шархируулан зөнгөөрөө урсаж байв. Заримдаа хайртэй дөрөөг нь хаячихаагүй бол аав минь ертөнцийн мөнх бусыг ид залуу насандаа үзүүлэхгүй байсан юм шиг санагддагсан. 
Хожим оюутан болж зуны амралтаараа нэг удаа нутагтаа очихдоо мөнөөх л гээсэн аавынхаа хайртай жийжүү дөрөөг олчихож магадгүй гэж найдан хаясан газраараа өдөржин эрж билээ. Хорин жил гээсэн дөрөөний тухай бодол сэтгэлд тээгдсэн хэрэг. Маргааш өглөө нь олдоогүй юм чинь хорин жилийн дараа яасан ч гэж олдохов дээ...
Тэгээд л насан зүг одсон аавтайгаа дахин хэзээ ч уулзахгүй гэдэгтээ сая нэг итгэж, хэзээ ч халуун ам бүлээрээ цугларахгүй болсныг ойлгон орчлон хорвоогийн жамтай эвлэрсэнсэн.